Różne postawy człowieka wobec zła w "Dżumie" i "Roku 1984"

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 21.11.2025 o 20:07

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 16.11.2025 o 20:54

Alber Camus w powieści "Dżuma" oraz George Orwell w "Roku 1984" przedstawiają dwa zupełnie odmienne światy, w których bohaterowie muszą zmierzyć się ze złem. Pomimo że kontekst społeczny, polityczny i egzystencjalny jest zupełnie inny, autorzy ukazują różnorodne postawy ludzi wobec wszechobecnego zła.

W "Dżumie" Camusa mamy do czynienia z alegorycznym ujęciem tragedii ludzkiej, która może być interpretowana jako metafora okupacji naziemskiej bądź po prostu jako walka ludzkości z nieuchronnymi katastrofami. Walka z dżumą staje się symbolem walki z wszelkim złem. W centrum narracji stoi doktor Bernard Rieux, który przez cały czas trwania epidemii stara się pomagać chorym, nie zważając na ryzyko i niebezpieczeństwo dla własnego życia. Rieux reprezentuje postawę człowieka, który wobec zła staje z determinacją i poczuciem obowiązku. Jest symbolem bezinteresownej walki o dobro i życie innych, nawet jeśli wynik tej walki wydaje się z góry przesądzony.

Drugi z głównych bohaterów, Jean Tarrou, również podejmuje walkę z dżumą, chociaż jego motywacje są inne. Tarrou utrzymuje dystans wobec pójścia z prądem, symbolizuje bunt i niezgodę na świat, w którym zło wydaje się nieuniknione. Tarrou nie szuka heroizmu, lecz w swoim pamiętniku oraz w rozmowach z doktorem Rieux określa swoją postawę wobec świata i samego siebie. Tarrou poprzez swoje działania ukazuje dążenie do życia tak, aby móc patrzeć sobie w twarz, nie czyniąc innym krzywdy. Jego postawa to cicha, ale konsekwentna walka z wszelkimi formami przemocy.

Na przeciwległym biegunie znajduje się postać Cottarda, który reaguje na epidemię inaczej. Dla niego dżuma staje się sposobem na uniknięcie sprawiedliwości, gdyż wcześniej próbował popełnić samobójstwo z obawy o swój los jako poszukiwanego przestępcy. Cottard znajduje w dżumie okazję do zarobku i do integracji z innymi ludźmi. Uosabia postawę oportunistyczną, która czerpie korzyści z chaosu i nieszczęścia innych. Cottard pokazuje, że w obliczu zła nie wszyscy ludzie kierują się moralnością czy empatią; niektórzy widzą w nim jedynie sposób na zdobycie własnych korzyści.

Porównując to do "Roku 1984" Orwella, przenosimy się do dystopijnego świata totalitaryzmu, w którym zło okazuje się być systemem samym w sobie. Główny bohater, Winston Smith, początkowo wydaje się być bierny wobec zła systemu. Pracuje w Ministerstwie Prawdy, czyli de facto zajmuje się fałszowaniem rzeczywistości. Niemniej jednak Winston przeżywa wewnętrzny bunt, który z czasem przeradza się w próbę aktywnego sprzeciwu wobec partii. Jego relacja z Julią staje się dla niego aktem niezgody na opresję i próbą odzyskania wolności jednostki.

Winston jest świadom potęgi zła, z którym przyszło mu się zmierzyć. W pewnym momencie decyduje się na otwarty bunt poprzez kontakt z tajemniczą organizacją O'Briena, która wydaje się być opozycją wobec partii. Jego sprzeciw kończy się jednak brutalnym złamaniem w trakcie tortur. Ostatecznie poddanie się Winstona pokazuje nie tylko potęgę złego systemu, ale również to, jak trudna jest walka o zachowanie człowieczeństwa w świecie zdominowanym przez totalitarne zło.

Julia z kolei przedstawia inny rodzaj buntu. Jej niezgoda na system jest bardziej osobista i skoncentrowana na doraźnych przyjemnościach, a nie na wizji zmiany systemu jako całości. Chociaż również kieruje się pragnieniem wolności, to jej podejście różni się od podejścia Winstona i pokazuje, że protesty wobec zła mogą mieć różne formy i motywacje.

Nie można zapomnieć również o postawie Obriena, który początkowo wydaje się być sprzymierzeńcem Winstona, lecz ostatecznie okazuje się być lojalnym funkcjonariuszem partii. Obrien uosabia zło systemowe, które nie tylko akceptuje, ale i aktywnie w nim uczestniczy, ukazując potencjał zdrady i manipulacji ukrytej pod pozorami solidarności.

Obie powieści ukazują wachlarz reakcji ludzi na zło – od bohaterskiej walki za wszelką cenę, przez cichy bunt, po akceptację i współudział w złu. W każdym przypadku losy bohaterów pokazują, jak trudne i skomplikowane są decyzje i postawy wobec zła. Pomimo różnic obu autorom udało się ukazać, że walka z nim jest odwiecznym problemem ludzkości, a człowiek zawsze stoi przed wyborem między dobrem a złem.