Pojmowanie tolerancji w Polsce XVI wiecznej.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 10.01.2024 o 14:01

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 10.01.2024 o 8:12

W XVI wieku społeczeństwo polskie charakteryzowało się stosunkowo dużą tolerancją religijną, zwłaszcza na tle innych krajów europejskich. Tło historyczne tego okresu wskazuje na Polskę jako państwo wielokulturowe i wielowyznaniowe, w którym różnorodność religijna koegzystowała przeważnie w pokoju.

Największym świadectwem praktykowanego w Polsce XVI w. przywiązania do tolerancji religijnej była konfederacja warszawska, ustanowiona w 1573 roku. Akt ten, który zyskał miano konfederacji szlacheckiej, był odpowiedzią na potrzebę zapewnienia spokoju wewnętrznego w kraju, zapobiegając możliwym konfliktom na tle wiary. Konfederacja warszawska potwierdzała wolność religijną i przysięgała na poszanowanie różnic wiary – było to zobowiązanie, do którego przywiązywano wielką wagę, uznając rzeczpospolitą za wspólny dom dla wyznawców różnych religii.

Polska tego czasu była krajem o znacznie większej elastyczności w kwestiach religijnych niż inne państwa europejskie, wynikającej w dużej mierze z obranej przez szlachtę postawy politycznej, która wywodziła się z pragmatyzmu i potrzeby utrzymania stabilności państwa. Choć dominującą siłą była wtedy katolicka, to na terenie Rzeczypospolitej swobodnie wyznawane były również inne religie: prawosławie, protestantyzm czy judaizm.

Przykładem na pojmowanie tolerancji jest również postać Jana Kochanowskiego, który choć sam będąc katolikiem, w swoim twórczym dorobku wyraźnie dawał znaki poszanowania dla innych wyznań. W epoce, w której żył, różnice religijne były źródłem konfliktów w całej Europie, co czyni jego podejście wyjątkowym. W jego "Fraszkach" odnaleźć można akceptację i szacunek dla innych, co dowodzi głębokiego humanizmu poety.

Na uwagę zasługuje również Szymon Budny, który dążył do propagowania idei tolerancji religijnej. Działając na polu Biblistyki, tłumaczył Pismo Święte na język narodowy, dając możliwość dostępu do tekstów biblijnych osobom różnych wyznań. Wspierał dialog międzywyznaniowy, promując zrozumienie i pokój.

Nie należy jednak idealizować pojmowania tolerancji w XVI-wiecznej Polsce. Istniały także przypadki nietolerancji, jak chociażby dążenia do ujednolicenia wiary i nacisków na konwersję. Ponadto ludność żydowska, mimo względnej wolności, nadal bywała obiektem dyskryminacji i izolacji.

Podsumowując, XVI-wieczna Polska wykazała pewien model tolerancji religijnej, który był niezwykłym zjawiskiem na skalę całej Europy. Była to tolerancja ograniczona, czasem powierzchowna, ale jednocześnie manifestująca aspiracje do harmonijnego współistnienia różnorodnych kultur i wyznań. Nie bez powodu okres ten uchodzi za epokę złotego wieku tolerancji w Polsce, który jednak należy poddawać refleksji i krytycznej analizie w kontekście szeroko rozumianych praw człowieka i obywatela.