Rozważ jak konwencja groteskowa wykorzystana w utworze wpływa na jego przesłanie. Analiza na przykładzie "Szewców" Stanisława Ignacego Witkiewicza, utworów literackich z dwóch różnych epok, wybranego kontekstu.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 11.11.2023 o 15:18

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 10.11.2023 o 23:22

Stanisław Ignacy Witkiewicz oraz Sławomir Mrożek to dwaj wybitni polscy dramaturdzy, których utwory – "Szewcy" oraz "Tango" – można postrzegać jako jedne z najważniejszych dzieł polskiej literatury XX wieku. Oba dramaty są doskonałymi przykładami wykorzystania konwencji groteskowej, która odgrywa kluczową rolę w przekazaniu głębszych przesłań zawartych w tych utworach.

"Szewcy" Stanisława Ignacego Witkiewicza to dramat pełen absurdalnych i groteskowych sytuacji, które ukazują chaos i rozpacz egzystencjalną społeczeństwa. Akcja utworu rozgrywa się w warsztacie szewskim, gdzie tytułowi bohaterowie – szewcy – stopniowo przejmują władzę, przechodząc przez różne etapy rewolucji. Każdy z bohaterów jest groteskowym uosobieniem różnych ideologii i tendencji społecznych – od anarchii przez dyktaturę aż po technokrację. Groteskowość postaci i sytuacji w "Szewcach" pozwala Witkiewiczowi obnażać absurdy ideologii politycznych i pokazuje, jak łatwo społeczeństwo ulega manipulacjom.

Witkiewicz nie tworzy jedynie komicznych postaci; używa groteski, by ukazać tragizm ludzkiej egzystencji. Postaci szewców są zarówno śmieszne, jak i przerażające – ich dążenia do władzy i zmiany porządku społecznego kończą się zawsze fiaskiem i przybierają formę groteskowego cyklu wiecznych rewolucji. Groteska umożliwia autorowi ukazanie świata jako miejsca, gdzie wszelkie działania człowieka prowadzą do absurdu i bezsensu. Dzięki tej konwencji Witkiewicz ukazuje, że niezależnie od ideologii, władza i jej dążenie są zawsze pełne absurdalnej grozy i destrukcji.

"Tango" Sławomira Mrożka również wykorzystuje groteskę, choć w inny sposób. Mrożek swoją sztukę buduje na konflikcie pokoleniowym i absurdzie współczesnej rzeczywistości, analizując upadek tradycyjnych wartości. Bohaterowie "Tanga" – Artur, jego starzejący się rodzice oraz wujek Eugeniusz – są postaciami, które reprezentują różne podejście do życia i wartości. Groteska przejawia się w ich skrajnościach: Artur pragnie przywrócić porządek i tradycję, ale jego metody są równie absurdalne jak to, co pragnie zwalczyć.

W "Tangu" groteska służy do obnażenia hipokryzji społeczeństwa i pokazania bezsilności jednostki wobec wszechobecnego chaosu. Mrożek używa groteskowych scen i postaci, aby oddać poczucie zagubienia w świecie, gdzie tradycyjne wartości zostały zniszczone, a nowe normy doprowadziły do absurdu. Artur, który początkowo wydaje się postacią pozytywną, w końcu także staje się ofiarą groteskowego świata, którego nie może zmienić mimo najszczerszych chęci.

Konwencja groteski w obu utworach wzmacnia ich przesłania, ukazując społeczeństwo jako miejsce pełne absurdów, w którym jednostka jest uwikłana w cykl niekończących się zmian bez celu i sensu. Zarówno "Szewcy", jak i "Tango" pokazują, że groteskowa deformacja rzeczywistości pozwala lepiej ukazać jej prawdziwe oblicze – pełne sprzeczności, hipokryzji i niespełnionych nadziei na lepsze jutro.

W ten sposób, poprzez groteskę, Witkiewicz i Mrożek ukazują absurdy politycznych ideologii, obnażają hipokryzję społeczeństwa i pokazują tragizm ludzkiego losu. Groteska w ich utworach nie tylko bawi, ale przede wszystkim skłania do refleksji nad kondycją ludzkiej egzystencji i relacjami międzyludzkimi w świecie pozbawionym stałych wartości i niepodważalnych idei.

Wnioskiem płynącym z powyższego jest to, że konwencja groteskowa stosowana w utworze literackim wpływa na jego przesłanie. Groteska potrafi sprawić, że czytelnik dostrzega absurdy i zniekształcenia w swoim otoczeniu i społeczeństwie. Używając takiego środka wyrazu, autorzy literatury potrafią skłonić do refleksji nad ludzką naturą, patologiami społecznymi oraz celowo obnażyć absurdalne sytuacje i zdarzenia, które występują w naszym codziennym życiu. Przez wprowadzenie postaci groteskowych, zarówno głównych, jak i drugoplanowych, autorzy pozwalają czytelnikowi zastanowić się nad kondycją człowieka i społeczeństwa oraz skierować swój jasny głos wobec problemów społecznych i politycznych. Przez zestawienie realizmu ze światem groteski, autorzy pokazują nam, że życie może być absurdalne i dziwaczne, a jedyną drogą do zrozumienia go jest właśnie odkrywanie i interpretowanie różnych konwencji i elementów literackich, takich jak groteska.