Człowiek jako istota pełna sprzeczności – argument i dwa konteksty

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 15.12.2025 o 18:09

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 15.11.2025 o 11:01

Literatura, zarówno polska, jak i światowa, wielokrotnie podejmowała temat człowieka jako istoty pełnej sprzeczności. Różnorodne dzieła literackie ukazują bohaterów, których wewnętrzne konflikty i złożone osobowości są pełne sprzeczności, co czyni ich postaciami niezwykle interesującymi i realistycznymi. W niniejszym wypracowaniu skupię się na analizie bohaterów literackich, aby ukazać, jak autorzy przedstawiają człowieka jako istotę pełną sprzeczności. Omówię to na przykładzie Makbeta z tragedii Williama Szekspira oraz Raskolnikowa z powieści "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego. W każdym przypadku zanalizuję ich wewnętrzne konflikty, które ukazują różnorodność i złożoność ludzkiej natury.

Makbet z tragedii Williama Szekspira jest postacią pełną wewnętrznych sprzeczności. Na początku utworu jawi się jako odważny i lojalny rycerz, który walczy na polach bitwy za swojego króla Dunkana. Jest gotów ryzykować własne życie, aby bronić swojego władcy i ojczyzny. Jego lojalność zostaje nagrodzona, gdy król mianuje go tanem Kawdoru. Jednakże już wkrótce ujawniają się w nim cechy, które całkowicie zmieniają jego życiowy kurs.

Sprzeczności w postaci Makbeta zaczynają być widoczne, gdy spotyka wiedźmy. Przepowiadają one, że zostanie królem Szkocji, co budzi w nim ambicję i pragnienie władzy, które stopniowo przysłaniają jego wcześniejszą lojalność i honor. Makbet, początkowo odrzucający myśl o zabiciu króla Dunkana, ulega wewnętrznym konfliktom oraz wpływom swojej żony, Lady Makbet, która bezwzględnie dąży do realizacji przepowiedni. Jego ambicja zaczyna przeważać nad moralnością, co prowadzi go do popełnienia zbrodni.

Zabójstwo Dunkana jest momentem, w którym sprzeczności Makbeta osiągają punkt kulminacyjny. Po dokonaniu zbrodni, poczucie winy zaczyna go dręczyć. Makbet, który pragnął władzy, zaczyna odczuwać lęk i paranoję. Każda kolejna zbrodnia, którą popełnia, aby zabezpieczyć swoją pozycję na tronie, pogłębia jego wewnętrzny konflikt. Z jednej strony pragnie utrzymać władzę, lecz z drugiej coraz bardziej popada w obłęd i rozpacz. Jego wewnętrzne sprzeczności doprowadzają go do upadku – zarówno moralnego, jak i fizycznego, co ostatecznie kończy się jego śmiercią na polu bitwy.

Podobnie, w "Zbrodni i karze" Fiodora Dostojewskiego mamy do czynienia z bohaterem, który jest pełen sprzeczności. Rodion Raskolnikow to młody student prawa, który zmaga się z biedą i szuka sensu życia w trudnej rzeczywistości Petersburga. Początkowo przedstawia się jako człowiek o wysokich moralnych aspiracjach oraz silnym poczuciu sprawiedliwości społecznej. Jest krytyczny wobec społeczeństwa i jego nierówności, co prowadzi go do stworzenia teorii, według której niektórzy ludzie mają prawo do popełniania zbrodni, aby osiągnąć wyższe cele.

Sprzeczności Raskolnikowa ujawniają się, gdy postanawia przetestować swoją teorię poprzez zamordowanie lichwiarki Alony Iwanownej. Motywuje swoje działanie przekonaniem, że usuwając "wszędobylski śmieć", jak określa lichwiarkę, działa na korzyść społeczeństwa. Jednakże, już wkrótce po dokonaniu morderstwa, Raskolnikow zaczyna odczuwać ciężar winy, który wzbudza w nim silne wewnętrzne konflikty. Choć teoretycznie akceptuje swoje czyny, jego sumienie nie pozwala mu na spokój, co prowadzi go do psychicznego rozbicia.

Raskolnikow, podobnie jak Makbet, staje się człowiekiem pełnym strachu i paranoi. Odczuwając nieustanny niepokój, izoluje się od otoczenia i unika bliskich. Mimo że próbuje usprawiedliwiać swoje czyny intelektualnymi rozważaniami, jego ludzka strona nie pozwala mu zapomnieć o moralnym upadku, jakiego się dopuścił. Ostatecznie, jego wewnętrzne konflikty prowadzą go do przyznania się do zbrodni i podjęcia decyzji o dobrowolnej karze, co przynosi mu swoiste oczyszczenie i możliwość nowego początku.

Podsumowując, zarówno Makbet, jak i Raskolnikow są postaciami literackimi, które doskonale ilustrują człowieka jako istotę pełną sprzeczności. Ich ambicje, pragnienia i moralne dylematy ukazują, jak skomplikowane może być ludzkie wnętrze. Ich historie przypominają nam, że każdy człowiek może nosić w sobie konflikty, które wpływają na jego decyzje i postępowanie. Literatura nie tylko odkrywa przed nami te sprzeczności, ale również pomaga zrozumieć złożoność ludzkiej natury, co czyni bohaterów literackich niezwykle interesującymi i realistycznymi.