Analiza porównawcza „Romantyczności” Adama Mickiewicza i „Ballad i romansów” Władysława Broniewskiego (pierwotny tytuł: „Analiza porównawcza utworów Adama Mickiewicza”)

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 2.08.2024 o 8:49

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 2.08.2024 o 8:24

Analiza porównawcza „Romantyczności” Adama Mickiewicza i „Ballad i romansów” Władysława Broniewskiego

Przedstawienie tematu:

Celem niniejszego wypracowania jest dokonanie szczegółowej analizy porównawczej dwóch utworów literackich: „Romantyczności” Adama Mickiewicza i „Ballad i romansów” Władysława Broniewskiego. Obydwa teksty, mimo że powstały w różnych epokach i kontekstach historycznych, eksplorują tematy duchowości, wyobraźni i psychicznych doznań swoich bohaterów. W obu przypadkach mamy do czynienia z postaciami, które przeżywają intensywne emocje, często postrzegane przez ich otoczenie jako irracjonalne czy nawet szaleńcze. Pomimo różnic czasowych, społecznych i kulturalnych, te dwa utwory łączy głęboki humanizm i empatia wobec ludzkiej cierpienia.

Kontekst historyczno-literacki:

W celu zrozumienia obu utworów, niezbędne jest przybliżenie kontekstu historyczno-literackiego, w którym powstały. „Romantyczność” Adama Mickiewicza to jeden z najbardziej znanych utworów polskiego romantyzmu, opublikowany po raz pierwszy w 1821 roku. Romantyzm jako epoka literacka charakteryzował się zwrotem ku uczuciom, duchowości, naturze oraz indywidualnemu postrzeganiu rzeczywistości. Życiorys Mickiewicza, który pełen był osobistych tragedii i patriotycznych zmagań, niewątpliwie wpłynął na jego twórczość.

Z kolei „Ballady i romanse” Władysława Broniewskiego to zbiór utworów poetyckich wydany w 1945 roku, nawiązujący do tytułu zbioru Mickiewicza z 1822 roku. Broniewski tworzył w okresie powojennym, kiedy Polska zmagała się z konsekwencjami II wojny światowej. Jego poezja często odzwierciedlała brutalność wojennych doświadczeń i trauma, które dotknęły ludność cywilną. Broniewski, podobnie jak Mickiewicz, używał literatury jako narzędzia do wyrażenia głębokich emocji i duchowych przeżyć.

Analiza „Romantyczności” Adama Mickiewicza

„Romantyczność” została napisana w 1821 roku i opublikowana po raz pierwszy w „Poezjach Adama Mickiewicza”. Utwór ten jest balladą, gatunkiem, który łączy elementy epiki i liryki. Ballada była popularna w literaturze angielskiej, na której silnie wzorował się Mickiewicz. Motto „Romantyczności”, zaczerpnięte z „Hamleta” Szekspira („I cóż ty widzisz w polu kruków...”), wskazuje na głębokie powiązanie z literaturą anglosaską i jej specyficznym podejściem do tematyki duchowej i wizjonerskiej.

Charakterystyka głównej bohaterki:

Karusia, główna bohaterka „Romantyczności”, jest prostą, wiejską dziewczyną, która straciła swojego ukochanego Jasieńka. Jej duchowe kontakty z nim, wyrażone w wizjonerskich obrazach i intensywnych emocjach, stanowią oś utworu. Karusia jest postacią pełną emocji, niewyobrażalnie cierpiącą po stracie. Dla niej świat duchowy i emocjonalny jest równie realny, co rzeczywistość materialna, co manifestuje się w jej dramatycznym wołaniu do Jasieńka: „On nie umarł, on żył zdala!”.

Społeczeństwo i narrator:

Reakcja społeczności wiejskiej na postępowanie Karusi jest pełna współczucia i wsparcia. Ludzie, otaczający dziewczynę, mają dla niej zrozumienie, mimo że nie wszyscy są w stanie dostrzec zjawiska, które ją przerażają. Narrator utworu utożsamia się z tą prostą społecznością i również wierzy w prawdziwość duchowych doznań Karusi, co wyraża słynnym stwierdzeniem: „I ja to słyszę, i ja tak myślę...”. W ten sposób narrator staje się pośrednikiem między światem realnym a duchowym.

Konflikt klasyk–romantyk:

Utwór przedstawia także konflikt między klasycznie pojmowaną racjonalnością a romantyczną duchowością. Postać klasyka, który kpiny i usiłuje racjonalizować doświadczenia Karusi, kontrastuje z romantycznym podejściem zbiorowości i narratora. Klasyczny racjonalizm przedstawia duchowe przeżycia jako nierealne, niemądre, podczas gdy romantyczne „czucie i wiara” są tutaj wartościami nadrzędnymi, wskazującymi na głębsze, wewnętrzne doświadczenie.

Analiza „Ballad i romansów” Władysława Broniewskiego

Zbiór „Ballady i romanse” Władysława Broniewskiego ukazał się w 1945 roku, odwołując się tytułem do słynnego zbioru Mickiewicza. Forma ballady została jednak zreinterpretowana przez Broniewskiego, który dostosował ją do rzeczywistości powojennej. Ballada u Broniewskiego jest gatunkiem o dużej plastyczności, który pozwala na ukazanie tragicznych losów ludzi doświadczonych przez okrucieństwa wojny.

