Dekadentyzm - prowokacja czy wyraz mody?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 8.01.2024 o 17:31

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 8.01.2024 o 8:12

Dekadentyzm to nurt w sztuce i literaturze, który ukształtował się w ostatnich dekadach XIX wieku. Przede wszystkim był to wyraz głębokiego kryzysu społecznego, narastających napięć oraz pesymistycznego postrzegania rzeczywistości. Dekadenci uważali cywilizację zachodnią za skazaną na upadek, podkreślając jej znużenie, degrengoladę moralną i duchową oraz ogólny marazm.

Odnajdując źródła dekadentyzmu, należy pamiętać o wpływie teorii sztuki dla sztuki. Była to koncepcja, która zakładała oddzielenie dzieła literackiego lub artystycznego od zasad moralnych czy użytkowych. Jak wynika z tego podejścia, sztuka miała być oderwana od rzeczywistości, tworząc przestrzeń do swobodnej ekspresji twórcy. Dekadencki świat to przede wszystkim świat sublimacji, gdzie doczesne, często obrzydliwe formy zostają przetworzone w sztuce, tworząc coś pięknego.

Dekadentyzm łatwo mógł być postrzegany jako moda, skoro przynależał do awangardy, a wytwory jego przedstawicieli szybko stawały się popularne w pewnych kręgach. Z jednej strony estetyzacja dekadencji mogła wydawać się pewnego rodzaju estetyczną grą, wyszukanym eksperymentem, który zdobywał zwolenników dzięki swojej oryginalności i nowoczesności. Nie należy jednak zapominać, że dla twórców dekadentyzmu nurt ten miał głębsze znaczenie i był wyrazem prawdziwego przeżywania kryzysu.

Prowokacja w dekadentyzmie odgrywała istotną rolę, ponieważ była świadomym zabiegiem mającym na celu zwrócenie uwagi na degradację cywilizacji i przemijanie. Dekadenci byli prorokami upadku, a ich szokujące dzieła miały uświadamiać społeczeństwo o pilnych problemach. Wśród twórców, którzy mogą być uznani za przedstawicieli tego nurtu, warto wskazać na Charlesa Baudelaire'a, który w swoim tomiku "Kwiaty zła" piętnował hipokryzję burżuazyjnego społeczeństwa, a jednocześnie czerpał piękno z jego rozpadu i brzydoty.

W kontekście polskiej literatury ważną postacią jest Stanisław Przybyszewski, którego twórczość nasycona była pesymizmem, egzystencjalnym niepokojem i zamiłowaniem do tego, co oniryczne oraz tajemnicze. Przybyszewski, podobnie jak inne osobistości dekadentyzmu, przekraczał granice obyczajowe, zgłębiając mroczne zakamarki ludzkiej duszy. W Polsce dekadentyzm manifestował się również w środowisku Młodej Polski – okresu skłaniającego się ku refleksji nad upadkiem wartości i poszukiwaniu nowych form artystycznych.

Podsumowując, dekadentyzm był zjawiskiem znacznie bardziej skomplikowanym niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Nie można jednoznacznie definiować go ani jako wyrazu mody, ani jako prowokacji, skoro był połączeniem obu tych elementów, a zarazem czymś głębszym – głosem artystów rozczarowanych konwenansami, poszukujących prawdziwej wartości sztuki oraz sposobu na wyrażenie wewnętrznych przeżyć w świecie u progu nowego stulecia. Dekadentyzm stał się zarówno formą krytyki, jak i świadectwem bezradności wobec narastającego kryzysu, którego konsekwencje swój pełny rozmiar ujawniły w następnych dekadach.