Jaki obraz Polaków XVII wieku wyłania się z ,,Potopu'' Henryka Sienkiewicza?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.01.2024 o 15:54

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 27.01.2024 o 18:10

„Potop” Henryka Sienkiewicza to druga część trylogii opowiadającej o historii Polski w XVII wieku, koncentrująca się wokół wojny polsko-szwedzkiej nazywanej potopem szwedzkim. Powieść ta dostarcza głębokiego wglądu w społeczeństwo polskie tamtych czasów, pokazując różnorodne postawy i zachowania jego członków. Sienkiewicz, korzystając z własnej narracji oraz losów bohaterów, maluje obraz narodu pełnego sprzeczności, lecz ostatecznie zdolnego do zjednoczenia w obliczu zagrożenia.

Obraz Polaków w „Potopie” jest wieloaspektowy. Na pierwszy plan wybija się postać bohatera – Andrzeja Kmicica, który przechodzi głęboką metamorfozę. Na początku powieści, Kmicic jawi się jako typowy przedstawiciel szlachty – porywczy, zuchwały, często lekkomyślny, nie stroniący od użycia przemocy. Jest on jednak również odważny i waleczny, co w tamtych czasach było synonimem męstwa. Jego przemiana, ściśle związana z miłością do Oleńki Billewiczówny oraz refleksją nad własną tożsamością, świadczy o możliwość poprawy i dążeniu do ideałów rycerskich.

Drugim ważnym aspektem jest obraz szlachty. Sienkiewicz ukazuje ją jako grupę niezwykle zróżnicowaną, od wiernych obrońców Rzeczypospolitej, gotowych poświęcić dla niej życie, po tych, którzy dla osobistych korzyści gotowi są zdradzić ojczyznę. Jest ona również wyjątkowo przywiązana do swoich przywilejów i wolności, co wyraża słynne hasło: „Szlachcic na zagrodzie równy wojewodzie”. W powieści widać jednakże także negatywne skutki tego przywiązania – anarchię i niezdolność do zjednoczenia się w obliczu wroga, co jest częściowo przyczyną sukcesów Szwedów.

W przypadku postaci króla Jana Kazimierza, Sienkiewicz przedstawia go jako monarchę mądrze rządzącego, lecz niezbyt docenianego przez szlachtę. Jego dylematy dotyczące sposobu radzenia sobie ze śmiałymi i krnąbrnymi poddanymi obnażają słabości demokracji szlacheckiej oraz wskazują na potrzebę silniejszego autorytetu władzy centralnej w państwie.

W „Potopie” nie brakuje również odniesień do postaw i zachowań duchowieństwa. Hierarchowie kościelni są pokazani jako opoka moralna, ale i polityczna. Wielu z nich nie tylko głosi wartości chrześcijańskie, ale również aktywnie włącza się w walkę o niepodległość, jak choćby zakonnik, ojciec Kordecki, broniący Częstochowy.

Biorąc pod uwagę potop szwedzki, dzieło Sienkiewicza ukazuje również wytrwałość i determinację Polaków. W obliczu klęski wojennej, okupacji i zniszczeń, wielu Polaków nie traci nadziei i gotowych jest do walki za ojczyznę. Sienkiewicz szkicuje obraz narodu, który mimo wewnętrznych podziałów i konfliktów, w sytuacji zagrożenia potrafi się zjednoczyć, co widać chociażby w epizodzie obrony Jasnej Góry.

W „Potopie” odzwierciedlone są również słabości Rzeczypospolitej, np. system władzy, który przyczynia się do konfliktów, oraz magnateria realizująca własne interesy, często kosztem dobra kraju. Z drugiej jednak strony, powieść pokazuje również, że tych negatywnych aspektów nie można uogólniać, ponieważ wiele postaci jest idealistami, gotowymi do poświęceń i heroizmu.

Podsumowując, w obrazie Polaków XVII wieku wyłaniającym się z „Potopu” Henryka Sienkiewicza, widzimy naród pełen kontrastów, zarówno szlachetnych, jak i błędnych, zmagający się z wewnętrznymi i zewnętrznymi wyzwaniami. Jest to społeczeństwo o silnym poczuciu indywidualizmu i przywiązaniu do wolności, lecz zarazem potrafiące wykazać jedność wobec zagrożenia, co dowodzi niezłomnego ducha walczącego o wolność i niepodległość.