Zachowanie godności w skrajnych sytuacjach – analiza na podstawie "Zdążyć przed Bogiem" Hanny Krall

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 10.02.2024 o 15:48

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 5.02.2024 o 22:15

W dziełach literatury wielokrotnie spotykamy się z bohaterami, których los stawia w skrajnych sytuacjach, zmuszając ich do dokonywania niemożliwych wyborów i w konsekwencji testując granice ludzkiej godności. Hanna Krall w książce "Zdążyć przed Bogiem" stworzyła wyjątkowo mocny obraz jednego z najtrudniejszych dla ludzkiej moralności wyzwań - Holokaustu. W swojej pracy literackiej odkrywa historię Mareka Edelmana, jednego z przywódców powstania w getcie warszawskim i działacza społecznego. Przez pryzmat jego opowieści możemy zastanowić się nad pytaniami dotyczącymi godności w ekstremalnych warunkach.

Marek Edelman, bohater opisywany przez Krall, mimo młodego wieku, przeżył wydarzenia, które wielu z nas mogłoby uznać za nie do zniesienia. Zmagania z okupantem, życie w getcie, strata bliskich, trauma powstania, a później konspiracja i życie po wojnie - to ciąg doświadczeń, który bez wątpienia wpływa na ludzką psychikę. Niemniej Edelman pokazuje, że nawet w tych warunkach można zachować godność, co wydaje się być szczególnie istotne dla tożsamości każdej jednostki.

Krall zaznacza, że kluczowym elementem w życiu Edelmana była konsekwencja w działaniu według własnych zasad. Opowiada o tym, jak w getcie i podczas powstania, a także w całym dalszym życiu, koncentrował się nie tylko na przetrwaniu, ale także na pomocy innym. To, że myślał i działał nie jako jednostka, ale jako część wspólnoty, jest jednym z najistotniejszych dowodów na jego zachowanie godności. Jednostka, która wychodzi poza własne potrzeby i cierpienie, a skupia się na pomocy innym, dowodzi siły swojego ducha.

Oczywiste jest, że zachowanie godności nie oznacza unikania cierpienia czy bolesnych wyborów. Z książki "Zdążyć przed Bogiem" wynika, że godność często definiowana jest przez te trudne decyzje i przez umiejętność radzenia sobie w obliczu nieludzkich warunków. Edelman i jego towarzysze, codziennie stawiani przed wyborami życia i śmierci, wielokrotnie musieli przekraczać własne granice. Niemniej ich postawa, brak zgody na pasywność i wegetację, była przejawem zachowania podmiotowości.

Krall przez opis praktycznego humanizmu Edelmana pokazuje, że duch ludzki dysponuje ogromną siłą. Daje to odpowiedź na pytanie o możliwość zachowania godności: jest to możliwe poprzez działania, które sprawiają, że nawet w obliczu śmierci i zniszczenia człowiek nie traci swojej istoty i pozostaje człowiekiem. Ponadto, zostawienie po sobie wartościowych śladów, jak choćby relacje świadków, które stały się podstawą do napisania książki "Zdążyć przed Bogiem", jest kolejnym aspektem, przez który Marek Edelman pokazuje, że nawet w skrajnych warunkach można zachować godność.

Podsumowując, Hanna Krall przez historię o Edelmanie dowodzi, że zachowanie godności w skrajnych sytuacjach nie tylko jest możliwe, ale wręcz niezbędne dla utrzymania ludzkiej tożsamości i sensu życia. Kluczem do tego jest działanie w zgodzie z własnymi zasadami, empatia i dążenie do pomagania innym nawet w najcięższych momentach, a także umiejętność uniesienia się ponad własne doświadczenie, aby nie stracić tego, co najważniejsze - człowieczeństwa.