Co może uszczęśliwić człowieka? Analiza „Latarnika” i „Balladyny”

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 30.01.2026 o 16:25

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 27.01.2026 o 11:24

W literaturze często spotykamy się z refleksją na temat tego, co może uszczęśliwić człowieka. Dwa dzieła, które w różny sposób podejmują ten temat, to "Latarnik" Henryka Sienkiewicza oraz "Balladyna" Juliusza Słowackiego. Oba utwory pokazują, że ludzkie szczęście jest złożonym zagadnieniem, często uzależnionym od wartości, które jednostki wybierają w swoim życiu. Analizując te dwa utwory, możemy zrozumieć, że szczęście może być wynikiem wewnętrznego spokoju i życia zgodnie z własnymi przekonaniami, ale także może być ulotne, jeśli jest budowane na krótkotrwałych i egoistycznych pragnieniach.

W opowiadaniu "Latarnik" widzimy postać Skawińskiego, który po wielu latach tułaczki po świecie odnajduje wydawałoby się spokój i szczęście jako latarnik na wyspie w Panamie. Skawiński to człowiek, który przeżył wiele trudnych momentów i niespokojnych przygód, pracując w różnych częściach świata. Czuje się zmęczony życiem, a jego jedynym pragnieniem jest znalezienie miejsca, gdzie mógłby żyć w spokoju i harmonii. Latarnia staje się dla niego symbolem stabilizacji i ucieczką od przeszłości. Jego szczęście jest związane z codziennym, prostym rytuałem zapalania latarni, możliwością obcowania z przyrodą i czerpania radości z literatury, co symbolizuje książka "Pan Tadeusz", która przypomina mu o Polsce. Skawiński odnajduje wewnętrzny spokój dzięki harmonii z własnym systemem wartości. Jego szczęście nie wynika z osiągnięcia wielkich sukcesów, lecz z odnalezienia miejsca, gdzie może być sobą, żyjąc zgodnie z własnymi przekonaniami.

Z kolei "Balladyna" Juliusza Słowackiego przedstawia historię, która ilustruje ciemniejsze aspekty ludzkiej natury i pogoni za szczęściem. Balladyna, tytułowa bohaterka dramatu, jest postacią, która pragnie władzy, bogactwa i znaczenia w społeczeństwie. Początkowo jej zamierzenia mogą wydawać się słuszne, gdyż pragnie wyrwać się z ubóstwa i skromnych warunków życia. Jednak wkrótce zaczyna popełniać zbrodnie, by osiągnąć swoje cele – zabija siostrę Alinę, oszukuje matkę i w efekcie gotowa jest na wszystko, by objąć tron. Jej działania prowadzą do tymczasowego sukcesu, lecz nie do prawdziwego szczęścia. Z każdą zbrodnią, którą popełnia, Balladyna oddala się od ludzi, wyrzeka się miłości i przyjaźni, tracąc wewnętrzną równowagę. Jej los pokazuje, że budowanie szczęścia na cierpieniu innych jest iluzją – choć wydaje się, że osiągnęła wszystko, o czym marzyła, w rzeczywistości jest wewnętrznie zniszczona. Jej samotność i wyrzuty sumienia prowadzą ją do zguby, pokazując, że szczęście budowane na krzywdzie nie może być trwałe.

Porównując obie postacie, Skawińskiego z "Latarnika" i Balladynę z dramatu Słowackiego, widzimy, jak różne wartości wpływają na możliwość osiągnięcia szczęścia. Skawiński kieruje się prostymi, ale głęboko zakorzenionymi wartościami, takimi jak spokój wewnętrzny, miłość do ojczyzny i przywiązanie do tradycji. Jego życie w zgodzie z sumieniem przynosi mu szczęście, mimo trudnych doświadczeń z przeszłości. Balladyna natomiast, dążąc do szczęścia poprzez władzę i bogactwo, traci wszystko, co mogłoby przynieść jej prawdziwą radość. Jej historia jest przestrogą, że szczęście niewynikające z wewnętrznej harmonii i moralności jest kruche i w rzeczywistości prowadzi do upadku.

Podsumowując, obie historie ukazują, że szczęście może być różnie definiowane i osiągane w zależności od przyjętych wartości i postaw. Skawiński odnajduje je w prostocie i wierności sobie, zaś Balladyna wątpi w jego wartość, kierując się chciwością i ambicją, co kończy się jej osobistą tragedią. Poprzez te literackie przykłady możemy lepiej zrozumieć, że prawdziwe szczęście jest trwałe tylko wtedy, gdy opiera się na miłości, uczciwości i harmonii z własnym sumieniem.