Recenzja lektury "Wesele"

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.02.2025 o 15:48

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 5.02.2025 o 23:06

Stanisław Wyspiański, jeden z najważniejszych twórców Młodej Polski, stworzył dzieło, które na stałe wpisało się w kanon polskiej literatury. "Wesele", bo o tym dramacie mowa, jest utworem pełnym symboliki, głęboko poruszającym tematykę narodową i społeczną. Zostało napisane w 1901 roku i od tamtego czasu nieprzerwanie wzbudza zainteresowanie zarówno krytyków literackich, jak i kolejnych pokoleń czytelników.

" Wesele" opiera się na prawdziwych wydarzeniach - weselu poety Lucjana Rydla z chłopką Jadwigą Mikołajczykówną, które odbyło się w Bronowicach pod Krakowem. Wyspiański, będąc uczestnikiem tego wydarzenia, przeniósł jego atmosferę oraz napięcia społeczne na karty swojego dramatu, czyniąc z niego swoisty mikrokosmos ówczesnej Polski. To, co na powierzchni mogłoby być jedynie pamiątką radosnej uroczystości, staje się w "Weselu" pretekstem do głębokiej analizy stanu polskiego społeczeństwa u progu XX wieku.

Na pierwszy rzut oka, "Wesele" przedstawia się jako relacja z weselnych wydarzeń, z ich radościami, tańcem i śpiewem. Jednak już od początku Wyspiański wprowadza do dramatu elementy symboliczne i alegoryczne. Postacie dramatu, zarówno z kręgu inteligencji krakowskiej, jak i ludności wiejskiej, zostają skonfrontowane z postaciami fantastycznymi - duchami i widmami, które stanowią przede wszystkim symbole tęsknot, lęków i pragnień głównych bohaterów.

Jednym z centralnych wątków "Wesela" jest relacja między inteligencją a chłopstwem - dwoma warstwami społecznymi, które mimo historycznych zaszłości i różnic mają wspólne dążenia i marzenia o wolności Polski. Wyspiański z mistrzowską precyzją ukazał te napięcia, a przede wszystkim niedosyt porozumienia i wzajemne niezrozumienie. Zdał sobie sprawę, że prawdziwe zjednoczenie Polaków, nie tylko w obliczu rozbiorów, ale i wewnętrznych podziałów, jest czymś niezwykle skomplikowanym i dalekim od rzeczywistości.

Centralną postacią dramatu jest Gospodarz, który z jednej strony pragnie zjednoczenia sił narodowych, z drugiej zaś jest przez swą bierność i konserwatyzm przykładem tego, jak trudno przełamać bariery mentalne. Jego rozmowa z Wernyhorą, legendarnym ukraińskim wieszczem, jest symbolem straconych szans i niezrealizowanych marzeń o wielkich czynach. Złoty Róg, który miał być symbolem wzywania narodu do walki o wolność, zostaje zgubiony przez Chochoła, będącego uosobieniem marazmu i braku działania.

Kolejnym istotnym elementem dzieła są obrazy i sytuacje o charakterze symbolicznym. Sceny rozmów bohaterów z fantastycznymi postaciami, takimi jak Stańczyk, Hetman czy Rycerz, odsłaniają ich wewnętrzne przeżycia i ukazują ich prawdziwą naturę. Każda z tych postaci niesie pewne przesłanie. Stańczyk, mądry błazen, spina się z Dziennikarzem, uosabiającym trzeźwe podejście do rzeczywistości, której brakuje odwagi do działania. Rycerz, w rozmowie z Poetą, konfrontuje go z jego słabością i marzycielstwem, będącym jedynie pustą retoryką w obliczu rzeczywistych wyzwań.

" Wesele" jest zatem nie tylko dramatem obyczajowym, ale i głęboką psychologiczną analizą polskiego społeczeństwa przełomu wieków, rozpiętego między romantycznymi tęsknotami a realizmem dokonujących się przemian. Wyspiański w sposób niezwykle uniwersalny ukazał mechanizmy blokujące wspólne działanie, paradoksalną grę nadziei i zwątpienia, marzeń o wielkości z rozczarowaniami dnia codziennego.

Dramatyczna w swojej wymowie scena finałowa, kiedy to zastenowani uczestnicy wesela pozostają jakby w transie, hipnotyzowani przez Chochoła, jest wymowną alegorią stanu narodu, uśpionego i niezdolnego do czynu. Wyspiański celnie zdiagnozował te stany ducha, nie popadając przy tym w pesymizm, ale raczej w bolesną świadomość złożoności sytuacji.

Podsumowując, " Wesele" jest dziełem ponadczasowym, które w sposób niezwykle trafny i złożony komentuje narodowe bolączki Polaków początków XX wieku. Dzięki połączeniu realizmu z symbolizmem Wyspiański stworzył utwór niezwykle sugestywny, który mimo historycznych odniesień pozostaje aktualny po dzień dzisiejszy, niezmiennie skłaniając do refleksji nad kondycją społeczeństwa i jednostki.