Kariera zawodowa jako sposób awansu społecznego.

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 13.06.2024 o 10:07

Rodzaj zadania: Esej

Dodane: 9.06.2024 o 14:58

Kariera zawodowa jako środek awansu społecznego jest tematem powszechnie omawianym w dziedzinach socjologii i ekonomii. W społeczeństwach charakteryzujących się wysoką mobilnością społeczną, jednostki mają możliwość zdobywania wyższych stanowisk zawodowych, co przekłada się na poprawę ich statusu społecznego. W niniejszym eseju analizuje się rolę kariery zawodowej w kontekście awansu społecznego, uwzględniając aktualne badania oraz publikacje naukowe.

Nowoczesne społeczeństwa często bazują na idei meritokracji, która zakłada, że sukces w karierze zawodowej osiąga się dzięki talentom, umiejętnościom oraz ciężkiej pracy[1]. Z tej perspektywy, kariera zawodowa jest postrzegana jako kluczowy sposób awansu społecznego. Jednak badania wskazują, że możliwości awansu społecznego są ograniczone przez takie czynniki jak pochodzenie społeczne, wykształcenie czy kapitał społeczny[2].

Edukacja odgrywa istotną rolę w dyskusji na temat kariery zawodowej i awansu społecznego. Specjaliści zwracają uwagę, że posiadanie wyższego wykształcenia znacząco zwiększa prawdopodobieństwo znalezienia dobrze płatnej pracy oraz awansu społecznego[3]. Mimo postępującej automatyzacji i cyfryzacji rynku pracy, edukacja nadal pełni kluczową rolę w umożliwianiu jednostkom dostępu do atrakcyjnych miejsc pracy.

Należy jednak mieć na uwadze, że same kwalifikacje nie zawsze przekładają się na sukces w karierze zawodowej. Badanie przeprowadzone przez GUS (202) wykazało, że młodzi Polacy, choć posiadają wyższe wykształcenie, często napotykają trudności ze znalezieniem pracy odpowiadającej ich kwalifikacjom[4]. To rodzi frustrację i wyzwania związane z mobilnością społeczną, szczególnie widoczne w branżach wymagających wyższego wykształcenia, a oferujących ograniczoną liczbę miejsc pracy.

Kapitał społeczny, czyli zasoby w postaci kontaktów i wsparcia społecznego, również odgrywa istotną rolę w procesie awansu zawodowego. Bourdieu wskazywał, że kapitał społeczny jest niezwykle istotny dla sukcesu zawodowego, ponieważ jednostki korzystają z relacji społecznych, aby zdobyć dostęp do zasobów i informacji, które przyczyniają się do rozwoju ich kariery[5]. Nowsze studia, takie jak te autorstwa Śledziewskiej i Włocha (2018), również potwierdzają, że osoby z silnymi sieciami społecznymi mają większe szanse na awans zawodowy[6].

Kapitał kulturowy to kolejny istotny czynnik wpływający na rozwój kariery zawodowej. Zgodnie z teorią Bourdieua, kapitał kulturowy obejmuje umiejętności, wiedzę i kompetencje, które jednostki zdobywają i które są cenione w społeczeństwie[7]. W kontekście kariery zawodowej, kapitał kulturowy może oznaczać umiejętność skutecznej komunikacji, języki obce czy zrozumienie norm organizacyjnych. Śledziewska i Włoch (2018) udowodnili, że osoby z bogatym kapitałem kulturowym mają lepsze perspektywy rozwoju zawodowego i awansu społecznego[8].

Wprowadzenie różnorodnych programów promujących równość szans w miejscu pracy przyczyniło się do poprawy sytuacji wielu marginalizowanych grup społecznych, które wcześniej miały ograniczone możliwości awansu. Przykłady takich inicjatyw, jak opisane przez Kłosa i Latosa (2018) w ich książce "Równość szans w miejscu pracy", pokazują, że takie programy mają na celu zapewnienie wszystkim pracownikom, bez względu na płeć, pochodzenie czy stan zdrowia, równe możliwości rozwoju zawodowego i awansu[9].

Mimo licznych inicjatyw mających na celu poprawę mobilności społecznej, wciąż istnieją znaczne różnice w możliwościach awansu zawodowego między różnymi grupami społecznymi. Raport CBOS (2017) wskazał, że osoby pochodzące z rodzin o wysokim statusie społecznym i ekonomicznym mają większe szanse na sukces zawodowy niż osoby z rodzin o niskim statusie[10].

Badania koncentrują się również na tzw. luce genderowej w karierze zawodowej. Hill i Corbett (2016) wskazują, że kobiety napotykają liczne przeszkody na drodze do awansu zawodowego, pomimo posiadania często wyższych kwalifikacji i kompetencji niż ich męscy odpowiednicy [11]. Zjawisko "szklanego sufitu", ograniczające możliwości rozwoju kobiet na wyższe stanowiska, nadal jest obecne w wielu branżach zawodowych.

Niezmiennie ważnym czynnikiem wpływającym na rozwój kariery zawodowej jest dostęp do zasobów finansowych. Jak zauważył Stiglitz (2015), osoby z wyższych warstw społecznych często mają łatwiejszy dostęp do lepszych szkół, kursów i innych form edukacji, co zwiększa ich szanse na sukces zawodowy[12]. Badania wskazują także na istotność dziedziczenia majątku, które może ułatwić młodym ludziom rozpoczęcie kariery zawodowej bez obaw o finansowe trudności.

Trzeba również pamiętać o roli technologii we współczesnym świecie pracy. Wyniki raportu "The Future of Jobs" przygotowanego przez World Economic Forum (2018) pokazują, że automatyzacja i cyfryzacja mają znaczący wpływ na rynek pracy[13]. Technologia może zarówno ułatwić karierę zawodową, jak i stanowić wyzwanie, w zależności od posiadanych umiejętności i elastyczności jednostki. Osoby z kompetencjami w dziedzinie technologii informacyjnych mają większe szanse na sukces zawodowy niż ci, którzy tych umiejętności nie posiadają.

Nie można zapominać o wpływie polityki rządowej na możliwości awansu zawodowego i społecznego. W wielu krajach, w tym w Polsce, rządy wprowadziły różnorodne programy mające na celu poprawę mobilności społecznej i zwiększenie równości szans. Przykładem może być Program 500+ w Polsce, który, mimo kontrowersji, miał na celu wsparcie finansowe rodzin i zwiększenie ich potencjału rozwojowego[14].

Podsumowując, kariera zawodowa odgrywa istotną rolę w procesie awansu społecznego. Jest to jednak złożony proces, zależny od wielu czynników, takich jak wykształcenie, kapitał społeczny i kulturowy, polityka rządowa czy dostęp do zasobów finansowych. Choć istnieje wiele mechanizmów wspierających mobilność społeczną, wciąż istnieją znaczące bariery ograniczające możliwości rozwoju zawodowego dla jednostek z różnych warstw społecznych. W kontekście polskim, zarówno edukacja, jak i programy promujące równość szans odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu ścieżek kariery zawodowej.