"Gęsiarka" - interpretacja

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 1.06.2024 o 21:57

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 1.06.2024 o 21:52

Leopold Staff jest jednym z najwybitniejszych poetów epoki Młodej Polski, znanym z realistycznego podejścia do tematów, które innych twórców skłaniały ku romantycznym ideałom. Jego wiersz „Gęsiarka” doskonale ilustruje tę tendencję, ukazując surowy i realistyczny obraz wiejskiego życia. Staff, w przeciwieństwie do wielu swoich rówieśników, nie idealizował polskiej wsi, lecz przedstawiał ją w bardziej autentyczny, nieupiększony sposób. W „Gęsiarce” Staff kreśli obraz wiejskiej dziewczynki pilnującej gęsi, co daje czytelnikowi możliwość zastanowienia się nad rzeczywistością życia na wsi.

Gęsiarka – analiza utworu

„Gęsiarka” jest przykładem sonetu włoskiego. Ta forma literacka składa się z czterech strof: pierwsze dwie mają po cztery wersy, a pozostałe po trzy wersy. Pierwsze strofy pełnią funkcję opisową, kreując obraz świata przedstawionego, natomiast ostatnie mają charakter refleksyjny, co daje przestrzeń podmiotowi lirycznemu na wyrażenie swoich przemyśleń. Utwór należy do liryki pośredniej – podmiot liryczny nie ujawnia swojej obecności wprost, lecz pełni rolę narratora i obserwatora, co pozwala na neutralność w ocenie opisywanej sytuacji.

Środki artystycznego wyrazu

Staff używa różnorodnych środków artystycznego wyrazu, co nadaje wierszowi głębię i wymiar poetycki. Epitet „rannym świtem” wprowadza do utworu specyficzny nastrój, natomiast „lnianowłosą kosę” przywołuje obraz młodej dziewczynki o jasnych włosach. Metafora „szereg białych znaków zapytania” opisuje gęsi, nadając im charakter niepewności i chaosu. Porównanie „sznur gęsi, z których każda jak łódka się słania” wzmacnia wizualny efekt falowania porannego krajobrazu. Oksymoron „Z czteroletnią powagą” wzbudza refleksję nad losem dziecka obarczonego zbyt wczesną odpowiedzialnością. Aliteracja w zwrocie „krasą krajką” oraz zdrobnienia takie jak „spódniczce” czy „kaftaniku” dodają wierszowi melodyjności i wyrażają subtelną sympatię do młodej bohaterki.

Warstwa intonacyjna i rytmiczna

Utwór jest napisany trzynastozgłoskowcem, co oznacza, że każdy wers ma stałą liczbę sylab – trzynaście. Wiersz sylabiczny z regularnym układem rymów (ABBA dla czterowerśowych strof i AABB dla trójwerśowych) nadaje mu harmonię. Rymy takie jak „wąską – grząską” są dokładne i przyczyniają się do spójności tekstu. Przerzutnie, np. „Z czteroletnią powagą, w spódniczce po bose / stopki i w kaftaniku na wyrost”, wprowadzają dynamiczny rytm i urozmaicają intonację, co oddaje tempo codziennego życia na wsi.

Gęsiarka – interpretacja wiersza

Podmiot liryczny kreuje obraz czteroletniej dziewczynki – gęsiarki, która pilnuje stada gęsi na wiejskim pastwisku. Jej wygląd i elementy stroju, takie jak spódniczka, kaftanik i wierzbową gałązka, służące do przepędzania gęsi, budują szczegółowy portret bohaterki. Sceneria poranka, rozmokłych łąk i pejsaży wiejskich przywołuje realia życia wiejskiego.

Refleksje podmiotu lirycznego

Podmiot liryczny okazuje współczucie i sympatię do młodej bohaterki, co zauważalne jest w użyciu zdrobnień. Refleksja nad tym, czy gęsiarka pilnuje gęsi, czy gęsi ją, sugeruje pewien absurd sytuacji, w której małe dziecko musi pełnić tak poważną funkcję. Metafora „szeregu białych znaków zapytania” podkreśla chaotyczność i niepewność życia wiejskiego.

Kontekst polskiej wsi

W literaturze romantycznej wieś często była opisywana jako idylliczna arkadia, gdzie ludzie żyją zgodnie z naturą i w zgodzie ze sobą. Staff jednak oferuje bardziej realistyczny obraz, uwypuklając problemy wiejskiego życia – biedę, trud pracy fizycznej od najmłodszych lat, brak odpowiedniego przygotowania i opieki. Elementy takie jak stary strój, brak butów i jedyny posiłek w postaci kromki chleba, wskazują na niedostatki materialne i trudną codzienność. Tym samym Staff demitologizuje wieś, kontrastując ją z romantycznymi opisami.

Zakończenie