Początki zimnej wojny: rywalizacja między dwoma blokami

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 17.11.2024 o 21:19

Rodzaj zadania: Referat

Dodane: 14.11.2024 o 14:31

Początki zimnej wojny sięgają końca II wojny światowej, kiedy to napięcia między dwoma największymi supermocarstwami - Stanami Zjednoczonymi a Związkiem Radzieckim - zaczęły narastać. Po pokonaniu wspólnego wroga, jakim były Niemcy nazistowskie oraz Japonia, sojusznicy zaczęli coraz bardziej odczuwać różnice ideologiczne, ekonomiczne i polityczne.

Pierwsze symptomy przyszłej zimnej wojny pojawiły się jeszcze podczas spotkań "Wielkiej Trójki" - Franklina D. Roosevelta, Winstona Churchilla i Józefa Stalina. Na konferencji w Jałcie w lutym 1945 roku pojawiły się znaki nieufności i skrywanej rywalizacji. Choć formalnie uzgodniono podział wpływów w Europie, już wtedy różnice w wizji powojennego świata stały się ewidentne. Rosnąca podejrzliwość i brak zaufania pomiędzy Wschodem a Zachodem były zapowiedzią przyszłego konfliktu.

Po zakończeniu II wojny światowej Stany Zjednoczone i ich zachodni sojusznicy skupili się na odbudowie Europy Zachodniej oraz na powstrzymywaniu wpływów komunistycznych. Z kolei Związek Radziecki zaczął konsolidować swoją kontrolę nad Europą Wschodnią, co zostało przypieczętowane utworzeniem tzw. bloku wschodniego. ZSRR narzucił krajom takim jak Polska, Węgry, Bułgaria czy Czechosłowacja system komunistyczny. Proces ten nazwano "finlandyzacją", odnosząc się do ograniczonej suwerenności Finlandii pod kontrolą ZSRR.

W 1946 roku Winston Churchill, w swoim słynnym wystąpieniu w Fulton, wprowadził termin "żelazna kurtyna" dla określenia podziału Europy na część wschodnią, kontrolowaną przez komunistów, i zachodnią, gdzie dominowała demokracja liberalna. Równocześnie narastały różnice między ZSRR a USA: Związek Radziecki dążył do rozpowszechnienia komunizmu na świecie, podczas gdy Stany Zjednoczone popierały demokrację i kapitalizm.

W 1947 roku prezydent USA Harry Truman ogłosił tzw. Doktrynę Trumana, która zakładała wspieranie państw zagrożonych komunizmem. Stało się to reakcją na sytuację w Grecji i Turcji, gdzie istniała obawa przed przejęciem władzy przez siły komunistyczne. Pomoc ta miała na celu powstrzymanie ekspansji wpływów sowieckich, co zainicjowało politykę powstrzymywania.

Z kolei w 1948 roku uruchomiono Plan Marshalla (oficjalnie znany jako Europejski Program Odbudowy), mający na celu odbudowę zniszczonej wojną Europy Zachodniej. Był to również środek zabezpieczający Europę przed wzrostem wpływów komunistycznych. ZSRR i kraje wschodniego bloku zdecydowanie go odrzuciły, postrzegając jako zagrożenie dla swojego wpływu.

Podział Berlina i blokada berlinskiego w 1948 roku były kolejnymi istotnymi punktami w narastającej zimnej wojnie. Zachodni alianci, nie mogąc zaakceptować faktu, że ZSRR blokuje dostęp do Berlina Zachodniego, zorganizowali most powietrzny, który trwał ponad rok. Operacja ta zakończyła się sukcesem, co ostatecznie ustanowiło podział Berlina na socjalistyczny Wschód i demokratyczny Zachód. Był to symboliczny i realny podział całej Europy.

Szacuje się, że na przyspieszenie zimnej wojny miało również wpływ stworzenie NATO w 1949 roku. Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego miała na celu wspólną obronę przed zagrożeniami ze strony ZSRR i jego sojuszników. W odpowiedzi w 1955 roku utworzono Układ Warszawski, formalizując militarną współpracę bloku wschodniego pod przewodnictwem ZSRR.

Jednym z najbardziej istotnych momentów eskalacji zimnej wojny było wyścig zbrojeń, szczególnie w zakresie broni atomowej. W 1949 roku ZSRR przetestował swoją pierwszą bombę atomową, co zakończyło amerykańską dominację w tej dziedzinie. W następnych latach obie strony rywalizowały o rozwój coraz potężniejszych sił nuklearnych, co zwiększało globalne napięcia.

Zimna wojna to również czas intensywnej rywalizacji o wpływy w innych częściach świata. Począwszy od wojny koreańskiej (195-1953), gdzie siły komunistyczne z Północy walczyły z siłami ONZ wspierającymi Południe, poprzez konflikty w Wietnamie czy Afryce, oba bloki starały się poszerzać swoje strefy wpływów. Wszystko to odbywało się na tle groźby nuklearnej zagłady.

Podsumowując, początki zimnej wojny to czas, kiedy świat podzielił się na dwa bloki - zachodni, kierowany przez Stany Zjednoczone, i wschodni, pod przewodnictwem Związku Radzieckiego. Rywalizacja między nimi obejmowała nie tylko politykę, ekonomię, ale także zbrojenia i walkę o globalne wpływy. Wieloletni konflikt miał daleko idące skutki dla całego świata i zakończył się dopiero z upadkiem Związku Radzieckiego na początku lat 90. XX wieku.