Zimna wojna: początki i przebieg

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 18.01.2024 o 13:02

Rodzaj zadania: Referat

Dodane: 8.01.2024 o 21:14

W konsekwencji drugiej wojny światowej świat stanął w obliczu nowego podziału politycznego, który zaznaczył się głównie antagonizmem pomiędzy dwoma supermocarstwami: Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi. Początki tego konfliktu, określane mianem zimnej wojny, sięgają właściwie końca wspomnianej globalnej konflagracji.

Decydującym momentem, który uważa się za symboliczny początek zimnej wojny, była konferencja jałtańska w lutym 1945 roku, podczas której przywódcy trzech głównych alianckich mocarstw: Związku Radzieckiego (Józef Stalin), Stanów Zjednoczonych (Franklin D. Roosevelt) oraz Wielkiej Brytanii (Winston Churchill), ustalili nowy podział terytorialny powojennej Europy. Konflikt narastał wraz z różnicami w ideologiach politycznych – kapitalizmem i demokracją liberalną, które promowały Stany Zjednoczone oraz komunizmem, który był narzucony przez Związek Radziecki zdobytym terytoriom w Europie Wschodniej.

Mówiąc o przebiegu zimnej wojny, warto wspomnieć o pierwszej większej konfrontacji, którą był tzw. kryzys berliński w latach 1948–1949. Związek Radziecki zablokował dostęp do Berlina Zachodniego, co zostało stłumione przez zachodnie mocarstwa za pomocą mostu powietrznego, przez który dostarczano niezbędne do życia produkty dla mieszkańców miasta.

Ważnym etapem w historii zimnej wojny była doktryna Trumana, ogłoszona w 1947 roku, której celem było powstrzymywanie komunizmu, poprzez wsparcie krajów zagrożonych jego ekspansją. Kolejnym krokiem było powołanie w 1949 roku NATO – sojuszu militarnego państw zachodnich. W odpowiedzi na to, w 1955 roku powstał pakt warszawski, który był odpowiednikiem militarnym bloku wschodniego.

W 195 roku wybuchła wojna koreańska, stanowiąca fizyczną odsłonę zimnej wojny, gdzie konflikt między komunistycznymi siłami Korei Północnej a wspierającymi Koreę Południową siłami ONZ, miał swoje korzenie w ideologicznym antagoniźmie Wschodu z Zachodem.

Zimna wojna wykraczała poza rywalizację militarne, obejmuje również "wojnę technologiczną" i "wyścig kosmiczny". Wydarzeniem, które zapoczątkowało ostatni wymieniony aspekt, było wystrzelenie przez ZSRR w 1957 roku pierwszego sztucznego satelity Ziemi – Sputnika. To zdarzenie, a także późniejsze wystrzelenie pierwszego człowieka w kosmos – Jurija Gagarina w 1961 roku, spowodowało znaczne zaniepokojenie i pobudzenie działań w tej dziedzinie przez Stany Zjednoczone.

Kulminacyjnym punktem napięć była kubańska kryzys rakietowy w 1962 roku, kiedy to radziecka próba ulokowania rakiet jądrowych na Kubie zakończyła się konfrontacją, która doprowadziła świat na skraj wojny nuklearnej. Na szczęście, obie strony doszły do porozumienia, którym ZSRR zobowiązał się do wycofania rakiet z Kuby, a USA zobowiązały się nie atakować kubańskiego reżimu Fidela Castro.

Na polu dyplomatycznym zimna wojna charakteryzowała się także wzajemnym ograniczaniem wpływów politycznych w różnych regionach świata, co było widoczne chociażby w rozgrywkach o wpływy na Bliskim Wschodzie, interwencji w Afganistanie przez Związek Radziecki w 1979 roku czy zaangażowaniem Stanów Zjednoczonych w Wietnamie.

Schyłek zimnej wojny nastąpił wraz z wewnętrznymi reformami w ZSRR (pieriestrojka, gospodarka) inicjowanymi przez Michaiła Gorbaczowa po 1985 roku oraz postępującym rozpadem Bloku Wschodniego, który został ostatecznie przypieczętowany upadkiem muru berlińskiego w 1989 roku i formalnym rozwiązaniem Związku Radzieckiego w 1991 roku. Zakończenie zimnej wojny przyniosło upadek komunizmu w Europie Środkowej i Wschodniej oraz rozwój nowej, wielobiegunowej struktury międzynarodowej.