Sprawiedliwość i moralność w kulturze ludowej na przykładzie dramatu A. Mickiewicza "Dziady" cz.2 oraz innego utworu literackiego.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 17.10.2024 o 18:47

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 23.09.2024 o 19:02

Sprawiedliwość i moralność to aspekty, które odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu społeczeństwa, zarówno w przeszłości, jak i współcześnie. Kultura ludowa, przenosząca z pokolenia na pokolenie normy i wartości, w których łonie rozwijały się i kultywowane były podstawowe zasady etyczne, jest jednym z najważniejszych nośników tych ideałów. W niniejszej rozprawce przeanalizuję, jak kwestie sprawiedliwości i moralności zostały przedstawione w dramacie Adama Mickiewicza "Dziady część II" oraz w powieści "Chłopi" Władysława Reymonta.

Dramat "Dziady część II" jest jednym z najważniejszych utworów literatury polskiej, który dotyka tematyki sprawiedliwości i moralności w kontekście religijnym i ludowym. Akcja dramatu rozgrywa się w wiejskiej kaplicy, gdzie odbywa się obrzęd Dziadów, będący starosłowiańskim świętem związanym z kultem przodków. Podczas obrzędu duchy zmarłych przybywają, by podzielić się swoimi doświadczeniami i przestrzec żywych przed popełnianiem błędów. Każde zjawisko duchowe pokazuje, że postępki za życia mają swoje konsekwencje po śmierci, co stanowi podstawę moralności ludowej – przekonanie, że sprawiedliwość, choć może opóźniona, zawsze zostanie wymierzona.

Jednym z najbardziej wymownych fragmentów dramatycznych jest historia Zosi - dziewczyny, która jako młoda kobieta zmarła, nie zdążywszy zaznać życia w pełni. Jej duch odwiedza Kaplicę i skarży się na swoje nieszczęścia. Moralność ludowa podkreślona w tej części dramatu, wskazuje na niespełnione życie jako karę za brak empatii i odpowiedzialności za swoje czyny. Zosia sama podsumowuje swoje życie, mówiąc, że nie doświadczyła prawdziwej miłości ani cierpienia, przez co nie zasłużyła ani na niebo, ani na piekło. To podkreśla ideę, że tylko pełne, uczciwe życie daje prawdziwe zadośćuczynienie.

Inny przykład to duchy dwojga dzieci - Józefa i Rózi, których symbolem stało się niewinne dzieciństwo przeniesione do zaświatów. Pomimo swojej niewinności, dzieci cierpią z powodu nieodwzajemnionej sympatii do swoich rodziców i braku należytej opieki. Przestroga, którą niosą, jest jasna: ludzie powinni sprawiedliwie i odpowiedzialnie troszczyć się o swoich bliskich.

W noweli "Chłopi" Władysława Reymonta, problematyka sprawiedliwości i moralności przenosi się z płaszczyzny duchowej do surowej rzeczywistości wiejskiej społeczności. Reymont ukazuje społeczeństwo, w którym zasady moralne są ściśle określone przez społeczność i tradycję. Losy bohaterów ukazują, jak nieujarzmiona duma, chciwość oraz intrygi mogą prowadzić do tragedii.

Postać Macieja Boryny, z jednej strony symbolizuje porządek i autorytet. Jako najbogatszy gospodarz we wsi, Boryna jest szanowany, ale jego chciwość i egocentryzm nie pozostają bez wpływu na relacje z innymi mieszkańcami wsi. Jego konflikt z synem Antkiem pokazuje, jak osobiste ambicje i pycha mogą zniszczyć rodzinne więzi i doprowadzić do rozłamu we wspólnotach. Odebranie ziemi synowi jest postrzegane jako niesprawiedliwość społeczna, a także moralna. Ta sytuacja rozbija familijny porządek i odbija się na całej społeczności, pokazując, jak prywatne niesprawiedliwe rozwiązania mogą prowadzić do szeroko zakrojonego chaosu.

Z kolei postaci takie jak Jagna Paczesiówna, przedstawiają brak moralności w kontekście osobistych relacji i społecznych oczekiwań. Jej postępowanie, dyktowane przez osobiste namiętności i brak odpowiedzialności, prowadzi do jej ostatecznego wykluczenia ze społeczności wiejskiej. Wyrzucenie Jagny ze wsi to jednoznaczna demonstracja wiejskiego sądu sprawiedliwości, gdzie społeczność bierze na siebie rolę osądzania i egzekwowania moralnych norm.

Obydwa utwory, mimo różnego tła literackiego, ukazują, jak sprawiedliwość i moralność są kluczowymi aspektami życia społecznego. W "Dziadach część II" mamy do czynienia z elementami nadprzyrodzonymi, wyższą sprawiedliwością, która wymierza kary za popełnione za życia grzechy w postaci niewypełnionych obowiązków moralnych. Natomiast w "Chłopach" Reymonta, problemy sprawiedliwości są rozpatrywane w konkretnej wiejskiej społeczności, gdzie decydujące są zarówno tradycje, jak i hierarchiczność.

Wnioskiem, jaki możemy wyciągnąć z analizy obu dzieł, jest to, że kwestia sprawiedliwości i moralności w kulturze ludowej jest ściśle związana z odpowiedzialnością jednostki za swoje czyny oraz z konsekwencjami, jakie te czyny niosą dla społeczności. Bez względu na perspektywę – czy to nadprzyrodzoną, czy codzienną – wartości te stają się fundamentem w budowaniu społecznego porządku i kształtowaniu ludzkich postaw.