Człowiek i jego postawy wobec okrucieństwa na przykładzie "Dżumy" i "Antygony"

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.12.2025 o 21:34

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 9.12.2025 o 18:53

Spojrzenie na postawy wobec okrucieństwa w literaturze pozwala nam zrozumieć, jak różnorodne mogą być reakcje ludzkie na zło i niesprawiedliwość. Dzieła literackie, takie jak "Dżuma" Alberta Camusa oraz "Antygona" Sofoklesa, ukazują, jak różne osoby reagują na sytuacje ekstremalne, w których zmuszeni są stawić czoła cierpieniu i okrucieństwu. Postaram się dokonać analizy tych dzieł, koncentrując się na postawach głównych bohaterów oraz przesłaniach, jakie niosą ze sobą te historie.

Albert Camus w "Dżumie" stawia swoich bohaterów w obliczu epidemii, która na poziomie metaforycznym symbolizuje wszelkie zło i nieszczęście, które mogą spaść na ludzkość. Główny bohater, doktor Bernard Rieux, reprezentuje postawę aktywnego sprzeciwu wobec okrucieństwa. Rieux, będąc lekarzem, całkowicie poświęca się walce z chorobą, narażając na szwank własne życie. Camus kreuje go jako symbol humanizmu i odpowiedzialności, pokazując, że jednostka może mieć znaczenie w walce ze złem. Rieux nie pozwala sobie na bierne przyglądanie się nieszczęściu, lecz działa, co jest wyrazem jego moralnej postawy. W jednym z fragmentów mówi, że "jedynym sposobem na walkę z dżumą jest uczciwość" — przez co rozumie wykonywanie swojej pracy najlepiej jak potrafi.

Inną ważną postacią jest Jean Tarrou, który również aktywnie walczy przeciwko dżumie. Tarrou prowadzi dziennik, w którym zapisuje swoje przemyślenia na temat ludzkiej kondycji i moralności. Jego przemyślenia są świadectwem głębokiego humanizmu. Tarrou wierzy, że wszyscy ludzie są w jakiś sposób odpowiedzialni za zło, które dzieje się na świecie, ale mają także siłę, by z nim walczyć. Rieux i Tarrou, mimo różnych doświadczeń życiowych, porozumiewają się w działaniu na rzecz dobra wspólnego, co podkreśla wartość solidarności i wspólnego wysiłku w obliczu okrucieństwa.

W kontrze do nich pojawia się postać Rambert, dziennikarza, który początkowo myśli jedynie o ucieczce z miasta, aby powrócić do ukochanej kobiety. Jego początkowa postawa jest wyrazem egoizmu, jednak z czasem zmienia swe nastawienie. Zrozumiawszy powagę sytuacji, postanawia zostać i włączyć się do walki z zarazą. Transformacja Ramberta pokazuje, że kontakt z okrucieństwem i cierpieniem innych może prowadzić do moralnego przebudzenia i zmiany postawy.

Kontrastując z "Dżumą", w "Antygonie" Sofoklesa mamy do czynienia z konfliktem pomiędzy prawem boskim a ludzkim oraz lojalnością wobec rodziny wobec lojalności wobec państwa. Antygona, główna bohaterka, symbolizuje nieugiętość w obronie moralnych wartości. Po śmierci brata Polynicesa, którego Kreon, król Teb, zabrania pochować, Antygona postanawia złamać zakaz i oddać bratu należyty hołd. Dla niej prawo boskie i lojalność wobec rodziny są nadrzędne wobec prawa państwowego.

Postawa Antygony jest postawą bohaterską, ale pełną tragizmu. Jej niezłomność prowadzi do jej śmierci. Antygona jest gotowa na największe poświęcenie, by bronić tego, co uważa za słuszne, stawiając wyżej wartości duchowe i moralne nad własne życie. Jej postawa kontrastuje z postawą siostry Ismeny, która początkowo boi się sprzeciwiać woli Kreona i wybiera bierną akceptację. Ismena reprezentuje tych, którzy z obawy przed represjami wolą się nie angażować w walkę ze złem.

Kreon, z kolei, w imię prawa państwowego wykazuje się okrucieństwem i uporem, co w ostateczności prowadzi do tragicznych konsekwencji. Jego postawa to przykład, jak pragnienie władzy i potrzeba utrzymania porządku mogą zaślepić człowieka i pchnąć go do działań okrutnych. Kreon nie dostrzega, jak krzywdzi innych, dopóki nie jest za późno. Jego tragedia polega na tym, że uświadamia sobie swoje błędy dopiero po stracie bliskich.

Oba dzieła, mimo że osadzone w różnych kontekstach kulturowych i czasowych, podkreślają znaczenie wyborów moralnych i postaw wobec okrucieństwa. "Dżuma" pokazuje, że nawet w obliczu wszechogarniającego zła, jednostka może znaleźć sens w działaniu na rzecz innych. Natomiast "Antygona" uczy, że wierność własnym przekonaniom i wartościom moralnym może wymagać wielkiego poświęcenia. Antygona reprezentuje postawę totalnego oddania sprawiedliwości, podczas gdy bohaterowie Camusa, jak Rieux czy Tarrou, pokazują, że walka ze złem może być zbiorowym wysiłkiem ludzi o różnych poglądach i motywacjach.

Podsumowując, zarówno Camus, jak i Sofokles pokazują, że człowiek wobec okrucieństwa może przyjmować różne postawy: od aktywnej walki, przez przystosowanie, aż po bierne przyzwolenie. W obliczu dramatu, wybory te określają nasze człowieczeństwo i moralność. Przez pryzmat tych postaci dostrzegamy, że siła i zdolność do działania w obliczu zła i cierpienia jest jednym z najważniejszych aspektów ludzkiego życia.