Motyw pojednania dawnych wrogów na przykładzie: „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza i „Iliady: Homera

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.01.2024 o 11:41

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 29.01.2024 o 9:20

Pojednanie dawnych wrogów to pełnokrwisty motyw literacki, znany od wieków, prezentujący złożoność ludzkiej psychiki i społecznej dynamiki. Takie pojednanie jest często wynikiem długiego procesu rozwoju postaci, ważnym elementem fabuły i, co ważniejsze, nieodzownym komponentem kształtowania świata wartości prezentowanego w dziele. W "Iliadzie" Homera oraz "Panu Tadeuszu" Adama Mickiewicza, pojednanie odgrywa kluczową rolę w rozwoju fabuły i ukazuje, jak ważna jest możliwość przebaczenia.

W "Iliadzie" konflikt trojański, który na pierwszy rzut oka wydaje się być wojną o Helenę, w rzeczywistości ma znacznie głębsze podłoże moralne i etyczne. W epopei poznajemy postaci Achillesa i Hektora, dwóch wojowników, dla których honor i wartości bojownika są najważniejszymi aspektami życia. Pojedynek, do którego dochodzi między nimi, to wynik śmierci najlepszego przyjaciela Achillesa, Patroklesa, za co Achilles pali się żądzą zemsty. Śmierć Hektora nie kończy jednak cyklu przemocy, lecz prowadzi do kolejnego zdarzenia - profanacji jego ciała przez Achillesa. To właśnie te działania popychają Priama, trojańskiego króla i ojca Hektora, do bezprecedensowej misji – apeluje on do wroga o miłosierdzie i godny pochówek dla syna. Argumenty Priama oparte na wspólnych ludzkich wartościach dotykają serca Achillesa, co prowadzi do ostatecznego pojednania i tragicznego, lecz pełnego godności zakończenia wątku - pogrzebu Hektora.

W "Panu Tadeuszu" Mickiewicz maluje obraz Polski na początku XIX wieku, gdzie motyw pojednania obecny jest na wielu płaszczyznach. Jednym z najbardziej poruszających przykładów jest historia Jacka Soplicy, zakonnika Robaka, który w przeszłości jako młody niepokorny szlachcic zabił Stolnika Horeszkę. Historia ta ujawnia się w spowiedzi Soplicy, gdzie na jaw wychodzi jego tożsamość. To samo wydarzenie przynosi kulminacyjny punkt w postaci Gerwazego – zatwardziałego dawnego sługi Stolnika, który długo pragnął zemsty na Soplicy. Konfesja, będąca uosobieniem religijnego motywu pojednania, odsłania także prawdziwość uczuć i emocji bohaterów. Akt wyznania dawnej winy przynosi zmianę postawy Gerwazego – zrozumienie i dojście do przebaczenia, co symbolicznie kończy cykl długoletniej wrogości między postaciami.

Zarówno w "Iliadzie", jak i w "Panu Tadeuszu", pojednanie ujawnia się jako czyn wymagający wielkiej odwagi, to akt zmierzający do odzyskania utraconej honorowości. Przez to pojednanie staje się swoistym gestem miłosierdzia. W obu przypadkach błędy bohaterów i ich konsekwencje nabierają humanistycznego wymiaru, pisząc pouczenie dla czytelników o możliwości naprawy wyrządzonych krzywd. Ta zakończenie obu epopei stanowi rodzaj katharsis – oczyszczenia i zmiany wewnętrznej bohaterów, gdzie motywacja do działania wynika z przemiany, a zakończenie przynosi złagodzenie konfliktu.

W podsumowaniu, rozważając wartości przedstawione w "Iliadzie" i "Panu Tadeuszu", dochodzi się do wniosku, że pojednanie nie jest jedynie drogą do rozwiązania konfliktów zewnętrznych, ale także do przebudowy wewnętrznej, zmieniającej relacje między postaciami i otwierającej nowe rozdziały w ich życiu. Jako motyw literacki, pojednanie jest ponadczasowe i uniwersalne, odnoszące się zarówno do epickiego świata bohaterów, jak i do współczesnych odbiorców poszukujących odpowiedzi na pytania dotyczące wartości moralnych, dążenia do przebaczenia oraz możliwości pojednania nawet najgłębszych wrogości.