Porównanie władców: Makbet i Edyp

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 23.05.2024 o 11:25

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 20.05.2024 o 21:01

W literaturze wszelkie postaci władców często reprezentują złożoność ludzkiej natury, a także ukazują skutki ich decyzji oraz dążenia do władzy. Dwa znaczące dzieła literackie, "Makbet" Williama Szekspira oraz "Król Edyp" Sofoklesa, przedstawiają tytułowych bohaterów jako władców, których losy są naznaczone tragedią. Chociaż obie postaci upadły w wyniku swoich działań, różnią się znacznie pod względem charakteru, motywacji oraz okoliczności, które doprowadziły do ich zguby.

Przede wszystkim warto zwrócić uwagę na punkt wyjściowy obu bohaterów. Makbet, jako generał w armii króla Szkocji, zdobywa respekt i uznanie dzięki swoim zasługom na polu bitwy. Jednak mimo swojej lojalności względem króla Duncana, pozwala się uwieść ambicjom, które są podsycane przez proroctwo trzech wiedźm oraz manipulacje jego żony, Lady Makbet. Makbet stopniowo przemienia się w tyrana, który, aby utrzymać władzę, nie waha się mordować kolejnych osób. Jego rządy, naznaczone przemocą i kłamstwem, przynoszą mu jedynie strach i samotność.

Z kolei Edyp w dziele Sofoklesa nie zdążył nawet objąć władzy w sposób zaplanowany czy świadomy. Syn króla Lajosa, który w wyniku złowieszczego proroctwa został oddany na wychowanie pasterzowi, dorasta w niewiedzy o swoim królewskim pochodzeniu. Edyp, pełen dobrych intencji, pragnący uratować miasto Teby przed zarazą, decyduje się odkryć prawdę o zabójcy swojego poprzednika. Jego dążenie do odkrycia prawdy jest szczere, lecz kończy się tragicznie, gdy okazuje się, że sam jest sprawcą zbrodni oraz spełnieniem przepowiedzi – nieświadomie zabił ojca i poślubił matkę. Ostatecznie Edyp płaci za swoje czyny, choć niewiedza była jego głównym winowajcą.

Z powyższych faktów wyłania się fundamentalna różnica między Makbetem a Edypem: Makbet działa świadomie, pod wpływem chciwości i ambicji, podczas gdy Edyp jest ofiarą losu i własnej niewiedzy. Makbet, wiedząc o swoich zbrodniach, wielokrotnie podejmuje złe decyzje, które przybliżają go do upadku. Jego fatalna pomyłka polega na tym, że wierzy, iż może kontrolować swoje przeznaczenie poprzez siłę i przemoc.

Edyp natomiast jest niesiony przez nurt wydarzeń, które nie są bezpośrednio jego winą. Jego tragizm polega na niemożności uniknięcia przeznaczenia, pomimo wielu prób i szczerych starań. Jest postacią tragiczną w klasycznym rozumieniu – jego tragedia wynika z nieuchronności losu, który ciąży nad nim od momentu narodzin.

Pomimo tych różnic, obie postaci mają wspólny mianownik, który jest kluczowy dla zrozumienia ich upadku: lęk. Makbet jest prześladowany przez własne sumienie, a jego paranoja wzrasta z każdym kolejnym morderstwem. Edyp natomiast, odkrywając straszną prawdę o swoim pochodzeniu i czynach, wpada w desperację i samopoczucie winy, które doprowadza go do samookaleczenia.

Obie tragedie uczą, że żaden sposób na zdobycie lub utrzymanie władzy, który jest oparty na krzywdzie, nie prowadzi do trwałego sukcesu. Makbet ginie w bitwie, nienawidzony przez swoich poddanych i bez przyjaciół. Edyp zaś kończy swój żywot jako żebrzący wygnaniec, który stracił wszystko, co kiedykolwiek posiadał.

Podsumowując, choć Makbet i Edyp są postaciami z dwóch różnych światów literackich, stanowią cenne źródło refleksji na temat natury władzy i jej wpływu na ludzkie losy. Obie historie pokazują, że choć motywacje władców mogą być różne, to ich dążenie do władzy, bez względu na ich intencje lub uwarunkowania, nieuchronnie prowadzi do tragicznych konsekwencji.