Przedstaw poglądy społeczno-polityczne publicystów oświecenia

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 10.01.2024 o 14:06

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 5.01.2024 o 7:04

Oświecenie, zwane też wiekiem rozumu, to epoka w historii idei, która dokonała niezwykłej metamorfozy w sposobie myślenia o społeczeństwie, państwie i polityce. Publicyści oświeceniowi, dążyli do promowania idei wolności, równości i braterstwa, często występując przeciwko przestarzałym formom rządów autorytarnych i absolutystycznych. Ich poglądy miały niebagatelny wpływ na zmiany zachodzące w społeczeństwach europejskich, a także na kształtowanie się nowoczesnych idei politycznych.

Jednym z najbardziej znanych publicystów oświecenia był francuski myśliciel Voltaire. Jego krytyka Kościoła Katolickiego i zażarta obrona wolności słowa były ważnymi czynnikami w propagowaniu idei tolerancji i sekularyzmu. Voltaire uważał despotyzm za złe rozwiązanie, ale nie był zdeklarowanym przeciwnikiem monarchii jako takiej. Zamiast tego twierdził, że najlepszym systemem rządów jest taki, w którym oświecony władca rządzi zgodnie z zasadami rozumu i sprawiedliwości.

Monteskiusz, inny sławny oświeceniowy myśliciel, w swoim dziele "O duchu praw" przyczynił się do rozwoju teorii podziału władzy, która stała się później fundamentem dla tworzenia nowoczesnych systemów demokratycznych. Argumentował, że najlepszym sposobem na zapobieganie tyranii jest podział władzy na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Monteskiusz był także krytykiem despotyzmu i absolutyzmu, wzywając do poszanowania prawa i sprawiedliwości cywilnej.

Rousseau poszedł dalej niż jego poprzednicy, kładąc nacisk na ideę suwerenności ludu. W swoim dziele "Umowa społeczna" Rousseau przedstawił koncepcję woli ogólnej jako fundamentu dla uzasadnienia władzy politycznej. Uważał, że prawdziwa władza pochodzi od ludzi, którzy powinni sami dyktować sobie zasady życia społecznego poprzez umowę społeczną. Jego idee miały istotny wpływ na rozwój późniejszego demokratycznego myślenia politycznego.

Wyzwolone z tradycjonalistycznej dominacji Kościoła lub monarchy, doktryny oświeceniowe zainicjowały debatę na temat praw człowieka. W tej dziedzinie wyróżniał się Denis Diderot, który jako współtwórca wielkiej Encyklopedii pragnął upowszechniać wiedzę i promować naukowe, empiryczne podejście do świata, co było jednoznaczne z dążeniem do zmniejszenia wpływu dogmatyzmu religijnego i surowych hierarchii społecznych.

Oświeceniowi publicyści zaznaczyli również, jak istotna jest rola edukacji w kształtowaniu obywateli. Edukacja miała wyzwolić jednostki z niewiedzy, wierzeń i uprzedzeń, stając się narzędziem do osiągania postępu społecznego i politycznego.

W Polsce myśl oświeceniową przekazywali między innymi tacy myśliciele jak Stanisław Konarski, który dążył do reformy edukacji i wprowadzenia elementu krytycznego myślenia, oraz Hugo Kołłątaj, jeden z ideologów i twórców Konstytucji 3 Maja, która zawierała szereg postulatów oświeceniowych, promując różnorodność polityczną oraz ograniczając rolę szlachty i znosząc liberum veto.

Podsumowując, publicyści oświeceni kształtowali nowoczesne poglądy społeczno-polityczne, zaznaczając potrzebę reform i promując wartości takie jak wolność, równość, tolerancja czy niezależność sądów. Ich przemyślenia znalazły odzwierciedlenie w przemianach politycznych końca XVIII wieku, stanowiąc fundament dla współczesnych demokracji liberalnych.