Moralna odpowiedzialność władcy w "Odprawie posłów greckich".

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 8.02.2024 o 21:23

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 7.02.2024 o 19:25

Polityka a etyka to tematyka, która pojawia się w literaturze od najdawniejszych czasów. Jest to problem niezwykle istotny, gdyż dotyczy moralnej odpowiedzialności osób, które sprawują władzę. Władcy, znajdując się na szczytach hierarchii społecznej, mają wpływ na losy wielu ludzi – ich decyzje oddziałują nie tylko na stabilność państwa, ale i na codzienne życie obywateli. Analizując ów problem, warto odwołać się do dzieła "Odprawa posłów greckich" Jana Kochanowskiego oraz wybranych kontekstów historycznych i literackich.

"Odprawa posłów greckich" to dramat renesansowy, który porusza problem odpowiedzialności władcy w kontekście etycznych wyborów. Główny bohater, król Priam, stoi przed trudnym wyborem: z jednej strony jego honor i dobro państwa nakazują mu nie oddawać porwanej Heleny Grekom, z drugiej zaś strony oddanie jej może uchronić Troję przed wojną. Priam, jako władca, musi ważyć konsekwencje swoich decyzji, biorąc pod uwagę dobro ogółu. Kochanowski pokazuje, że polityka nie jest wolna od wymiarów moralnych, a decyzje polityczne często niosą za sobą etyczne dylematy.

Wiek XVI, w którym powstał dramat Kochanowskiego, to epoka humanizmu – prądu, który akcentuje znaczenie ludzkiej godności i indywidualnego sumienia. W dobie Renesansu zaczyna się dostrzegać istotność etycznych wyborów i odpowiedzialności, również w sferze rządzenia. To daje pewien kontekst dla omawianego dzieła – renesansowy władca jest szlachcicem wykształconym, powinien więc kierować się nie tylko rozwagą polityczną, ale także etyką.

Przyjrzyjmy się analogicznej sytuacji z innego utworu, "Królu Edypie" Sofoklesa. Tytułowy bohater, władca Teb, dowiaduje się, że nieświadomie stał się przyczyną nieszczęść swojego miasta. Sofokles ukazuje tutaj moralną odpowiedzialność monarchy, który ponosi konsekwencje nawet niezamierzonych działań. Edyp, mimo że działał w dobrej wierze, ostatecznie musi stawić czoła skutkom swoich postępków i odbyć moralną pokutę. To wyraźny przykład, że w literaturze zarówno starożytnej, jak i renesansowej, temat etycznej odpowiedzialności władcy jest odwieczny i nadal aktualny.

Porównując sytuacje Priama i Edypa, można zauważyć, że obaj władcy stają przed wyborami, które mają ogromny wpływ na losy ich narodów. Odpowiedzialność, jaką ponoszą, jest przejawem ich urzędu, ale też pokazuje, jak ważna jest osobista etyka w podejmowaniu decyzji. Dobro państwa i narodu jest ściśle związane z moralnością władcy.

Ostatecznie problem moralnej odpowiedzialności władcy jest nierozerwalnie związany z ideą sprawiedliwego panowania. Nie sposób pominąć tu Platona i jego "Państwa", gdzie filozof rozważa kondycję idealnego władcy-filozofa, czyli opiekuna państwa, który kieruje się mądrością i moralnością. Jak podkreśla Plato, tylko taki władca jest w stanie zapewnić ogółowi dobrobyt i sprawiedliwość.

W kontekście polskim także odnaleźć można przykłady dyskusji o etycznych wymiarach władzy. W "Psałterzu Dawidowym" Jana Kochanowskiego, poeta często podkreśla, że sprawiedliwy władca jest jak pasterz, dbający o dobro swojego stada, gdzie poddany jest bratem poddanego, a wszyscy tworzą rodzaj wspólnoty pod opieką właśnie moralnie postępującego monarchy.

Zatem polityka a etyka to dwa obszary, które nieustannie przenikają się i wzajemnie warunkują. Problem moralnej odpowiedzialności władcy to zagadnienie, które porusza każda epoka na swój sposób, pokazując, że decyzje polityczne nie mogą być podyktowane jedynie pragmatyką, lecz muszą być także świadomie wpisane w etyczny wymiar władzy.