Konspekt lekcji o „Ferdydurke”: Gombrowicz i pojęcia literackie
Rodzaj zadania: Referat
Dodane: dzisiaj o 15:14
Streszczenie:
Odkryj konspekt lekcji o Ferdydurke i Gombrowiczu, poznaj awangardę, groteskę, parodię oraz rodzaj literacki i czas akcji powieści 📘
KONSPEKT LEKCJI JĘZYKA POLSKIEGO: OMÓWIENIE LEKTURY „FERDYDURKE”
---
I. Temat lekcji: Witold Gombrowicz i „Ferdydurke” – awangarda, groteska, prowokacja i parodia w polskiej powieści XX wieku.
II. Cele lekcji: Uczeń: - zna podstawowe fakty z życia i twórczości Witolda Gombrowicza, - potrafi określić rodzaj literacki „Ferdydurke”, - zna czas i miejsce akcji powieści, - rozumie i wyjaśnia pojęcia: awangarda, groteska, prowokacja artystyczna, parodia, - potrafi rozpoznać wymienione środki artystyczne i omówić je na przykładach z lektury.
---
1. Wstęp do lekcji (ok. 5 min)
- Sprawdzenie obecności, zapisanie tematu. - Krótkie wprowadzenie: czym jest „Ferdydurke” w polskiej literaturze – tekst kontrowersyjny, przełomowy, nowatorski.---
2. Krótki życiorys Witolda Gombrowicza i ciekawostki (ok. 10 min)
Fakty z życia: - Urodzony 4 sierpnia 1904 r. w Małoszycach koło Opatowa, zmarł 24 lipca 1969 r. we Francji. - Pochodził z rodziny ziemiańskiej. - Studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim oraz filozofię we Francji. - Zadebiutował w 1933 r. zbiorem opowiadań „Pamiątka z Celulozy”. - „Ferdydurke” wydana w 1937 r. wywołała burzliwą reakcję krytyki – podzieliła czytelników na zachwyconych i oburzonych. - W 1939 r. wyjechał do Argentyny – tam zastała go wojna i został tam na ponad 20 lat. - Powrócił do Europy w latach 60. (do Francji). - Uważany za jednego z najoryginalniejszych polskich pisarzy XX wieku; bywał nominowany do Literackiej Nagrody Nobla.Ciekawostki: - W Argentynie żył bardzo skromnie, pracując m.in. w banku, dając lekcje gry w szachy oraz polskiego. - Jego sposób bycia był kontrowersyjny – Gombrowicz świadomie prowokował ludzi, łamał konwenanse, np. znany był z publicznego wyśmiewania „polskości na eksport”. - Swoje dzienniki pisał w formie prowokacyjnych manifestów i filozoficznych rozważań. - Angielskie tłumaczenie „Ferdydurke” (przez Gombrowicza i Rity Gombrowicz) wymagało wielu żartobliwych dopisków, bo niektóre polskie zwroty były niemożliwe do przełożenia.
---
3. Rodzaj literacki „Ferdydurke” (ok. 5 min)
- Powieść - proza epicka, powieść awangardowa, powieść eksperymentalna. - Mieszanie konwencji: łączy elementy powieści edukacyjnej, satyrycznej, filozoficznej, nawet autobiograficznej. - Narracja pierwszoosobowa – Bohater-narrator: Józio Kowalski.---
4. Czas i miejsce akcji (ok. 5 min)
- Czas akcji: - Współczesność autorowi – druga połowa lat 30. XX wieku, czyli czasy schyłku II Rzeczypospolitej. - Miejsce akcji: - Warszawa (szkoła, mieszkanie), - majątek Hurleckich, - wieś i dworki ziemiańskie (symboliczne miejsca polskości).---
5. Omówienie pojęć (ok. 20 min)
a) Awangarda
- Definicja: Nowatorski kierunek artystyczny XX-lecia międzywojennego, dążący do zerwania z tradycją, szukania nowych form wypowiedzi, buntu wobec starych schematów.- Cechy awangardy obecne w „Ferdydurke”: - eksperymenty z językiem, - łamanie zasad kompozycji tradycyjnej powieści, - wprowadzanie elementów absurdu, przewrotność.
- Przykład z lektury: Początek, kiedy trzydziestoletni bohater zostaje zamieniony w dziecko – przewrotne złamanie zasad prawdopodobieństwa.
b) Groteska
- Definicja: Połączenie sprzecznych elementów: powaga łączy się z komizmem, piękno z brzydotą, ironia z tragizmem. Efekt: wykrzywiony, niepokojący obraz rzeczywistości.- Funkcja w „Ferdydurke”: - ukazuje świat jako dziwny, absurdalny, - obśmiewa schematy społeczne.
- Przykład z lektury: Motyw „upupiania” – Józio wbrew sobie zostaje wepchnięty z powrotem do szkoły, gdzie traktuje się go jak dziecko. Sceny z Młodziakami (młodzi, modni rodzice prześcigający się w „nowoczesności”).
c) Prowokacja artystyczna
- Definicja: Celowe działania twórcy, których celem jest wywołanie szoku, sprzeciwu, dyskusji, zmuszenie odbiorcy do refleksji.- Rola w „Ferdydurke”: - Gombrowicz prowokuje czytelnika do przemyślenia własnych schematów myślenia (o wychowaniu, polskości, dojrzewaniu, kulturze). - Obnaża sztuczność form społecznych. np. wstydliwe przedstawienie „gęby”, „upupianie”, „łydka” jako fetysz młodości.
d) Parodia
- Definicja: Naśladowanie stylu, tematu lub konwencji innych dzieł w celu ich ośmieszenia lub krytyki.- Parodia w „Ferdydurke”: - Parodia lektury szkolnej (np. zajęcia z polskiego, komentowanie Słowackiego). - Parodia powieści wychowawczej i tradycyjnych konwencji literackich. - Parodie zachowań inteligenckich oraz „nowoczesnych” rodzin.
- Przykład z lektury: Scena lekcji polskiego – groteskowe czytanie poezji narodowej w duchu nadęcia.
---
6. Podsumowanie i praca domowa (ok. 5 min)
- Podsumowanie najważniejszych elementów lekcji. - Dyskusja – pytania dla uczniów: „Dlaczego Gombrowicz prowokował? Czy groteska może być sposobem na pokazanie prawdy o społeczeństwie?” (5 min rozmowy) - Zadanie domowe: Wybierz jedną scenę z „Ferdydurke” i napisz krótki opis, jak wykorzystano w niej groteskę albo parodię.---
Materiały dodatkowe: - Fragmenty powieści („Upupianie”, lekcja polskiego, scena z Młodziakami). - Cytaty z Dziennika Gombrowicza dotyczące powstania „Ferdydurke”.
---
Uwagi dla nauczyciela: - Staraj się rozbudzać ciekawość uczniów, pokazując niezwykłość twórczości Gombrowicza na tle polskiej literatury. - Zachęć do krytycznego myślenia – prowokacja w sztuce nie zawsze ma jednoznaczną wartość, ale uczy odbiorców refleksji i dystansu. - Zwracaj uwagę na konteksty historyczne – dlaczego tekst był szokujący w epoce przedwojennej.
---
W razie potrzeby do ew. poszerzeń lekcji: - Przykładowe prace domowe (esej lub prezentacja o roli groteski w literaturze XX wieku; porównanie „Ferdydurke” z innymi lekturami awangardowymi z epoki, np. „Sklepami cynamonowymi” Schulza).
Oceń:
Zaloguj się aby ocenić pracę.
Zaloguj się