Człowiek wobec śmierci i cierpienia na podstawie "Dżumy" i innych tekstów literackich oraz wybranych kontekstów

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 13.09.2024 o 20:42

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 11.09.2024 o 10:15

Śmierć i cierpienie to fundamentalne doświadczenia ludzkiego życia, które stawiają człowieka wobec najtrudniejszych pytań o sens istnienia, moralność i naturę ludzkiej egzystencji. Literatura, jako zwierciadło ludzkiego doświadczenia, często podejmuje te tematy, ukazując różnorodne postawy i reakcje bohaterów wobec nieuchronności śmierci oraz cierpienia. Służyć nam tu może nie tylko "Dżuma" Alberta Camusa, ale również inne teksty literackie, które w sposób pogłębiony przedstawiają zmagania człowieka z tymi egzystencjalnymi wyzwaniami.

Głównym utworem, który będziemy analizować, jest "Dżuma" Alberta Camusa. Powieść ta opisuje życie mieszkańców Oranu, miasta opanowanego przez epidemię dżumy. Narrator skupia się na postawach ludzi wobec wszechobecnej śmierci i cierpienia. Główny bohater, dr Bernard Rieux, jest uosobieniem postawy aktywnego oporu wobec cierpienia. Z determinacją walczy z chorobą, niesie pomoc chorym, nie poddaje się rezygnacji ani nihilizmowi. Jego humanistyczna postawa jest wyrazem przekonania, że nawet w obliczu nieuchronnej śmierci warto walczyć o każde istnienie.

Innym istotnym bohaterem powieści jest Jean Tarrou, który również decyduje się na aktywną walkę z dżumą, mimo że nie jest lekarzem. Jego motywacje mają jednak głębsze, filozoficzne podłoże. Dla Tarrou, walka z dżumą jest formą sprzeciwu wobec wszelkich form zła i przemocy, jakie niesie ze sobą ludzka natura. Postawa Tarrou zdaje się mówić, że miarą człowieczeństwa jest przeciwstawianie się cierpieniu innych, bez względu na osobiste konsekwencje.

Zupełnie inną postawę przyjmuje Joseph Grand, skromny urzędnik, który mimo swojego strachu i niepewności, dołącza do grupy zwalczającej epidemię. Jego działanie wynika z potrzeby nadania sensu swojemu życiu, odnalezienia wartości w czynach, które służą innym ludziom. Przez swoją prostotę i pokorę, Grand staje się symbolem cichego bohaterstwa, poczucia obowiązku i odpowiedzialności za innych.

Kontrastem do tych postaw jest zachowanie Ramberta, dziennikarza, który próbuje uciec z miasta, aby wrócić do ukochanej kobiety. Początkowo egoistycznie stawia swoje osobiste szczęście ponad solidarność z mieszkańcami Oranu, ale z czasem jego postawa ewoluuje. Rambert dołącza do grupy walczącej z epidemią, uświadamiając sobie, że jego osobiste szczęście jest nierozerwalnie związane z losem innych ludzi. Jego ewolucja pokazuje, że cierpienie i śmierć mogą skłonić człowieka do refleksji nad własnymi wartościami i do zmiany postawy życiowej.

Również literatura polska dostarcza nam przykładów postaw wobec cierpienia i śmierci. W powieści "Kamienie na szaniec" Aleksandra Kamińskiego bohaterowie, młodzi harcerze walczący w czasie drugiej wojny światowej, stosują różnorodne strategie radzenia sobie z wszechobecną śmiercią. "Rudy", "Zośka" i "Alek" wybierają aktywną walkę z okupantem, stawiając czoła niebezpieczeństwom z pełną świadomością ryzyka. Ich postawa jest pełna heroizmu, a ich śmierć zostaje przedstawiona jako tragiczne, ale jednocześnie wzniosłe wydarzenie, które ma sens w kontekście walki o wolność ojczyzny.

W literaturze staropolskiej wybitnym przykładem rozważań na temat śmierci i cierpienia jest "Treny" Jana Kochanowskiego. Poeta, po stracie ukochanej córki Urszuli, przechodzi głęboką duchową przemianę. Początkowo jego reakcją jest bunt i rozpacz, kwestionowanie Boga i sensu życia. Z czasem jednak, w ostatnich trenach, następuje pogodzenie się z losem i akceptacja cierpienia jako nieodłącznej części ludzkiej egzystencji. Kochanowski dochodzi do wniosku, że człowiek musi znaleźć w sobie siłę, by znieść cierpienie i jednocześnie szukać ukojenia w wierze i filozofii.

Również "Cierpienia młodego Wertera" Johanna Wolfganga Goethego podejmują temat śmierci i cierpienia. Werter, przeżywając niezaspokojoną miłość do Lotty, pogrąża się w coraz głębszej rozpaczy, aż w końcu decyduje się na samobójstwo. Jego historia jest ostrzeżeniem przed niekontrolowanym emocjonalnym cierpieniem, które może doprowadzić do autodestrukcji. Goethe przedstawia tutaj bardziej pesymistyczny obraz ludzkiej natury, w której człowiek jest czasem bezsilny wobec swoich własnych uczuć.

Podsumowując, literatura dostarcza nam różnorodnych obrazów reakcji człowieka na cierpienie i śmierć. Postawa dr Rieuxa, Tarrou i Granda z "Dżumy" Alberta Camusa ukazuje, że nawet w obliczu nieuchronnej zagłady, człowiek może znaleźć w sobie siłę do walki i niesienia pomocy innym. Bohaterowie "Kamieni na szaniec" Aleksandra Kamińskiego przypominają, że heroizm i poświęcenie dla wyższych wartości mogą nadać sens cierpieniu i śmierci. "Treny" Jana Kochanowskiego z kolei pokazują, że cierpienie może prowadzić do duchowej przemiany i głębszego zrozumienia życia. Z kolei "Cierpienia młodego Wertera" Goethego ostrzegają przed niebezpieczeństwem niekontrolowanej rozpaczy. Każdy z tych tekstów literackich ukazuje, że śmierć i cierpienie, choć nieuniknione, są integralną częścią ludzkiej egzystencji, która może prowadzić do ważkich refleksji nad naturą człowieka i sensem jego życia.