Najwyższa wartość dla człowieka: analiza literacka.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.02.2024 o 11:16

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 28.02.2024 o 20:30

W poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie o najwyższą wartość dla człowieka warto zwrócić uwagę na dzieła, które w różnych okresach historycznych i w różnych kontekstach próbowały znaleźć odpowiedź na to fundamentalne pytanie. Literatura polska obfituje w takie przykłady, a szczególnie interesujące mogą być w tym kontekście „Treny” Jana Kochanowskiego oraz „Żywot człowieka poczciwego” Mikołaja Reja.

Chociaż oba te dzieła wydają się na pierwszy rzut oka diametralnie różne - pierwsze jako cykl elegijny poświęcony pamięci zmarłej córki poety, a drugie jako satyryczny obraz ówczesnego społeczeństwa - to jednak przy bliższej analizie można dostrzec, że obydwa teksty poruszają problem wartości, która dla człowieka powinna być najważniejsza.

W „Trenach” Jana Kochanowskiego dominującą wartością wydaje się miłość i rodzinne więzi. Śmierć Urszuli, ukochanej córki poety, staje się motywem do głębokiej refleksji nad ulotnością życia i prawdziwym sensem ludzkich dążeń. Kochanowski, przez osobistą tragedię, dochodzi do przekonania o tym, że największym skarbem, jaki można posiadać, jest miłość i bliskość z rodzinnym okręgiem. Dla poety, wartość ta wydaje się być absolutna, ponieważ wszystkie inne dążenia i osiągnięcia tracą na znaczeniu wobec nieodwracalnej straty.

„Żywot człowieka poczciwego” Mikołaja Reja, choć przedstawia inny rodzaj literacki, również porusza kwestię najwyższych wartości. Przez satyryczne przedstawienie życia tudzież postaw różnorodnych osób, Rej akcentuje ideę uczciwości i prawości jako kierunek, który prowadzi do zasłużonego spokoju i zadowolenia z życia. Akcentuje on, że życie zgodnie z wysokimi wartościami moralnymi, w poczuciu własnej godności i uczciwości, nawet wobec pokus korupcji czy moralnej degradacji, jest źródłem prawdziwej wartości.

Co ciekawe, oba te teksty – choć różne – sprowadzają nas do wniosku, że wartości najwyższe w życiu człowieka mają często charakter niematerialny. Zarówno Kochanowski, który podkreśla znaczenie rodzinnych więzi i miłości, jak i Rej, akcentujący wartość uczciwości i moralnej prawości, skłaniają do refleksji nad tym, co w życiu jest naprawdę istotne.

W kontekście współczesnym, w dobie konsumpcjonizmu i ciągłej pogoń za materialnym sukcesem, powrót do tych głębokich, literackich rozważań może wydawać się jak wezwanie do zatrzymania się i zastanowienia nad własnymi priorytetami. Czy w XXI wieku miłość, rodzina, przyjaźń czy uczciwość mogą być nadal uznawane za wartości najwyższe? Żyjemy w czasach, gdzie na pierwszy plan często wysuwają się sukces zawodowy, bogactwo, rozgłos. Tymczasem literatura, dzięki uniwersalności zawartych w niej przemyśleń, przypomina, że wartości niematerialne nadają naszemu życiu głębokiego sensu i mogą stanowić o naszym prawdziwym szczęściu.

Podsumowując, zarówno w „Trenach” Kochanowskiego, jak i w „Żywocie człowieka poczciwego” Reja, można odnaleźć przesłanie, że wartością najwyższą dla człowieka jest to, co niematerialne: miłość, rodzinne więzi, uczciwość i moralna prawość. Wartości te, mimo upływu wieków, nie tracą na aktualności i mogą być przewodnikiem w poszukiwaniu sensu i celu w życiu.