Wzorowy patriota i obywatel na przykładzie wybranych tekstów renesansowych

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 7.02.2024 o 17:53

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 7.02.2024 o 12:47

Renesans to epoka, w której w literaturze polskiej patriotyzm i idea wzorowego obywatela często były obecne. Wzorce te stanowią istotny element kształtowania postaw obywatelskich i były widoczne w dziełach takich autorów jak Piotr Skarga czy Jan Kochanowski. Przyjęcie literatury za narzędzie kształtowania postaw obywatelskich było odpowiedzią na potrzeby ówczesnej rzeczywistości, zarówno w wymiarze indywidualnym, jak i społecznym. Celem tego wypracowania jest zmierzenie się z pytaniem, jak teksty renesansowe wpływały na kształtowanie się wzorca obywatela i patrioty.

Piotr Skarga w swoich "Kazaniach sejmowych" używa metafory ojczyzny jako matki. Zwraca uwagę, że na wzór dziecka kochającego matkę, Polak powinien odnosić się z miłością i szacunkiem do swojej ojczyzny. Uczucie patriotyczne jest dla Skargi głównym motywem skłaniającym obywatela do dbałości o dobro wspólne. Pisze on: "Kto miłuje ojczyznę, nie szuka weń swojego tylko pożytku, ale ogólnego dobrego". W "Kazaniach sejmowych" Skarga zaleca, aby Polacy brali odpowiedzialność za losy kraju, zachęca do zgodności w działaniu, nawołuje do jedności i porzucenia walk politycznych, które mogłyby prowadzić do rozbicia wewnętrznego.

Jan Kochanowski w "Pieśni o spustoszeniu Podola przez Tatarów" rozpatruje zagadnienie obronności i zilustrowania potrzeby funduszy na utrzymanie wojska. Przyzywa do szlachty, apelując o poświęcenie i wsparcie dla wartych rzeczy, takich jak bezpieczeństwo państwa. Jego słowa ukazują gotowość społeczeństwa do obrony niepodległości jako kluczową dla przetrwania narodu.

Cnota obywatelska w literaturze renesansowej była często utożsamiana z wartościami moralnymi i etycznymi. W "Pieśni XII" z "Ksiąg wtórych" Jan Kochanowski odsłonił swój wzorzec cnotliwego życia, wyrażając przekonanie, że najwyższe cnoty są niezależne od ludzkich nagród i mają wartość same w sobie. Cnota, zdaniem Kochanowskiego, jest fundamentem postawy wzorowego obywatela. "Cnoty zaś na to tylko nie są, / Aby je każdy widział i chwalił".

"Odprawa posłów greckich" Kochanowskiego była swego rodzaju przestrogą przed upadkiem państwa, gdzie autor krytykuje ówczesne postawy szlacheckie i uwypukla odpowiedzialność każdego obywatela przed Bogiem, przyjmując stanowisko, że przyszłość narodu jest sumą działań indywidualnych. "Nie dla sławy, nie dla władzy, / Ale dla sprawiedliwości służmy prawość wszytkiem siłamy".

Skarga w "Kazaniu o miłości ku ojczyźnie" porównuje państwo do tonącego okrętu, na którym odpowiedzialność za losy kraju i konieczność aktywnego uczestnictwa w jego ratowaniu spoczywa na każdym obywatelu. Był on głosem sumienia narodu, wzywającym do podjęcia moralnego przewodnictwa i aktywnego działania na rzecz poprawy losu ojczyzny.

Dla obywatela ważna jest również dyscyplina, o czym Kochanowski wspomina w "Odprawie posłów greckich". Dyscyplina i posłuszeństwo stanowią ważną wartość w kontekście funkcjonowania państwa i wojska. Bez jedności i dyscypliny, nawet najlepsze chęci mogą nie przynieść oczekiwanych efektów.

Jan Kochanowski w swoich utworach podkreśla również, że służenie ojczyźnie to droga do nieba, nadając patriotyzmowi nie tylko wymiar społeczny, ale i metafizyczny. Obronność i obowiązki szlachty jako obrońców Rzeczypospolitej nabierają w jego poezji wymiaru świętej misji.

Podsumowując, wzorowy obywatel i patriota według renesansowych autorów to ten, który nie szuka tylko prywatnego interesu, ale zdolny jest spojrzeć szerzej, docenić wartość cnoty i miłości do ojczyzny oraz gotów jest bronić jej niezależności. Można zauważyć, że wyzwania i problemy społeczne są niezmienne na przestrzeni wieków, co daje do myślenia o aktualności tych wzorców. Patriotyzm, cnót i gotowość do obrony państwa pozostają ważnymi kwestiami również w dzisiejszym społeczeństwie, a zadanie, jakie stoi przed każdym z nas, to uczciwość i łączenie interesów osobistych z dobrem wspólnym.