Bunt czy afirmacja? Przeanalizuj dwie postawy wobec życia, odwołując się do wybranych literackich bohaterów

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.08.2024 o 11:05

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 16.08.2024 o 10:19

---

Człowiek w ciągu swojego życia napotyka różne wyzwania i sytuacje, które wymagają od niego określonej reakcji. Jednym z fundamentalnych wyborów, przed którym staje każdy z nas, jest sposób, w jaki podchodzi do swojej rzeczywistości: czy decyduje się na bunt wobec niej, czy raczej afirmuje jej wartości i czerpie radość z codziennych doświadczeń. Te dwie skrajne postawy znajdują odzwierciedlenie zarówno w realnym życiu, jak i w literaturze.

Bunt to sprzeciw, akt niezgody wobec zastanego porządku, pragnienie zmiany rzeczywistości. Postawa buntownicza może wynikać z niezadowolenia, poczucia niesprawiedliwości, chęci sprawiedliwości czy wolności. Afirmacja natomiast, to akceptacja życia takim, jakie jest, umiejętność cieszenia się drobnymi radościami, dążenie do harmonii z otaczającym światem.

Analizując wybranych bohaterów literackich, można dostrzec, że literatura jest nie tylko skarbnicą przykładów obu tych postaw, ale również ukazuje głębię i złożoność każdego z tych sposobów na życie.

Rozwinięcie

Postawa afirmacji

Renesansowa literatura obfitowała w afirmację życia, czerpanie radości z harmonii z naturą i prostymi przyjemnościami.

"Żywot człowieka poczciwego" – Mikołaj Rej

W dziele Mikołaja Reja głównym bohaterem jest człowiek prowadzący spokojne, wiejskie życie. Rej opisuje codzienne prace oraz sposób spędzania wolnego czasu bohatera, który czerpie radość z harmonią z naturą i spokojem wiejskiego życia. Jego życie jest pełne prostych, codziennych radości - doglądanie gospodarstwa, prace na polu, organizowanie domowego ogniska. Postawa bohatera jest przepełniona afirmacją, pogodzeniem się z losem, przyjęciem życia takim, jakie jest, bez niepotrzebnej walki z przeciwnościami.

"Pieśni" i "fraszki" – Jan Kochanowski

Z kolei Jan Kochanowski w swoich "Pieśniach" i "Fraszkach" również przedstawia wizję afirmacyjnego podejścia do życia. Wyraża fascynację harmonią wiejskiego życia, będącego w pełnym współgraniu z naturą. Kochanowski jest zwolennikiem filozofii stoickiej, która nawołuje do zachowania spokoju i umiaru w obliczu zmieniających się kolei losu. Filozofia epikurejska, reprezentowana przez maksymę "carpe diem" (chwytaj dzień), także znajduje wyraz w jego twórczości. Poeta zachęca do cieszenia się chwilą obecną, odnajdywania radości w małych, codziennych doświadczeniach, niezależnie od trudności i niepowodzeń.

Oświecenie

W epoce oświecenia również możemy dostrzec przykłady takich postaw.

"Laura i Filon" – Franciszek Karpiński

Franciszek Karpiński w sielance "Laura i Filon" przedstawia idylliczną wizję życia. Opisuje uczucia i codzienność bohaterów, którzy znajdują piękno i radość w prostym, wiejskim życiu, w miłości oraz otaczającej ich naturze. Proste uroki natury, przeżywane miłości, spędzane wspólnie chwile nadają ich życiu pełnię. To klasyczny przykład afirmacji życia i świadomego, radosnego przeżywania każdej chwili.

Postawa buntu

W literaturze renesansu i oświecenia pojawiają się również głosy sprzeciwu wobec rzeczywistości.

"Krótka rozprawa między Panem, Wójtem a Plebanem" – Mikołaj Rej

Mikołaj Rej w swoim dziele "Krótka rozprawa między Panem, Wójtem a Plebanem" krytycznie podchodzi do ówczesnych stosunków społecznych i politycznych w Polsce. Utwór jest wymowną satyrą na konflikty i niezgodę między różnymi warstwami społecznymi. Rej wyraża swe niezadowolenie z istniejącego stanu rzeczy, wskazuje na liczne nadużycia i niesprawiedliwości. Jego utwór jest aktem buntu wobec społecznych i politycznych niesprawiedliwości.

