Rola przeznaczenia w "Makbecie" i "Antygonie"

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 1.03.2024 o 10:53

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 29.02.2024 o 18:52

Przeznaczenie jest jednym z najbardziej intrygujących i dyskutowanych motywów literackich, który od wieków fascynuje twórców i odbiorców dzieł kultury. Poczucie nieuchronności, z góry narzuconego losu, wpływa nie tylko na rozwój akcji, ale i kreację postaci literackich, ich wybory, dylematy moralne czy ostateczny los. Doskonale można to zaobserwować, analizując takie dzieła jak "Makbet" Williama Szekspira oraz "Antygona" Sofoklesa, w których przeznaczenie jest siłą motoryczną działań i rozważań bohaterów.

W tragedii "Makbet" Szekspira, od momentu spotkania tytułowego bohatera z trzema wiedźmami, które przepowiadają mu zdobycie tytułu przyszłego króla, życie Makbeta ulega radykalnej transformacji. Przeznaczenie staje się dla Makbeta i jego żony Lady Makbet niemal obsesją, która krok po kroku prowadzi do ich upadku. Ich interpretacja przepowiedni, połączona z niepohamowaną żądzą władzy, sprawia, że podejmują oni szereg okrutnych działań, by przyśpieszyć spełnienie się przepowiedni. W tym kontekście przeznaczenie nie jest tylko zewnętrzną siłą, lecz równie ważną wewnętrzną motywacją do działania, która ukazuje słabości charakterów, ich ambicje i moralne wybory. Działając zgodnie z tym, co uznali za nieuchronny los, postacie kierują się w stronę nieuniknionej tragedii, nie zdając sobie sprawy, że to ich własne decyzje, a nie kaprys Fortuny, kształtują ich przyszłość.

Podobnie jest w przypadku "Antygony" Sofoklesa, choć tutaj przeznaczenie przybiera postać bożego prawa, które koliduje z prawem śmiertelników. Antygona, postępując zgodnie z nadrzędnymi nakazami bogów, staje w obronie moralności i praw przyrody przeciwko królewskim edyktom Kreona. Jej przeznaczeniem wydaje się być obrona wartości wyższych, etycznych, nawet kosztem własnego życia. W tym kontekście, przeznaczenie jest nie tyle przepowiednią czy wróżbą coś przyszłości, ile raczej wewnętrznym imperatywem, który kieruje działaniami bohaterki wbrew logicznemu myśleniu o samozachowaniu. Antygona, podobnie jak Makbet, nie unika swojego przeznaczenia, lecz zdaje się je akceptować, uznając za coś, co musi się wydarzyć.

Analizując oba dzieła, warto zauważyć, że przeznaczenie pełni w nich rolę silnego katalizatora działań bohaterów, ale również medium, przez które odsłaniana jest ich psychika, motywacje i moralne dylematy. Przeznaczenie, choć wydaje się nieubłagane i niezmienny, w istocie kieruje wzrok odbiorcy na to, jak bohaterowie sami kształtują swój los, podejmując wybory w kontekście przewidywań czy ostrzeżeń. Z jednej strony, w "Makbecie" widzimy katastrofalne skutki ślepego podążania za przepowiednią, interpretowaną przez pryzmat osobistych ambicji i pragnień. Z drugiej – w "Antygonie" obserwujemy, jak postępowanie zgodne z prawem wyższym, nawet wobec pewnej śmierci, może być aktem najwyższej cnoty i odwagi.

Reasumując, można stwierdzić, że przeznaczenie w literaturze, reprezentowane przez "Makbeta" i "Antygonę" wpływa na bieg wydarzeń. Dzieła te pozwalają zrozumieć, że choć los wydaje się nieuchronny, to jednak w rękach bohaterów leży decyzja, jak do niego podejdą i jakie działania podejmą, co w ostateczności kształtuje ich charaktery i determinuje koniec ich historii.