Jan Kochanowski i Mikołaj Sęp Szarzyński –dwaj poeci z renesansu –dwa różne poglądy poetyckie na świat. Czy są bliskie współczesnym ludziom?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.08.2024 o 17:40

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 29.08.2024 o 16:52

Renesans, epoka otwierająca nową kartę w historii literatury, sztuki i nauki, był czasem wielkich przemian. Był to okres powrotu do źródeł antycznych, kiedy to humanizm – ideologia stawiająca człowieka w centrum zainteresowań – przeżywał swoją świetność. W Polsce, renesans znalazł swoje odbicie w twórczości literackiej takich poetów jak Jan Kochanowski i Mikołaj Sęp Szarzyński. Mimo że obaj żyli w tym samym okresie, ich poetyckie wizje świata były diametralnie różne. Warto przyjrzeć się, na jakiej płaszczyźnie te poglądy różnią się, oraz czy ich twórczość jest dziś bliska współczesnym ludziom.

Jan Kochanowski, uznawany za najwybitniejszego poetę polskiego renesansu, jest przykładem humanisty pełnego radości życia. Jego filozofia jest silnie zakorzeniona w humanizmie: zgodnie z nią człowiek jest centrum wszechświata, a cnota – jego najwyższą wartością. W „Pieśni XIV” Kochanowski ukazuje, jak cnota pozwala przetrwać kryzysy i zdobywać szacunek zarówno w oczach ludzi, jak i ojczyzny. Swoje przekonanie o wartości cnoty wyraził również w innych utworach, podkreślając, że to ona jest kluczem do osiągnięcia moralnej doskonałości.

Jego twórczość obfituje również w motywy radości z życia i umiaru. W „Pieśni IX” Kochanowski zauważa, że „Miło szaleć, kiedy czas po temu”. Pokazuje to jego przekonanie, że korzystanie z przyjemności i dóbr oferowanych przez los w odpowiednim momencie jest ważnym elementem życia. Jednakże, podkreśla on także zasadę umiaru – stabilność i równowaga są fundamentem satysfakcjonującego życia, nawet w obliczu przeciwności.

Jeżeli chodzi o podejście do Boga i świata, Kochanowski postrzega Boga jako miłosierną, hojnie darzącą istotę. W „Hymnie” wszechobecność Boga jest przedstawiona jako dowód jego miłości do ludzi. Co więcej, w „Pieśni IX” Bóg śmieje się z trosk człowieka, co podkreśla niepotrzebność nadmiernego zamartwiania się – według Kochanowskiego Bóg jest dobrotliwy i troskliwy.

Jego spojrzenie na naturę i śmierć jest równie charakterystyczne. Natura w jego twórczości odradza się cyklicznie, a człowiek jest jej częścią, jednakże nie może odradzać się po śmierci. „Pieśń XIV” przypomina, że człowiek nie wraca do życia, więc powinien cieszyć się każdym jego momentem. W „Pieśni świętojańskiej o Sobótce” Kochanowski wychwala sielankowe życie na wsi, gdzie prostota i spokój dominują nad zgiełkiem miejskim. Jego przeżycia związane ze śmiercią córki Urszuli w „Trenach” ukazują filozoficzne i emocjonalne podejście do straty – poetę dotyka głębokie załamanie i zwątpienie, co zbliża go do współczesnych ludzi doświadczających podobnych przeżyć.

Mikołaj Sęp Szarzyński, prekursor baroku, w przeciwieństwie do Kochanowskiego, cechuje się głęboką refleksyjnością i ascetycznym spojrzeniem na życie. Jego filozofia jest pełna rozważań nad upływem czasu i ulotnością życia, co wyraźnie widać w „Sonetach”. W „Sonetach I” życie jest przedstawione jako zmaganie się z przemijaniem. Ponadto, często porusza motyw walki dobra i zła – człowiek miota się między światłem Boga a ciemnością Szatana, co jest szczególnie widoczne w „Sonetach III”. Sęp Szarzyński z jednej strony dostrzega wszechobecność Boga, który wspiera człowieka w walce ze złem, ale z drugiej – podkreśla skrajny dualizm świata: hetman ciemności kontra jasny Bóg – co jest typowe dla estetyki baroku.

Asceza i refleksja nad śmiercią są kluczowe w twórczości tego poety. Sęp Szarzyński żyje w ciągłej refleksji nad ulotnością życia i niewartość materialnych dóbr. Śmierć jest dla niego przeznaczeniem – wpływ średniowiecznego „memento mori” jest wyraźnie widoczny. Jego poetycka walka wewnętrzna ma zapewnić spokój i moralną czystość, a ascetyczny tryb życia jest sposobem na unikanie chaosu świata.

W obliczu świata pełnego chaosu i niestałości, odczucia człowieka w twórczości Sępa Szarzyńskiego są pełne napięcia i wewnętrznych zmagań. Modlitwa jest dla niego jedynym sposobem ukojenia i zbliżenia do Boga, co kontrastuje z bardziej radosną i pełną harmonii wizją świata Jana Kochanowskiego.

Współczesni ludzie mogą odnaleźć pewne aspekty filozofii obu poetów, które są im bliskie. W przypadku Kochanowskiego, jego idea cnoty, umiaru i radości życia, jak również postrzeganie Boga jako miłosiernego, są wartościami, które nadal mają duże znaczenie. Współczesne społeczeństwo dąży do równowagi między pracą a przyjemnościami, poszukuje szczęścia i spokoju. Ponadto, „Treny” Kochanowskiego, jako piękne refleksje nad stratą, są doskonałym odzwierciedleniem współczesnych doświadczeń ludzi, którzy muszą zmierzyć się z żałobą i kryzysem wartości.

Z kolei filozofia Mikołaja Sępa Szarzyńskiego, pełna refleksji nad ulotnością życia i moralnymi zmaganiami, również może być bliska współczesnym ludziom. Zmienność życia, dualizm dobra i zła oraz idea walki z pokusami są tematami, które są nadal aktualne w kontekście codziennych zmagań z moralnymi dilemmaniami. Dla wielu współczesnych ludzi asceza i introspekcja mogą być narzędziami do unikania chaosu i zachowania etycznych wartości.

Podsumowując, Jan Kochanowski i Mikołaj Sęp Szarzyński reprezentują dwie odmienne filozofie życiowe w ramach tej samej epoki renesansu. Kochanowski to humanista, propagujący życie w harmonii z naturą, umiarkowaną radość i cnoty moralne, podczas gdy Sęp Szarzyński to refleksyjny asceta koncentrujący się na dualizmie dobra i zła oraz ascezie. Mimo że żyli w odległych czasach, ich poetyckie wizje świata nadal mogą inspirować współczesnych ludzi. Obydwie filozofie zawierają elementy, które mogą pomóc w odnalezieniu równowagi i zrozumieniu sensu życia, co jest kluczowe w dzisiejszym, pełnym wyzwań, świecie. Warto doceniać różnorodność myśli poetów renesansu i korzystać z ich mądrości w codziennych zmaganiach współczesnego człowieka.