Totalitaryzm jako zagrożenie dla człowieka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 12.02.2024 o 16:02

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 11.02.2024 o 7:04

Władza, definiowana jako zdolność do kierowania ludźmi i wywierania wpływu na społeczeństwo, występuje w humanitarnej przestrzeni od początku istnienia ludzkich wspólnot. W historii człowieka obszerny jest rozdział opowiadający o systemach totalitarnych, które doprowadzały do znacznych deformacji w strukturze społecznej i naruszały podstawowe prawa ludzkie. Na przestrzeni wieków totalitaryzm był przyczyną cierpień wielu ludzi, a jego negatywne oblicze ujawniło się zarówno w działaniach różnych reżimów jak i w powieściach, które te zjawiska obrazowały.

Totalitaryzm, pojęcie wywodzące się z praktyk XX wieku, charakteryzuje się serią cech, które współtworzą jego destrukcyjną siłę. Państwo totalitarne to przede wszystkim monopol władzy, skoncentrowanej w rękach jednej partii lub dyktatora, eliminacja opozycji, kontrola nad każdym aspektem życia jednostki oraz propaganda i indoktrynacja, mające na celu zyskanie poparcia lub biernego przyzwolenia społeczeństwa.

Michaił Bułhakow, rosyjski pisarz i dramaturg, był świadkiem i ofiarą reżimu stalinowskiego, w którego cieniu tworzył swoje najważniejsze dzieła. Totalitaryzm stalinowski wywarł znaczący wpływ na Bułhakowa, którego prace były poddawane cenzurze, a pisarz sam doświadczał represji oraz ograniczenia w wyrażaniu swojej twórczości. Niezachwiana wizja artystyczna Bułhakowa oraz jego pragnienie prawdy i wolności ujawniło się w alegorycznej powieści "Mistrz i Małgorzata".

W tej niezwykłej powieści, na tle Moskwy lat trzydziestych, Bułhakow opisuje przybycie tajemniczego Wolanda i jego towarzyszy do miasta zarządzanego przez totalitarny ustrój. Postać Wolanda, będąca interpretowana jako metafora zła, niemoralności, ale i pewien rodzaj sprawiedliwości, krytykuje absurdalne reguły systemu i demaskuje hipokryzję mieszkańców miasta. Warunki życia w Moskwie, pełne biurokracji, w mroczny sposób ukazują ograniczenie wolności oraz niemożliwość zachowania własnej tożsamości.

Moralny upadek społeczeństwa, przedstawiony przez Bułhakowa, obrazuje druzgocące skutki życia w takich warunkach. Chciwość, obłuda, donosicielstwo, a przede wszystkim walka o przetrwanie stały się codziennością. Postacie takie jak Berlioz, pilnie dbający o swoje interesy szef literackiego środowiska, czy Judasz z Kiriath, który za cenę kawałka srebra zdradza Jeszui Ha-Nocri, są żywymi przykładami degradacji jednostki, która ulega presji totalitarnego systemu.

Losy postaci powieści Bułhakowa, zarówno Jeszui, Mistrza, jak i samego pisarza, przywołują dyskusję o wolności osobistej i wartościach w obliczu wszechogarniających represji państwa. To nie tylko historia o cenzurze twórczości artystycznej, ale także o nieustającej walce o własną duszę i idee, które są zagrożone w obliczu bezwzględnego ucisku.

Paradoksalnie, Bułhakow nie był osamotniony w swoich przemyśleniach - podobne refleksje odnajdujemy w dziełach George'a Orwella. "Folwark zwierzęcy" oraz "Rok 1984" to powieści, które, choć różniące się od "Mistrza i Małgorzaty" stylistycznie i kontekstualnie, poruszają wspólny temat mechanizmów totalitaryzmu i jego wpływu na jednostkę. Te alegorie służą jako ostrzeżenie przed zagrożeniami, jakie niesie za sobą reżim totalitarny.

Podsumowując, zarówno w twórczości Bułhakowa, jak i Orwella, totalitaryzm jawi się jako system, który dehumanizuje człowieka, ograniczając jego możliwości oraz atakując jego moralność i wartości. Refleksja nad aktualnością problemu totalitaryzmu pozostaje niepokojąco istotna, a skutki jego implementacji dla jednostki są zawsze katastrofalne. Kluczowe myśli z analizowanych dzieł, takie jak "Wolność to wolność mówienia, że dwa razy dwa to cztery", podkreślają niebezpieczeństwo związane z totalitaryzmem i znaczenie niezłomnego ducha ludzkiego w obliczu wszelkiego rodzaju ucisku.