Charakterystyka głównej bohaterki:

W jednym z utworów zbioru, pojawia się postać Ryfki, trzynastoletniego dziecka, ofiary wojennych prześladowań. Ryfka to symboliczną postacią, która nosi w sobie traumę wojny. Jej losy przedstawione są przez pryzmat straty rodziców („Mama pod gruzami, tata w Majdanku...”) i irracjonalnego zachowania wynikającego z przeżytych traum. Działania Ryfki, takie jak zanosić pokarm zmarłym rodzicom, ukazują głęboki wewnętrzny rozdarcie i próbę odnalezienia sensu w chaosie wojny.

Społeczeństwo i narrator:

Społeczność, otaczająca Ryfkę, składa się w większości z prostych ludzi, którzy starają się ją wspierać, mimo własnych trudności. Narrator, podobnie jak w przypadku „Romantyczności” Mickiewicza, wyraża współczucie i solidaryzację z główną bohaterką. Każdy detal w utworze służy podkreśleniu głęboko humanistycznego podejścia narratora i jego empatii wobec cierpiącej jednostki.

Konflikt i zbrodnia:

U Broniewskiego konflikt przyjmuje postać walki między dobrymi ludźmi a prześladowcami, reprezentowanymi przez hitlerowców. Okrucieństwo wojny i zbrodnie hitlerowskie stanowią tło dla całokształtu utworu, ukazując tragiczną śmierć Ryfki jako symbol wojennych horrorów. Przeciwnicy duchowego postrzegania – hitlerowcy – są zdolni do największych zbrodni, co kontrastuje z głęboką empatią i duchowym wymiarem prostego ludu.

Porównanie obu utworów

Zarówno w „Romantyczności” Mickiewicza, jak i w „Balladach i romansach” Broniewskiego, bohaterowie wykazują elementy szaleństwa wynikającego z głębokich duchowych przeżyć. Karusia widzi ducha ukochanego Jasieńka, a Ryfka zanosi jedzenie swoim zmarłym rodzicom. Obie postacie poszukują kontaktu z ukochanymi osobami, mimo że ich działania są postrzegane jako irracjonalne przez zewnętrznych obserwatorów.

Społeczność i sympatia narratora:

W obu utworach narrator wyraża zrozumienie i sympatię dla głównych bohaterów, a społeczność otacza ich współczuciem i wsparciem. Społeczeństwo wiejskie w utworze Mickiewicza i prości ludzie w powojennych realiach u Broniewskiego są zjednoczeni wobec cierpienia jednostki, co wskazuje na niezachwianą ludzkość i empatię mimo przeciwności losu.

Konflikt racjonalny vs. duchowy:

Utwór Mickiewicza przedstawia konflikt między racjonalnym klasykiem a romantycznym „wyznawcą”. Z kolei u Broniewskiego mamy do czynienia z bardziej dosadnym konfliktterem między dobrymi ludźmi a prześladowcami niezdolnymi do duchowego postrzegania. Oba konflikty ilustrują starcie różnych spojrzeń na świat, gdzie jedno dominuje racjonalizm, a drugie – duchowość i emocje.

Realizm społeczny i symbolizm:

„Romantyczność” Mickiewicza ukazuje mikrokosmos wiejskiej społeczności, pełnej prostych ludzi, którzy wierzą w duchy i miłość po śmierci. Natomiast w „Balladach i romansach” Broniewskiego realistyczny obraz zrujnowanego wojną świata podkreślony jest silnymi symbolami traumy, bólu i zniszczenia. Obie rzeczywistości są ukazane przez pryzmat duchowych doświadczeń bohaterów.

Patrzenie „oczami duszy”:

W „Romantyczności” Mickiewicza duchowe widzenie i wiarę w duchy podkreślają romantyczne wartości epoki. Broniewski z kolei ukazuje patrzenie „oczami duszy” jako próbę zrozumienia niewyobrażalnego cierpienia wojny i traumy. W obu utworach autorzy starają się pokazazać, że rzeczywistość duchowa jest dla ich bohaterów równie realna, co świat materialny.

Zakończenie

Dokonując szczegółowej analizy, zauważamy, że zarówno Mickiewicz, jak i Broniewski, używają swoich literackich talentów do ukazania duchowych przeżyć bohaterów w kontekście społeczności, która ich otacza. U Mickiewicza dominują duchowe przeżycia i miłość po śmierci, podczas gdy u Broniewskiego tragedia wojny i duchowe cierpienia ocalałych są kluczowymi tematami.

Znaczenie porównania dla współczesnego czytelnika:

Porównanie tych dwóch utworów pozwala współczesnemu czytelnikowi na refleksję nad wartością duchowych doświadczeń i cierpieniem jednostek w różnych kontekstach historycznych. Przywołanie tych tekstów może również stanowić swoisty hołd dla ofiar wojennych oraz apel o troskę o duchowe i emocjonalne aspekty życia ludzkiego.

Zakończenie:

Analiza „Romantyczności” Adama Mickiewicza i „Ballad i romansów” Władysława Broniewskiego ukazuje więc ogromną wartość literacką i moralną obu utworów. Oba teksty, choć osadzone w różnych epokach i realiach, poruszają temat głębokiego cierpienia, duchowości i człowieczeństwa. Zachęcam do refleksji nad pytaniem: "Co widzisz przed oczyma duszy swojej?", które pozostawia czytelnikowi otwartą przestrzeń do własnych przemyśleń i duchowego namysłu.