Sen o Polsce czy sąd nad Polską? Omów zagadnienie na podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 14.08.2024 o 9:14

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 14.08.2024 o 8:56

Sen o Polsce czy sąd nad Polską? Omów zagadnienie na podstawie "Wesela" Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Historia Polski zawsze była przeplatanką tragicznych i heroicznych wątków. Od wielkich zwycięstw dumnie zapisywanych na kartach historii aż po dramatyczne porażki, które na długi czas wymazywały Polskę z mapy Europy. W takiej rzeczywistości marzenie o wolności i niepodległości stało się dla Polaków stałym towarzyszem, który niezależnie od czasów, nigdy nie gasł całkowicie, będąc jednocześnie przedmiotem refleksji i krytyki literackiej. Stanisław Wyspiański w swoim dramacie "Wesele" oferuje nam zarówno sen o Polsce, jak i sąd nad jej narodowym charakterem.

Celem tej rozprawki jest przedstawienie, jak dramat "Wesele" balansuje między snem o Polsce a surową krytyką narodowej mentalności. We współczesnym kontekście literackim warto także przywołać "Kordiana" Juliusza Słowackiego oraz "Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza - dzieła, które również wpisują się w temat narodowych marzeń i surowej autoanalizy.

---

I. "Wesele" Stanisława Wyspiańskiego jako dramat symboliczny

"Wesele" opiera się na rzeczywistym wydarzeniu – weselu Lucjana Rydla z Jadwigą Mikołajczykówną, co sam Wyspiański traktował jako inspirację do ukazania kondycji narodowej. Bronowicka chata, gdzie odbywa się wesele, staje się symboliczną Polską. Jest to miejsce, gdzie spotykają się różne warstwy społeczne - inteligenci i chłopi, co ma na celu ukazanie całego narodu polskiego. Ten metafizyczny wymiar dramatu zyskuje na znaczeniu dzięki licznych symbolom użytym przez autora.

Symbolika bronowickiej chaty pełni istotną rolę: to nie tylko miejsce, ale także alegoria całej Polski, zamkniętej w jednym pomieszczeniu. Postaci tam zgromadzone reprezentują różne warstwy społeczne i ich problemy. Inteligencja, wieśniacy, artyści – wszyscy oni mają swoje miejsce w tym zamkniętym ekosystemie, co umożliwia Wyspiańskiemu zarysowanie szerokiej panoramy społecznej.

Symbole w "Weselu" odgrywają kluczową rolę w oddaniu wartości duchowych i narodowych. Przykładów takiego symbolizmu jest wiele, od Złotego Rogu, przez Chochoła, aż po Wernyhorę. Każde z tych symbolicznych elementów wzbogaca interpretację i pozwala na wielowarstwowe odczytanie dramatu. Dzięki tym symbolom, Wyspiański nie tylko analizuje, ale również oskarża, krytykuje i próbuje zrozumieć własny naród.

---

II. Krytyka snu o Polsce w "Weselu"

Wernyhora przychodzi z misją, dając Złoty Róg, który ma być znakiem powstania. Jednakże Róg zostaje zagubiony przez Jaśka – wiejskiego chłopca – co symbolizuje zmarnowaną szansę. Postać Wernyhory oraz scena zgubienia Rogu są ostrą krytyką postawy Polaków, którzy czekają na cudowne rozwiązania zamiast działać zdecydowanie i konsekwentnie. Ten symbolizm jest ostro skontrastowany z rzeczywistością, gdzie naród polski zbyt często popadał w bierność i apatię, licząc na zewnętrzne interwencje.

Kolejnym istotnym wątkiem jest chłopomania i związana z nią Rabacja Galicyjska. Chłopomania, obecna w postawie wielu polskich inteligentów, była swoistym "zjawiskiem modnym". Zamiast rzeczywiście angażować się w poprawę warunków życia chłopów, inteligencja przedstawiała sobie wieś jako idylliczne, ale infantylne miejsce. Wyspiański przypomina nam jednak o Rabacji Galicyjskiej, buncie chłopów, który zakończył się tragicznie. To jedno z wydarzeń historycznych pokazujących, jak powierzchowność chłopomanii może prowadzić do wielkich dramatów.

Elementem krytyki są także postacie dramatu, gdzie każda z nich symbolizuje pewne narodowe przywary. Zarówno romantyzm (Gospodarz i jego złudzenia), jak i warcholstwo (Pan Młody), studzenie ducha narodowego (Dziennikarz) czy też porzucenie dumy narodowej (Staszek, Czepiec) - wszystkie te cechy są wyrazem wielorakiej krytyki polskiego społeczeństwa. Postacie te nie są jedynie jednostkami, lecz ucieleśnieniem większych, społecznych problemów.

Jednym z najbardziej przejmujących symboli w "Weselu" jest Chochoł. Chochoł, czyli słomiana figura, która okrywa róże przed zimą, symbolizuje nie tylko ochronę, lecz także stagnację. Ostateczny chocholi taniec, w którym biorą udział wszyscy bohaterowie, symbolizuje bezużyteczny, odtwórczy ruch prowadzący donikąd. To ostrzeżenie przed skansenizacją polskiej tożsamości, a także subtelna krytyka tego, jak często Polacy wybierają śnięte marzenia zamiast aktywnego działania.

---

III. "Wesele" jako sąd nad Polską

Cała narracja "Wesela" zdaje się przesuwać wagę z idealistycznych marzeń na ostrą krytykę. Wyspiański dąży bowiem do obudzenia społeczeństwa z tego narodowego letargu, przed którym przestrzega. W dramacie można dostrzec, że waga krytyki narodowych przywar jest często większa niż sam sen o Polsce.

---

IV. Kontekst literacki

"Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza jest jednym z najważniejszych utworów romantyzmu polskiego. Soplicowo, przedstawione w epopei, często interpretowane jest jako arkadyjski sen o Polsce, idylliczna kraina, gdzie Polacy żyją w harmonii z przyrodą i sobą nawzajem. Mickiewicz nie unika jednak ukazywania narodowych wad. Postacie takie jak Klucznik, Jacek Soplica czy Major Płut symbolizują różne negatywne cechy, które również tam przywoływane są w sposób refleksyjny, a nie tylko idealistyczny.

Natomiast "Kordian" Juliusza Słowackiego to dramat, który odwołuje się do prób poszukiwania miejsca Polski w boskim porządku wszechrzeczy. Kordian jako bohater jest symbolem romantycznej walki oraz trudów, jakie Polacy muszą przejść, by osiągnąć swoją niepodległość. Sąd Kordiana nad spiskowcami, którzy zawiedli, ukazuje tę samą krytyczną refleksję, co w "Weselu". Sen o Winkelriedyzmie, gdzie Polska ma stać się zbawicielem Europy, to także przykład idealistycznego myślenia, które jednak Słowacki poddaje głębokiej analizie i krytyce.

---

Podsumowanie

Literatura ma zatem nie tylko budować narodową tożsamość, marzenia i idealistyczne wizje, ale także pełnić funkcję krytycznego zwierciadła, które pozwala na refleksję i, być może, poprawę. W "Weselu" Wyspiański używa swojej sztuki, by przekazać, że nie można śnić bez końca – potrzebna jest także krytyczna samoanaliza i działanie. Tak jak w symbolu Chochoła, marzenia skostniałe, okryte jedynie słomą, pozostają nieruchome - czas ich obudzić i sprawić, by rosły i kwitły.