Motyw nicości i śmierci w twórczości Bolesława Leśmiana

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.01.2024 o 11:40

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 27.01.2024 o 11:37

Bolesław Leśmian, urodzony w 1877 roku w Warszawie, był jednym z najbardziej oryginalnych poetów polskiego modernizmu. Jego tło rodzinnego i intelektualnego pochodzenia, nasiąknięte wielokulturowością oraz świadomością historycznych przemian, istotnie wpłynęło na kształtowanie się jego nietuzinkowej osobowości twórczej. Kariera literacka Leśmiana rozwijała się w sposób równie niekonwencjonalny co jego poezja, nasycona oryginalnym językiem i neologizmami, która stanowiła znaczące odejście od dominujących wówczas trendów młodopolskich.

W pierwszych latach swojej aktywności literackiej, Leśmian kojarzony był z rubasznym humorem i celebracją życia. Z czasem jednak jego twórczość nabrała mrocznych odcieni, a motywy nicości i śmierci zaczęły odgrywać w niej coraz większą rolę. Dziś chcę przybliżyć, jak w kontekście tej ewolucji tematycznej Leśmian poruszał w swoich utworach problem śmierci i nicości.

Wiersz "Zazdrość moja bezsilnie po łożu się miota" z cyklu "W malinowym chruśniaku" odznacza się sugestywnym obrazem miłości splatającej się ze śmiercią. Zazdrość w tym przypadku jawi się jako uczucie tak destruktywne, że prowadzi podmiot liryczny do granicy umierania – wyrażającej się w stracie ukochanej osoby i rosnącym poczuciu nicości.

W wierszu "Po ciemku, po ciemku łkasz" z tomu "Łąka" to odejście ukochanej staje się umieraniem nie tylko dla ukochanej, ale również dla opłakującego ją ukochanego, który towarzyszy jej w ostatnich chwilach. Ta sytuacja jest przykładem na to, jak śmierć przemienia życie w nieodwracalną utratę i pustkę.

"Po ciemku, po ciemku łkasz" przedstawia rozłąkę wywołaną śmiercią jako jedną z najboleśniejszych doświadczeń ludzkich, która również prowadzi do refleksji nad ludzkim bytem. W wierszu "Dwoje ludzieńków", również z tomu "Łąka", poeta prezentuje poruszającą historię dwóch osób, których rozłąka zakończa się dopiero w śmierci, a poszukiwanie Boga i świata pożegnalnego wydaje się bezowocne.

"Ballada o dumnym rycerzu", zawarta w tomie "Sad rozstajny", wprowadza czytelników w mistyczną atmosferę dialogu ze śmiercią. Trup rycerza mówiący o swojej dumie i nieodwracalnym przeznaczeniu obnaża niewrażliwość na "żywotne zawiłości", uwydatniając uniwersalność śmierci, która zrównuje wszystkich bez względu na status społeczny czy zasługi życiowe.

Leśmian w "Dziewczynie" z tomu "Napój cienisty" eksploruje temat nieprzekraczalnej granicy śmierci. Niemożność pokonania "muru" sytuuje śmierć jako obiektywną i nieuchronną prawdę egzystencji. W wierszu "Urszulka Kochanowska" poeta porusza kwestię życia pozagrobowego, sugestywnie prezentując próbę rekonstrukcji ziemskiego życia w niebie jako bezskuteczną i potęgującą tragizm śmiertelnego losu człowieka.

W utworze "Dwaj Macieje", Leśmian ponownie eksploruje motyw przerwanego życia i przyjaźni przez śmierć, wskazując na dylemat egzystencji i nicości, który nasuwa się po utracie bliskiej osoby.

Wszechobecność tematu śmierci w poezji Leśmiana, połączona z obsesyjnymi powrotami do zagadnienia życia pozagrobowego, nawiązuje do kluczowych pytań o sens egzystencji. Poetycka narracja Leśmiana nie oznacza pogodzenia się ze śmiercią, lecz nieustannego poszukiwania odpowiedzi.

Osobiste doświadczenia Leśmiana, utrata bliskich i zmaganie się z własną śmiertelnością znalazły odzwierciedlenie w jego poezji, w której śmierć nie jest ani końcem, ani początkiem, ale tajemnicą poetyckiego zmagania.

Refleksje nad rolą motywu śmierci i nicości w twórczości Leśmiana pozwalają zrozumieć, jak głęboko wpłynął on na literaturę polską, eksplorując uniwersalne pytania o sens życia i śmierci. Jego poezja stała się dziedzictwem kultury, w którym każdy czytelnik może odnaleźć własne pytania i wątpliwości dotyczące tych najbardziej podstawowych aspektów ludzkiego istnienia.