Wewnętrzna przemiana człowieka: analiza literacka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.03.2024 o 10:30

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 14.03.2024 o 18:31

Niesienie pomocy innym, trudne sytuacje życiowe lub konfrontacja z własnymi lękami – przyjmuje się, że to właśnie takie okoliczności mogą pobudzić wewnętrzną przemianę w człowieku. W literaturze motyw przemiany stanowi istotny element wielu dzieł, które ukazują proces ewolucji bohaterów, ich postawy wobec życia, wartości czy relacji z innymi. Szczególnie wartą uwagą jest powieść Alberta Camusa „Dżuma”, w której przedstawiona jest reakcja ludzi na nieszczęście, jakim jest tytułowa epidemia zarazy. Przemiana dokonuje się również w bohaterach innego wybitnego utworu - "Zbrodni i kary" Fiodora Dostojewskiego. Analizując przebieg zmian wewnętrznych, jakie zachodzą w bohaterach tych dwóch dzieł, można dojść do wniosku, że momenty przełomowe w życiu są tym, co rzeczywiście skłania człowieka do przewartościowania swojej osoby.

W "Dżumie" Alberta Camusa, rozgrywającej się w oblężonej przez epidemię dżumy algierskiej Oranie, pozornie zwyczajni ludzie w obliczu katastrofy dokonują wewnętrznej przemiany. Doktor Rieux, Bernard Rambert czy ksiądz Paneloux stają przed wyzwaniem, które sprawia, że ich dotychczasowe życie, wydaje się być ponownie wyważane i oceniane. Szczególnie postać doktora Rieux ukazuje głęboką transformację. Zaangażowanie w pomoc chorym, w walce, która wydaje się być przegrana, zdaje sobie sprawę z wartości ludzkiego życia i solidarności. Dla Ramberta, początkowo zatroskanego wyłącznie ucieczką z miasta i powrotem do ukochanej, dżuma staje się okazją do zrozumienia wartości wspólnego działania i poświęcenia dla innych. Ksiądz Paneloux, konfrontując swoją niezachwianą, dotąd, wiarę z ludzkim cierpieniem, dokonuje wewnętrznej rewizji własnych przekonań. W tych postaciach dżuma stała się katalizatorem, który zmusił ich do przemyśleń nad sens życia, solidarnością oraz sprawiedliwością istnienia.

"Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego prezentuje inną, choć równie wstrząsającą opowieść o wewnętrznej przemianie. Raskolnikow, główny bohater utworu, popełnia z pozoru idealną zbrodnię, motywowaną chęcią pokonania własnych ograniczeń i udowodnienia sobie teorii o "nadludziach". Jednak popełniona zbrodnia staje się dla niego ciężarem, który zmusza go do konfrontacji z własnym sumieniem, a także z przerażającą samotnością i poczuciem winy. Próba odnalezienia ukojenia w miłości i ostateczna decyzja o przyznaniu się do winy symbolizują głęboką przemianę moralną i duchową, jakiej doświadcza. Raskolnikow z czasem uświadamia sobie, że prawdziwe wyzwolenie i nadzieję na odkupienie daje jedynie prawda, empatia i miłość.

Zarówno w "Dżumie" Camusa, jak i w "Zbrodni i kary" Dostojewskiego, bohaterowie dokonują wewnętrznej przemiany, konfrontując się z ekstremalną sytuacją życiową. W obu przypadkach przemiana jest rezultatem głębokich przemyśleń nad sensem egzystencji, wartością życia i relacji z innymi ludźmi. Stawienie czoła trudnym wyborom, konieczność poniesienia odpowiedzialności za swoje działania oraz doświadczenie głębokiego cierpienia okazuje się być kluczowym momentem, który determinuje zmianę wewnętrzną. Pokazuje to, że w człowieku dokonuje się wewnętrzna przemiana, kiedy musi on zmierzyć się z fundamentalnymi pytaniami o dobro i zło, miłość i poświęcenie, życie i śmierć.