Poezja barokowa oraz jej cechy na przykładzie dzieł Morsztyna

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 21.10.2023 o 11:50

Poezja barokowa jest jednym z najważniejszych nurtów literackich w historii literatury polskiej. Rozkwit tego gatunku przypadł na XVII wiek, a jego przedstawiciele wykorzystywali specyficzne techniki, aby uzyskać zamierzony efekt. Jednym z najważniejszych autorów poezji barokowej w Polsce jest Jan Andrzej Morsztyn.

Dzieła Morsztyna doskonale prezentują cechy charakterystyczne poezji barokowej. Do najważniejszych z nich należy przede wszystkim kontrast. W jego wierszach występuje często wyraźne zestawienie dwóch przeciwstawnych elementów, takich jak światło i cień, życie i śmierć, radość i smutek. Przykładem może być utwór "Do Zygmunta III Wazy", w którym Morsztyn porównuje wielkość polskiego monarchy do słońca, jednocześnie podkreślając jego nietrwałość i przemijanie.

Kolejnym charakterystycznym elementem poezji barokowej jest obfitość metafor i konceptów. Morsztyn w swych utworach często posługuje się nietypowymi porównaniami i alegoriami, które mają na celu przedstawienie różnych idei bądź uczuć. Przykładem jest wiersz "Myśli ucznia Jezuitów w adwencie Pańskich Dni", gdzie autor zestawia Boże Narodzenie ze zbliżaniem się wiecznego sądu oraz zwraca uwagę na konieczność pokuty i przygotowania się na spotkanie z Bogiem.

Kolejną cechą poezji barokowej jest specyficzny styl – często rozbudowany i bogaty w odniesienia do mitologii i historii. Morsztyn w swoich dziełach korzysta z liczących się klasyków literatury i przytacza różne postaci i wydarzenia, aby uwydatnić swoje stwierdzenia. Dobrym przykładem jest wiersz "Fraszka do księdza poety". W tym utworze poeta przywołuje takie postacie jak Prometeusz czy Jan Twardowski, aby nakreślić swoje przemyślenia na temat poezji i jej roli w życiu.

Nie można również zapomnieć o swoistym zabiegu konceptystycznym, jakim jest przesunięcie tematu i jednoczesne tworzenie aluzji. Morsztyn doskonale wykorzystuje tę technikę, zmieniając temat w środku wiersza i pozostawiając sugerującą puentę na końcu. Przykładem jest utwór "Nieprawy Kazimierz, czyli Pisański Wał do Jana Kazimierza", gdzie poeta z pozoru opisuje zamki i fortyfikacje, aby ostatecznie ukazać kruchą kondycję Rzeczypospolitej.

Warto również wspomnieć o intensywności i bogactwie emocji, które wyraża poezja barokowa. Morsztyn w swoich utworach przedstawia różne uczucia – od miłości i radości, przez smutek i rozpacz, aż po lęk i niepokój. Często te emocje są podkreślone za pomocą jaskrawych kontrastów i obrazowych porównań. Przykładem może być wiersz "Do królowej Marysieńki", gdzie Morsztyn wyraża swoje uczucia wobec ukochanej królowej, przedstawiając je jako ogień, który pali jego serce i daje mu siłę do tworzenia.

Podsumowując, poezja barokowa cechuje się specyficznymi technikami, które nadają utworom wyjątkowy charakter. Przykładem jest twórczość Jana Andrzej Morsztyna, który doskonale wykorzystuje kontrast, metafory i koncepty, obfitość aluzji oraz bogactwo emocji. Dzieła Morsztyna są nie tylko przykładem doskonałej poezji barokowej, ale również cennym źródłem informacji o życiu i kulturze XVI wieku.