Bunt przeciwko porządkowi społecznemu w "Tangu" Sławomira Mrożka - kontekst i analiza

Rodzaj zadania: Referat

Dodane: 22.10.2023 o 18:09

"Tango" Sławomira Mrożka jest jednym z najbardziej znaczących dzieł w dorobku tego wybitnego polskiego dramaturga. Sztuka ta po raz pierwszy została wystawiona w 1964 roku i szybko zdobyła uznanie zarówno krytyków, jak i publiczności. Osadzona w realiach Polski lat 60., "Tango" opowiada o konflikcie pokoleniowym oraz krytyce społeczeństwa, które podąża od skrajnej awangardy ku równie skrajnemu tradycjonalizmowi. Mrożek w swoim dziele przedstawił rozpad rodziny jako symbol rozkładu porządku społecznego.

Akcja "Tanga" rozgrywa się w mieszczańskim domu, w którym mieszka trzy pokolenia rodziny. Każde z tych pokoleń reprezentuje różne podejście do życia i inny system wartości. Stary, dziadek, jest pamiątką po arystokratycznych korzeniach rodziny, jego życie jest pełne nostalgii za upadłym światem. Ojciec, Stomil, i matka, Eleonora, to przedstawiciele pokolenia, które odrzuciło jednoznaczne zasady i hierarchie na rzecz pełnej swobody i egzystencjalnego poszukiwania. Ostatnie pokolenie, przedstawione przez Artura, syna Stomila i Eleonory, poszukuje nowego porządku, który byłby w stanie zastąpić chaos wynikający z nadmiernej wolności i braku jakiejkolwiek struktury. To właśnie postać Artura jest symbolem buntu przeciwko obecnemu porządkowi społecznemu.

W trakcie dramatu staje się jasne, że Artur odrzuca liberalne podejście swoich rodziców, które jego zdaniem prowadzi do degeneracji i bezładu. Jego bunt jest wyrazem tęsknoty za porządkiem, dyscypliną i jasno określonym systemem wartości. Artur pragnie odtworzyć te wartości, które uważa za trwałe i stabilizujące. Idealizuje przeszłość i stara się wprowadzić nową wersję tradycji, łącząc ją z elementami totalitarnymi. Zabiega o to, by w jego świecie zagospodarować każdy aspekt życia według sztywnych reguł, co jest dla jego bezpośredniego otoczenia szokiem i źródłem konfliktu.

Utwór Mrożka krytycznie przedstawia zarówno anarchiczny rozkład wartości, jak i niebezpieczeństwa drzemiące w nadmiernej reglamentacji i kontroli życia społecznego. W "Tangu" bunt przeciwko istniejącemu porządkowi społecznemu przybiera formę desperackiej próby wprowadzenia własnego porządku przez głównego bohatera. Co istotne, pomimo szlachetnych intencji i tęsknoty za harmonią oraz ładem, działania Artura prowadzą do jeszcze większego chaosu i rodzinnej tragedii. Mrożek pokazuje, że zbytnia ekstremizacja w dążeniu do jakiejkolwiek ideologii jest równie niebezpieczna, co przesadny liberalizm.

Dramat "Tango" jest więc rozważaniem nad wieloznacznością buntu i potrzebą przynależności do uporządkowanego systemu wartości. Sztuka Mrożka wspaniale ilustruje, że zarówno absolutna wolność, jak i rygorystyczny porządek mogą prowadzić do rozpadu społecznego i osobistego. Pragnienie znalezienia złotego środka między chaosem, a tyraniczną kontrolą staje się kluczowym problemem dramatu, który nie traci na aktualności również dzisiaj.