Rola autorytetu w życiu człowieka na podstawie "Przedwiośnia" Stefana Żeromskiego

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 3.10.2025 o 19:32

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 2.10.2025 o 17:31

Autorytet odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu wartości, postaw i decyzji życiowych wielu ludzi. Silne oddziaływanie osób uznawanych za wzorce może prowadzić zarówno do pozytywnych, jak i negatywnych skutków. W literaturze często tematyzowany jest wpływ autorytetów na losy jednostek, a jednym z dzieł, które szczegółowo bada to zagadnienie, jest „Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego.

Główny bohater powieści, Cezary Baryka, jest doskonałym przykładem człowieka, którego życie i postawy zostały w znacznym stopniu ukształtowane przez wpływ różnych autorytetów. Najważniejszymi postaciami, które oddziałują na Cezarego, są jego ojciec Seweryn Baryka, kolega z frontu Antoni Lulek oraz przyjaciel rodziny Szymon Gajowiec. Każdy z nich oferuje odmienną wizję świata, przedstawia różne wartości i inne podejścia do kwestii politycznych oraz społecznych.

Początkowo autorytetem dla Cezarego jest jego ojciec, Seweryn Baryka. Seweryn jawi się jako człowiek pełen marzeń i wizji o Polsce jako kraju pełnym możliwości. Jego opowieści o „szklanych domach” są metaforą idealistycznych marzeń o nowoczesnej, sprawiedliwej ojczyźnie, w której technologia i postęp zapewniają wszystkim dobrobyt. „Szklane domy” symbolizują pragnienie lepszego świata, pełnego porządku i harmonii, co silnie oddziałuje na młodego Cezarego, dają mu nadzieję na lepszą przyszłość. Cezary, poruszony wizją ojca, zyskuje początkowe przekonanie o możliwości budowy nowej, lepszej Polski po odzyskaniu niepodległości.

Jednak z czasem autorytet Seweryna zaczyna słabnąć. Podczas rewolucji w Baku Cezary obserwuje chaos i brutalność, co głęboko nim wstrząsa. Ideologie, które zdawały się atrakcyjne w teorii, okazują się destrukcyjne w praktyce. Cezary doświadcza rewolucyjnego terroru i anarchii, co prowadzi do jego rozczarowania nie tylko wobec ojca, ale i całego systemu społecznego. Szok, który przeżywa podczas tych wydarzeń, powoduje głęboką deziluzję względem romantycznych wizji ojca.

Po śmierci rodziców Cezary wyrusza do Polski, gdzie poznaje Szymona Gajowca i Antoniego Lulka, którzy stają się nowymi autorytetami w jego życiu. Gajowiec, urzędnik państwowy i były współpracownik matki Cezarego, reprezentuje ideę stopniowych reform i ewolucyjnych zmian społecznych. W jego przekonaniu modernizacja musi iść w parze z zachowaniem tradycji oraz stabilnością państwa, co ma przynieść długofalowy rozwój, a nie gwałtowne przemiany. Relacje Cezarego z Gajowcem są oparte na wzajemnym szacunku, choć młody Baryka z dużą rezerwą podchodzi do jego wizji. Starszy wiekiem Gajowiec stara się przekonać Barykę, że przyszłość Polski leży w mądrym i rozważnym budowaniu państwa, które unika gwałtowności rewolucji.

Antoni Lulek, z kolei, to radykalny rewolucjonista, który wpływa na Cezarego w odmienny sposób. Lulek zachwyca go ideami komunizmu, ukazując rewolucję październikową jako wzorzec do naśladowania również w Polsce. Rewolucyjne przesłania Lulka, pełne radykalnych haseł i obietnic natychmiastowej zmiany, znajdują pewien oddźwięk w duszy Cezarego. Jednak radykalizm Lulka i jego brak skrupułów w dążeniu do rewolucji powodują, że Cezary balansuje między zafascynowaniem a moralnym sprzeciwem wobec przemocy i chaosu, który towarzyszy rewolucyjnym zmianom. Wizje Lulka kontrastują z Gajowcem i sprawiają, że Cezary znajduje się w wewnętrznym rozdarciu pomiędzy dwoma diametralnie różnymi koncepcjami przyszłości społeczeństwa.

Również Karolina, dziewczyna Cezarego, wpływa na jego emocjonalny rozwój, choć nie w kontekście politycznych czy ideologicznych autorytetów. Ich relacja pokazuje, jak ważne są emocje i bliskie więzi międzyludzkie w kształtowaniu światopoglądu młodego człowieka. Uczucia i emocjonalne związki mają równie dużą moc oddziaływania jak polityczne i społeczne idee. Karolina staje się dla Cezarego źródłem poczucia bliskości i zakorzenienia, jednakże osobiste rozczarowania i konflikty uczuciowe prowadzą do jego moralnych i egzystencjalnych rozterek.

Cezary Baryka, pod wpływem tak wielu autorytetów o odmiennych ideologiach, przeżywa wewnętrzny konflikt. Brak jednej, spójnej wizji wartości i celów w jego życiu skutkuje poczuciem zagubienia. Z jednej strony pociąga go wizja szybkiej, radykalnej zmiany proponowanej przez Lulka; z drugiej strony widzi stabilność i rozwagę Gajowca jako bardziej realistyczną drogę do poprawy sytuacji w Polsce. Dodatkowo pamięta marzenia ojca o „szklanych domach”, które symbolizują dla niego nadzieję i utopię, której osiągnięcie wydaje się coraz bardziej oddalone.

Rozdarcie wewnętrzne Cezarego uosabia szerszy dylemat epoki, w której przyszło mu żyć. Wielu młodych ludzi tamtego okresu zmagało się z podobnymi pytaniami: Czy przyszłość należy budować na drodze radykalnych, rewolucyjnych zmian, czy raczej stabilnych, ewolucyjnych reform? Polska, świeżo odbudowana po latach zaborów, była terenem kolizji różnych idei i wizji przyszłości, co odzwierciedlało się w życiu Cezarego. Jego życie to podróż przez różne światy ideowe i próba znalezienia własnej drogi pośród rozczarowań i nadziei.

Stefan Żeromski poprzez swojego bohatera ilustruje trudność w jednoznacznym określeniu, która ideologia jest słuszna. Rola autorytetów w życiu Cezarego ukazuje wielość wpływów i konieczność osobistego rozliczenia się z każdą z tych wizji. Pisarz nie daje jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, która droga jest właściwa, ale zachęca do refleksji nad naturą autorytetu i jego wpływem na losy i decyzje człowieka.

Rola autorytetu w życiu człowieka, szczególnie młodego, jest nie do przecenienia. „Przedwiośnie” pokazuje, jak różne autorytety mogą kierować naszymi wyborami, kształtować światopogląd i być źródłem zarówno inspiracji, jak i rozczarowania. Każdy człowiek, tak jak Cezary Baryka, musi samodzielnie skonfrontować się z silnymi wpływami otoczenia i znaleźć własną drogę, co często prowadzi do wewnętrznych konfliktów i potrzeby głębokiej refleksji nad własnym życiem.