"O naprawie Rzeczpospolitej" – Andrzej Frycz Modrzewski

Andrzej Frycz Modrzewski w traktacie "O naprawie Rzeczpospolitej" przedstawia swoje rozważania na temat konieczności reformy państwa. Jego postulaty dotyczą reform społecznych, politycznych i religijnych. Modrzewski otwarcie krytykuje ówczesny stan rzeczy i wzywa do naprawy Rzeczypospolitej. Jego podejście jest przejawem buntu przeciwko zastanemu porządkowi i dążeniem do zmiany na lepsze.

"Powrót posła" – Jan Ursyn Niemcewicz i utwory Ignacego Krasińskiego

W "Powrocie posła" Jana Ursyna Niemcewicza oraz w utworach Ignacego Krasińskiego również można dostrzec motyw buntu. Niemcewicz w swoim dziele przedstawia konieczność reform, opisuje aktualne problemy społeczne i polityczne, oraz nawołuje do zmian i poprawy sytuacji w kraju. Jego krytyczne spojrzenie na obyczaje ówczesnych elit i postulaty reformy są wyrazem buntu wobec panującego stanu rzeczy.

Romantyzm

Okres romantyzmu to czas, kiedy bunt stał się jedną z dominujących postaw literackich.

"Cierpienia młodego Wertera" – Johann Wolfgang von Goethe

W "Cierpieniach młodego Wertera" Johanna Wolfganga von Goethe, główny bohater, Werter, jest symbolem romantycznego buntu. Jako nieszczęśliwy kochanek nie potrafi pogodzić się z rzeczywistością, która uniemożliwia mu spełnienie uczuciowe. Jego miłość do Lotty, niemożliwa do zrealizowania, staje się źródłem głębokiego wewnętrznego konfliktu. Buntuje się przeciwko społecznym normom i konwencjom, ostatecznie decydując się na samobójstwo jako akt ostatecznego protestu i niezgody na narzucone przez społeczeństwo ograniczenia.

"Dziady, cz. III" – Adam Mickiewicz

W trzeciej części "Dziadów" Adama Mickiewicza, Gustaw przekształca się w Konrada - buntownika i herosa romantycznego żądającego od Boga mocy, by wyzwolić swoją ojczyznę. Postać Konrada ucieleśnia niesubordynację i niezgodę na los narodu polskiego, pragnienie walki o wolność i sprawiedliwość. Jego monolog na scenie więziennej jest aktem buntu wobec Boga i świata, pełnym pychy, ale i głębokiego poczucia misji.

"Kordian" – Juliusz Słowacki

Kordian, tytułowy bohater dzieła Juliusza Słowackiego, pokazuje, jak bunt i afirmacja mogą współistnieć w jednej postaci. Kordian, młody idealista, poszukuje swojego miejsca w świecie, przechodzi przez fazy idealizmu i zwątpienia, podejmując ostatecznie decyzję o walce za ojczyznę. Jego walka, chociaż zakończona klęską, jest wyrazem buntu przeciwko tyranii i niesprawiedliwości. Jednocześnie jednak, w swojej podróży i próbach odnalezienia siebie, Kordian na pewnych etapach życia doświadcza chwil afirmacji i cieszenia się pięknem świata.

Pozytywizm i realizm

Trylogia – Henryk Sienkiewicz

W utworach Henryka Sienkiewicza, takich jak Trylogia, również możemy znaleźć przykłady bohaterów, którzy buntują się przeciwko niesprawiedliwościom i trudnym sytuacjom życiowym, jednocześnie potrafiąc cieszyć się życiem. Bohaterowie Sienkiewicza, takie jak Skrzetuski czy Wołodyjowski, walczą o wolność i sprawiedliwość, a ich bunt jest motywowany przez miłość do ojczyzny i pragnienie obrony jej honoru. Jednakże w przerwach między walkami, potrafią odnajdywać radość w prostych przyjemnościach życia, pielęgnować przyjaźnie i miłości.

Zakończenie

Jednocześnie literatura uczy nas, że zarówno bunt, jak i afirmacja są naturalnymi odpowiedziami na różne sytuacje życiowe. Każda z tych postaw ma swoją wartość i znaczenie. Buntownicy kształtują rzeczywistość poprzez dążenie do zmian, afirmatyści natomiast przypominają nam o wartości małych, codziennych radości.

Zarówno bunt, jak i afirmacja przyczyniają się do kształtowania rzeczywistości literackiej i życiowej. Wartość jednego podejścia nie wyklucza wartości drugiego, a oba wzajemnie się uzupełniają, tworząc pełniejszy obraz ludzkiego doświadczenia. Zachęcam do refleksji nad własną postawą wobec życia i zastanowienia się, czy bliższa jest nam afirmacja, czy bunt.