Oniryzm w utworach literackich

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 22.05.2024 o 19:42

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 19.05.2024 o 21:09

Oniryzm, czyli występowanie motywów sennej wizji, marzenia lub koszmaru w literaturze, jest interesującą metodą twórczą, którą wielu autorów literackich wykorzystuje, by zgłębić głębsze aspekty ludzkiej psychiki oraz filozoficzne kwestie. Przykładem dzieł, które obficie wykorzystują oniryzm, są „Dziady” Adama Mickiewicza, „Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego oraz „Tren XIX” Jana Kochanowskiego. Każde z tych dzieł, za pomocą onirycznych obrazów, odkrywa przed czytelnikiem nowe perspektywy i wzbogaca warstwę symboliczną utworu.

Adam Mickiewicz w „Dziadach” wprowadza motyw oniryczny, by podkreślić głębię emocji oraz wewnętrzne zmagania swoich bohaterów. Już sam obrzęd Dziadów, przedstawiony w II części dramatu, stanowi pewnego rodzaju most między rzeczywistością a światem umarłych, co nadaje całemu utworowi atmosferę tajemniczości i mistycyzmu. Ponadto w „Dziadach” cz. III mamy do czynienia z mistycznymi wizjami Konrada. Jego Wielka Improwizacja to rodzaj ekstatycznego snu, który demaskuje jego wewnętrzne rozterki, ambicje i pragnienia. Konrad w swojej wizji staje przed Bogiem, przeżywa duchową ekstazę, która jest jednocześnie koszmarem i triumfem jego duszy. Przez te oniryczne obrazy, Mickiewicz ukazuje złożoność ludzkiej duszy oraz dramatyczną walkę między dobrem a złem.

Przejdźmy teraz do „Zbrodni i kary” Fiodora Dostojewskiego, gdzie oniryzm pełni równie kluczową rolę w budowaniu nastroju i ukazywaniu wewnętrznych konfliktów bohatera. W powieści tej Rodion Raskolnikow doświadcza licznych koszmarów, które odzwierciedlają jego moralne wątpliwości i poczucie winy. Jeden z bardziej znaczących snów to ten, w którym Raskolnikow widzi, jak małe dziecko bije starą klacz na śmierć. Ten sen jest symbolicznym ukazaniem przemocy, krzywdy i niesprawiedliwości, jakie Raskolnikow wyrządził, zabijając starą lichwiarkę. Koszmar ten nie jest jedynie odbiciem jego winy, ale także głębokim wejrzeniem w jego psychikę, ukazującym jego wewnętrzne konflikty, strach i wyrzuty sumienia. Koszmarne sny Raskolnikowa służą jako literacka metafora jego moralnego upadku i duchowej walki.

Ostatnim przykładem literackim, który chcę omówić, jest „Tren XIX” Jana Kochanowskiego, znany również jako „Sen”. W tym utworze, Kochanowski, zmagając się z żałobą po stracie ukochanej córki Urszuli, wprowadza motyw snu, by osiągnąć duchowe ukojenie. Wykorzystując senne wizje, poeta spotyka się ze zmarłą córką i swoją matką, która przynosi mu pocieszenie i filozoficzne refleksje na temat ludzkiej natury i sensu życia. To oniryczne spotkanie jest momentem przełomowym dla bohatera, ponieważ pomaga mu odnaleźć spokój i pogodzenie się ze stratą. Sen stanowi tu nie tylko literackie narzędzie, ale również wyrafinowane medium, które pozwala autorowi na filozoficzne i emocjonalne rozważania.

Porównując te trzy dzieła literackie, widać wyraźnie, jak oniryzm może służyć różnym celom i jak różnorodne może przybierać formy. W „Dziadach” Mickiewicza staje się on narzędziem do eksploracji mistycyzmu i duchowych uniesień, u Dostojewskiego natomiast odgrywa rolę w budowaniu psychologicznego portretu bohatera i ukazywaniu jego moralnych dylematów. Z kolei u Kochanowskiego, oniryzm pełni funkcję terapeutyczną, pomagając bohaterowi przepracować żałobę i odnaleźć wewnętrzny spokój.

Warto również zauważyć, jak oniryzm wpływa na atmosferę i nastrój każdego z tych dzieł. W „Dziadach” wprowadza element niepewności, tajemniczości i niemalże gotyckiego klimatu. Oniryczne wizje Konrada i obrzędy Dziadów dodają utworowi głębi duchowej i podkreślają jego mroczny, transcendentalny charakter. W „Zbrodni i karze” senne koszmary potęgują uczucie napięcia i niepokoju, podkreślając psychologiczną i moralną złożoność powieści. Z kolei w „Trenie XIX” sen przynosi ukojenie, spokój i nadzieję, staje się środkiem do przezwyciężenia bólu i odnalezienia sensu w cierpieniu.

Podsumowując, oniryzm w literaturze to potężne narzędzie, które pozwala autorom na głębsze zanurzenie się w psychikę bohaterów, ukazanie ich wewnętrznych konfliktów oraz przedstawienie filozoficznych refleksji. W „Dziadach” Mickiewicza, „Zbrodni i karze” Dostojewskiego oraz „Trenie XIX” Kochanowskiego motywy senne przyczyniają się do wzbogacenia utworów, nadając im nowe, wieloznaczne warstwy interpretacyjne. Oniryzm jako literatura narzędzie umożliwia czytelnikom głębsze zanurzenie w świat przedstawiony, odkrywanie ukrytych znaczeń i zadawanie fundamentalnych pytań o naturę ludzką i sens istnienia.