Ewoluowanie romantycznego bohatera w utworach A. Mickiewicza

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 10.01.2024 o 13:52

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 9.01.2024 o 20:57

W literaturze romantycznej postać bohatera jest jednym z kluczowych składników całego twórczego zasobu. Nie inaczej jest w przypadku dzieł Adama Mickiewicza, jednego z najwybitniejszych poetów polskich, który stworzył galerię postaci doskonale ilustrujących rozwój charakterologiczny i ewolucję ideową typowego bohatera romantycznego. Przyjrzyjmy się, jak zmieniała się postać bohatera w kolejnych utworach Mickiewicza, śledząc jego drogę od "Ballad i romansów", przez "Dziady" czy "Konrada Wallenroda", aż po "Pana Tadeusza".

W "Konradzie Wallenrodzie" poznajemy bohatera, który pod pozorem zdrady swojego ludu staje się jego tajnym mścicielem. Konrad Wallenrod, przebrany za rycerza zakonu krzyżackiego, to bohater wyraźnie podzielony wewnętrznie, targany konfliktem moralnym pomiędzy pragnieniem zemsty a poczuciem etyki rycerskiej. Jego życie to ciągła gra pozorów, pełna bolesnych rezygnacji i wyrzeczeń. Jest to odzwierciedlenie sytuacji Polski pod zaborami, a sam Konrad jawi się jako prototyp romantycznego bohatera narodowego – mającego pełnić rolę zbawcy narodu, sprawiedliwego i skłonnego do poświęceń, jednak ostatecznie tragicznie skazanego na klęskę.

"Dziady" część III, chociaż obraca się wokół kilku postaci, to jednak Gustaw, a następnie jego alter ego – Konrad, stanowią epicentrum dramatu. Gustaw jest pozbawiony złudzeń, pełen bólu i rezygnacji kochanek, który w Widzeniu Księdza Piotra przechodzi przemianę, stając się postacią o cechach mesjanistycznych – Konradem. Konrad nasycony jest współczesnością poetę, przekształcając osobiste uczucia w wizję zbawienia ludzkości. Jego słynne "Widzenie" pełne jest buntu, pytań o sens cierpienia i istnienia, co jest charakterystyczne dla bohaterów romantycznych uwikłanych w rozterki ideowe. Walka Konrada z bezmiarem wszechświata staje się symbolem walki narodu o wyzwolenie.

Jako przeciwwagę dla tych tragicznych bohaterów Mickiewicz kreuje innego typu bohatera romantycznego w "Panu Tadeuszu". Tym razem jest to Tadeusz Soplica, młodzieniec stanowiący połączenie cech bohatera romantycznego z sielankowym wizerunkiem szlachcica. Tadeusz nie jest już bohaterem skonfliktowanym wewnętrznie, ani targanym mesjanistycznymi wizjami. To postać, która dojrzewa w trakcie wydarzeń epopei, ucząc się odpowiedzialności, patriotyzmu, ale jednocześnie zachowując cechy romantycznego indywidualizmu. W jego osobie romantyczna przedstawia wizję optymistyczną – bohatera zdolnego do działania, oddanego sprawie narodowej, ale nie pozbawionego radości życia i młodzieńczej naiwności.

Ewolucja bohatera romantycznego w utworach Mickiewicza odzwierciedla mutacje epoki – od indywidualistycznego cierpienia, przez zbuntowane i niepokorne poszukiwanie przestrzeni dla wolności jednostki, po roli oddanego obywatela i patrioty. W każdej z tych postaci dostrzec można wzór bohatera romantycznego, ale też charakterystyczny dla danej epoki odbioru patriotyzmu i obywatelskiej odpowiedzialności, co sprawia, że każda z tych kreacji literackich stanowi unikalny przyczynek do zrozumienia zarówno romantyzmu, jak i samego twórcy – Adama Mickiewicza.