Różne sposoby ukazania rozstań i powrotów w literaturze. Przedstaw motyw analizując wybrane przykłady

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 1.06.2024 o 9:21

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 1.06.2024 o 9:11

Motyw rozstań i powrotów jest jednym z najbardziej uniwersalnych tematów literackich, który pojawia się w wielu dziełach literatury światowej. Rozstania i powroty to odwieczny element ludzkiego doświadczenia, który nieodmiennie fascynuje i inspiruje pisarzy. Motyw ten dotyczy różnych kontekstów, takich jak rozstania kochanków, powroty do ojczyzny, czy rozstania wynikające z poszukiwania sensu życia. W literaturze można znaleźć różnorodne ukazania tego motywu, zarówno w klasycznych dziełach, jak i w dziełach współczesnych.

Sposób ukazania rozstań i powrotów można także znaleźć poza literaturą. Kluczowe sceny rozstań i powrotów na ekranie (np. pożegnania na peronie w klasycznych filmach) często mają ogromne znaczenie emocjonalne. Podobnie, obrazy Artura Grottgera, w szczególności te przedstawiające sceny z powstania styczniowego, przepełnione są dramatyzmem i emocjami związanymi z rozstaniami. Cytaty z piosenek, takich jak "To nie sztuka wybudować nowy dom" Alicji Majewskiej, spełniają podobną funkcję, ukazując oczekiwanie i nadzieję na powrót.

Jednym z najstarszych i najbardziej znanych literackich ukazań motywu powrotu jest "Odyseja" Homera. Powrót Odyseusza do Itaki to epicki motyw, który jest przykładem niezmordowanej determinacji. Odyseusz podróżuje przez dziesięć lat, napotykając na swojej drodze liczne przeszkody i niebezpieczeństwa, aby wrócić do ukochanej żony Penelopy i syna Telemacha. Jego postać jest symbolem homo viator – człowieka wędrowca, którego celem życiowym jest powrót do domu. Jego podróż nie tylko stanowi wyzwanie fizyczne, ale także duchowe, przynosząc mu liczne lekcje i doświadczenia, które kształtują jego charakter. Powrót Odyseusza jest ukazany jako triumf miłości i wytrwałości, a jego droga pełna jest głębokiej symboliki.

W zupełnie innym kontekście, zwróćmy uwagę na „Małego Księcia” Antoine’a de Saint-Exupéry’ego. Rozstanie Małego Księcia z Różą, którą opuszcza na swojej małej planecie, to decyzja podjęta w poszukiwaniu nowych doświadczeń. Jego podróż przez różne planety i spotkania z ich mieszkańcami prowadzą go do odkrywania przyjaźni i zrozumienia siebie. Szczególnie ważne jest spotkanie z Lisem, który pokazuje mu, czym jest prawdziwa więź i jak ważna jest odpowiedzialność za kogoś. Proces dojrzewania Małego Księcia przez podróż jest kluczowym elementem całej opowieści. Po zdobyciu wiedzy i doświadczenia, Mały Książę jest gotowy do powrotu na swoją planetę z nowym zrozumieniem siebie i innych.

Biblijna opowieść o synu marnotrawnym także ukazuje motyw rozstania i powrotu w głęboko emocjonalny sposób. Syn żąda od ojca połowy majątku i opuszcza dom rodzinny, by prowadzić hulaszcze życie. Po wyczerpaniu majątku i przeżyciu niespełnienia, z pokorą decyduje się wrócić do ojca. Powrót syna marnotrawnego jest pełen pokory i skruchy, a reakcja ojca – dziękczynna uczta – symbolizuje miłość rodzicielską, przebaczenie i odkupienie. Jest to opowieść o dojrzewaniu i wartości rodzinnych więzi, która ciągle inspiruje i porusza czytelników.

Rozstania kochanków w literaturze również ukazują różne aspekty tego motywu. W „Kordianie” Juliusza Słowackiego, tytułowy bohater przeżywa głębokie emocje związane z rozstaniem z Laurą, co staje się katalizatorem jego duchowego poszukiwania. Z kolei w „Romeo i Julii” Williama Szekspira, rozstania kochanków pełne są lęku, nadziei i desperacji, aż doprowadzają do tragicznego końca. Każda scena pożegnania i ponownego spotkania bohaterów jest naznaczona silnymi emocjami i dramatem, co tylko pogłębia tragizm ich losów.

W "Lalce" Bolesława Prusa, pożegnanie Wokulskiego z Izabelą Łęcką na peronie ukazuje nie tylko jego nadzieje i uczucia, ale też rozczarowanie i gniew, co podkreśla dramatyzm tej sytuacji. Wokulski, choć zakochany, zdaje sobie sprawę, że ich związek jest niemożliwy, co prowadzi do jego wewnętrznego rozdarcia.

Motyw powrotu do ojczyzny ukazuje „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza. Soplicowo, jako idealizowana Polska, jest miejsce, za którym tęsknią wygnańcy. Powrót do ojczyzny jest wypełniony nadzieją na odzyskanie tego, co utracone. W przeciwieństwie do tego, w wierszu „Smutno mi, Boże” Antoniego Słonimskiego, powrót do kraju pełen jest smutku i rozgoryczenia. Narrator dostrzega wady ojczyzny, mimo miłości do niej, co daje bardziej złożony obraz patriotyzmu i narodowej tożsamości.

Motyw rozstań i powrotów w literaturze ukazuje uniwersalność ludzkich doświadczeń i emocji. Niezależnie od epoki i kontekstu, takie momenty zawsze wywołują silne emocje i zmiany. Przez bohaterów i ich historie, pisarze przypominają nam, że życie to nieustanna podróż pełna pożegnań, nadziei na ponowne spotkania i poszukiwań sensu. Jak powiedział Czesław Miłosz w jednym z wywiadów, każda podróż, każde rozstanie i powrót uczą nas czegoś o nas samych i przemijaniu, jako centralnym temacie naszego istnienia.

Bibliografia

Bibliografia przedmiotowa: 1. Jan Kott, *Szekspir współczesny* fragm. Warszawa 1995. 2. Zofia Abramowiczówna, *Wstęp [w:]* Homer, Odyseja, Wrocław 1992, BN Seria II Nr 21. 3. Henryk Markiewicz, *Lalka Bolesława Prusa*, [w:] Lektury polonistyczne, pod red. G. Matuszek, Kraków 2001.