Władca, rycerz, święty - typy bohaterów charakterystycznych dla literatury średniowiecznej

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 26.01.2024 o 16:06

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 26.01.2024 o 9:23

Średniowiecze to epoka, w której literatura, podobnie jak całe ówczesne życie społeczne, była głęboko przesiąknięta religijnością. Kościół był głównym arbitrem wartości, a jego rola jako instytucji kształtującej świadomość wiernych była niepodważalna. Literatura średniowieczna cechuje się anonimowością autorów oraz charakterem parenetycznym, której głównym zadaniem była edukacja i moralne przewodnictwo. Parenetyka, jako gatunek literacki, służyła kształtowaniu postawy religijnej wiernych za pomocą wzorców osobowych.

Jednym z głównych typów bohaterów literatury tego okresu był rycerz chrześcijański. To postać, która realizowała ideały kreślone przez Kościół: dzielność, pobożność, honorowość i lojalność. Obrona wiary chrześcijańskiej uznawana była za najszlachetniejszy cel życiowy. Przykładem takiego bohatera jest Roland z "Pieśni o Rolandzie". Scena jego śmierci, w której niezłomnie stoi do końca na straży swojego honoru i obrony królestwa, niesie wyraźne paralele do śmierci Jezusa Chrystusa. Miecz Durandal i róg Olifant, których używa, stają się symbolami rycerskiego powołania i służby. Sam akt spowiedzi i przygotowanie do śmierci mają rytualny charakter i podkreślają religijną domenę życia bohatera. Męczeństwo Rolanda jest przykładem idealnego wykonywania obowiązków rycerskich i wzorem do naśladowania dla współczesnych mu słuchaczy oraz czytelników.

W literaturze średniowiecznej wielką rolę odgrywa również postać idealnego władcy. W "Pieśni o Rolandzie" Karol Wielki jest prezentowany jako model doskonałego monarszy, który nie tylko strzeże interesów swojego narodu, ale także z zapałem krzewi wiarę chrześcijańską. Jako boży namiestnik, jego władza jest legitymizowana przez sam fakt wybrania przez Boga, co dodatkowo podkreśla jego odpowiedzialność za dobro poddanych i stalą wierność przykazaniom.

Kolejny typ bohatera, asceta-święty, w średniowieczu uosabiany jest przez postać jak święty Aleksy. Jego legenda opowiada o niezwykłym wyrzeczeniu się dóbr ziemskich i poświęceniu życia modlitwie i pokucie. Aleksy, podobnie jak inni święci ascetów, w życiu codziennym wybierał pokorę, anonimowość i umartwienie. Był idealnym wzorem do naśladowania dla wiernych, którzy dążyli do życia w czystości i wyrzeczenia majątku na rzecz bogacenia Kościoła.

W literaturze szukano rozróżnienia między różnymi rodzajami wzorców parenetycznych, tak aby każdy mógł odnaleźć się w przesłaniu ewangelizacyjnym. Święci tacy jak Aleksy czy Franciszek z Asyżu byli wzorami ascetów, podczas gdy między rycerzy inspirowano się postaciami takimi jak Roland. Idealni władcy tacy jak Karol Wielki służyli jako przykłady uosabiające troskę o państwo, sprawiedliwość i miłość do narodu.

Kreowanie takich wzorców osobowych w średniowieczu pełniło istotną rolę w wpływie na władzę Kościoła, będąc elementem kontroli społecznej, a także instrumentem umacniającym jego bogactwo oraz pozycję. Podkreślało się też, że życie ziemskie jest jedynie etapem przejściowym, a najważniejszym zadaniem każdego człowieka jest przygotowanie do śmierci i dążenie do chwalebnego życia pośmiertnego.

Podsumowując, rycerz, święty i władca jako typy bohaterów charakterystycznych dla literatury średniowiecznej pełnili w epoce kluczową rolę w przekazywaniu społeczeństwu wzorców wartości, które przez wieki utrzymały swoją ważność i trwałość. Znacząco wpłynęli na kształtowanie społecznej świadomości oraz zachowań zgodnych z chrześcijańską etyką i doktryną Kościoła.