Cierpienie i jego wpływ na człowieka: Rozważania na podstawie 'Dżumy' i kontekstu innego wybranego utworu

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 14.01.2026 o 15:11

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 12.03.2025 o 10:58

Cierpienie jest nieodłącznym elementem ludzkiej egzystencji, które towarzyszy nam w różnych formach i nasileniach przez całe życie. Może to być zarówno fizyczne, jak i emocjonalne, spowodowane przez różnorodne czynniki takie jak choroby, straty czy ciężkie doświadczenia życiowe. Literatura od wieków zajmuje się tym zjawiskiem, próbując zrozumieć jego naturę i wpływ na człowieka. W niniejszej rozprawce, aby rozważyć problem cierpienia i jego wpływu na człowieka, przyjrzymy się jego przedstawieniu w dwóch znaczących utworach literackich: "Dżuma" Alberta Camusa oraz "Proszę państwa do gazu" Tadeusza Borowskiego.

"Dżuma" Alberta Camusa to powieść egzystencjalistyczna, która porusza temat cierpienia poprzez metaforę zarazy, nawiedzającej miasto Oran w Algierii. W obliczu epidemii mieszkańcy miasta zostają poddani nieustannemu cierpieniu, zarówno fizycznemu, jak i emocjonalnemu. Wydarzenia opisane w książce ukazują, jak ludzie różnie reagują na cierpienie i jak wpływa ono na ich życie i postawy.

Centralną postacią w "Dżumie" jest doktor Bernard Rieux, który prowadzi walkę z chorobą, starając się nieść pomoc cierpiącej społeczności. Jego działania pokazują, że cierpienie może stać się źródłem determinacji, odwagi i solidarności. Rieux, mimo świadomości, że nie może całkowicie pokonać dżumy, podejmuje heroiczną walkę, wierząc, że jego działania mają sens. Jego postawa może być interpretowana jako przykład absurdalnego buntu przeciwko nieuniknionemu cierpieniu, typowego dla egzystencjalizmu Camusa.

Cierpienie w "Dżumie" ma także wymiar moralny. Camus ukazuje, że w obliczu katastrofy jednostki mogą wykazać się wielkością duchową, solidarnością, ale i małością, egoizmem czy obojętnością. Cierpienie stanowi zatem swoisty sprawdzian człowieczeństwa, ujawniając najgłębsze cechy charakteru bohaterów. Joseph Grand, inny bohater powieści, podejmuje ciężką pracę dla dobra wspólnego, mimo że jego życie osobiste jest pełne smutku i niespełnienia. Jest to kolejny dowód na to, że cierpienie może inspirować do szlachetnych działań.

Równocześnie cierpienie prowadzi niektórych mieszkańców Oranu do utraty nadziei i znieczulicy. Postać Ramberta, dziennikarza, który początkowo chce uciec z miasta, ilustruje, że nie wszyscy są w stanie stawić czoła niewyobrażalnemu bólowi. Jednak ostatecznie, również on decyduje się pozostać i pomagać innym, co świadczy o przemieniającym wpływie cierpienia na jego morale.

W kontekście "Dżumy", warto wspomnieć o opowiadaniu "Proszę państwa do gazu" Tadeusza Borowskiego, które również dotyka tematu cierpienia, jednak w zupełnie innym, bardziej dramatycznym wymiarze. Opowiadanie to ukazuje życie więźniów obozu koncentracyjnego, którzy są świadkami i uczestnikami niewyobrażalnego cierpienia. Borowski, jako narrator, opisuje brutalną rzeczywistość obozową z perspektywy osoby odczłowieczonej, przyzwyczajonej do cierpienia i śmierci.

W "Proszę państwa do gazu" cierpienie przybiera formę ekstremalnej dehumanizacji. Więźniowie są zmuszeni porzucić swoje wcześniejsze wartości i instynkty moralne, aby przetrwać. Cierpienie w obozie nie prowadzi do szlachetności, ale raczej do zobojętnienia na los innych, jest destrukcyjne i niszczące. Narrator opisuje, jak cierpienie łamie ducha, zamieniając ludzi w istoty kierujące się jedynie instynktem przetrwania.

Kontrast pomiędzy dwoma utworami uwypukla różnorodność reakcji ludzi na cierpienie. Podczas gdy w "Dżumie" cierpienie staje się katalizatorem do wyższego celu i solidarności, w "Proszę państwa do gazu" jest ono narzędziem całkowitej degradacji. Oba dzieła pokazują, że cierpienie, będąc częścią kondycji ludzkiej, może prowadzić zarówno do wzrostu moralnego, jak i do upadku człowieczeństwa.

Podsumowując, cierpienie ma ogromny wpływ na człowieka, kształtując jego postawy i decyzje. Może inspirować do bohaterstwa i wspólnoty, jak w "Dżumie", ale też prowadzić do dehumanizacji i zobojętnienia, jak w "Proszę państwa do gazu". Literatura jako odzwierciedlenie rzeczywistości pozwala nam zrozumieć złożoność tego zjawiska oraz jego wpływ na pojedyncze jednostki i społeczności. Uczy nas, by w obliczu cierpienia nie tracić człowieczeństwa, ale także być świadomym jego destrukcyjnej siły.