Funkcje myślenia magicznego u dzieci

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 27.01.2026 o 12:40

Rodzaj zadania: Esej

Dodane: 24.01.2026 o 12:11

Myślenie magiczne, choć z punktu widzenia dorosłego może wydawać się irracjonalne, odgrywa istotną rolę w rozwoju dzieci. Pojęcie to jest głęboko zakorzenione w literaturze psychologicznej oraz w badaniach nad rozwojem poznawczym dzieci. Myślenie magiczne można opisać jako tendencję dzieci do przypisywania zjawiskom i wydarzeniom przyczyn i skutków opartych na nierealu, wierzeniach i fantazji. Choć może to wydawać się nietypowe, myślenie magiczne ma kilka funkcji, które sprzyjają rozwojowi dziecka.

Jednym z głównych teoretyków, którzy zajmowali się myśleniem magicznym, był Jean Piaget. Piaget, znany ze swoich badań nad rozwojem poznawczym dzieci, zauważył, że dzieci w wieku przedszkolnym często przejawiają myślenie prelogiczne, w którym rzeczywistość miesza się z fantazją. Dzieci w tym wieku nie robią jeszcze wyraźnego rozróżnienia między przyczyną a skutkiem, co prowadzi do powstania przekonań magicznych. Ta faza, którą Piaget nazywał okresem preoperacyjnym, jest kluczowa dla rozwoju poznawczego, ponieważ pozwala dzieciom na twórcze eksplorowanie świata i zrozumienie licznych relacji przyczynowo-skutkowych.

Myślenie magiczne pełni funkcję adaptacyjną, umożliwiającą dzieciom radzenie sobie z trudnościami i lękami. Bruno Bettelheim, znany psychoanalityk dziecięcy, w swojej książce "Cudowne i pożyteczne: znaczenie i wartości baśni" podkreślał, że fikcyjne historyjki i baśnie pozwalają dzieciom wyrażać i przetwarzać emocje, które mogłyby być zbyt trudne do bezpośredniego zrozumienia. Bajki, w których pojawiają się czarodzieje, magiczne przedmioty czy zwierzęta obdarzone ludzkimi cechami, pomagają dzieciom oswoić się z lękami, które są zbyt abstrakcyjne lub przerażające w rzeczywistości. Dzięki temu dzieci mogą lepiej zrozumieć, przeanalizować oraz zintegrować te doświadczenia w bezpiecznym kontekście fikcji.

Kolejnym aspektem myślenia magicznego jest jego rola w rozwijaniu kreatywności i wyobraźni. Elizabeth Clary, znana autorka i badaczka w dziedzinie psychologii dziecięcej, wskazuje, że myślenie magiczne jest nieodzownym elementem twórczego procesu. Dziecięca wyobraźnia, pobudzana przez magię, pozwala na tworzenie nowych scenariuszy, rozwiązywanie problemów w nietypowy sposób i odkrywanie alternatywnych rozwiązań. Te zdolności kreatywne mogą być później przenoszone do innych dziedzin życia, kształtując innowacyjne myślenie i postępowanie w dorosłości.

Myślenie magiczne jest również odzwierciedleniem potrzeby dzieci do zrozumienia i kontrolowania swojego otoczenia. W literaturze pojawia się wiele przykładów, w których dzieci wynajdują magiczne wyjaśnienia, aby nadać sens niezrozumiałym dla nich zjawiskom. Melanie Klein, psychoanalityczka, zwracała uwagę na to, że dzieci czują się bardziej bezpiecznie i pewnie, gdy mogą kontrolować swoje otoczenie, nawet jeśli jest to kontrola iluzoryczna. Dzięki temu mogą lepiej radzić sobie w momentach niepewności i chaosu.

Ponadto myślenie magiczne ma swoją funkcję społeczną. Poprzez wspólne dzielenie się wierzeniami i fantazjami dzieci rozwijają umiejętności komunikacyjne, współpracę oraz empatię. To właśnie w trakcie zabaw opartych na magii dzieci uczą się negocjacji zasad, wspólnego tworzenia narracji i rozwiązywania konfliktów, co przekłada się na ich zdolności społeczne w późniejszych etapach życia.

Współczesne badania neuropsychologiczne, takie jak te prowadzone przez Vittorio Gallese i jego zespół, dotyczącą neuronów lustrzanych, pokazują, że możliwość wyobrażania sobie wrażeń i doświadczeń innych ludzi jest kluczowa dla rozwoju empatii. Myślenie magiczne, poprzez angażowanie neuronów lustrzanych, może wspierać rozwój empatii i bardziej złożonych form interakcji społecznych.

Podsumowując, myślenie magiczne u dzieci nie jest jedynie przejawem infantylizmu czy niezdolności do logicznego myślenia, ale pełni liczne, ważne funkcje w ich rozwoju poznawczym, emocjonalnym i społecznym. Pomaga dzieciom radzić sobie z lękami, rozwijać kreatywność, zrozumieć i kontrolować otoczenie oraz budować relacje społeczne i empatię. Właśnie dlatego, myślenie magiczne powinno być uznawane za istotny element dziecięcego świata, a nie za odchyloną od normy ciekawostkę psychiczną.