Wokulski jako romantyk i pozytywista

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 17.01.2026 o 11:18

Stanisław Wokulski, główny bohater powieści Bolesława Prusa "Lalka", jest postacią, która doskonale ilustruje zderzenie dwóch epok literackich: romantyzmu i pozytywizmu. Wokulski jako człowiek z pogranicza tych dwóch światów, posiada zarówno cechy romantyka, jak i pozytywistę. W niniejszej rozprawce poddam analizie, jak postać Wokulskiego prezentuje oba te nurty literackie.

Zacznijmy od aspektu romantycznego. Romantyzm to epoka, która kładła nacisk na uczucia, indywidualizm, tajemniczość oraz bunt przeciwko rzeczywistości. Wokulski, mimo że żyje w czasach pozytywizmu, nosi w sobie wiele cech typowych dla bohatera romantycznego.

Przede wszystkim jego miłość do Izabeli Łęckiej jest pięknym przykładem romantycznego uczucia. Wokulski zakochuje się w Izabeli na zabój, niemalże od pierwszego wejrzenia. Jest gotów poświęcić wszystko dla swojej ukochanej, co nadaje jego miłości cechę wręcz nieskalanego, idealistycznego uczucia. W tym aspekcie Wokulski przypomina bohaterów romantycznych, jak chociażby Gustawa z „Dziadów” Mickiewicza, którzy również stawiają miłość na piedestale, często prowadzącą do zguby.

Ważny element romantyczny widoczny u Wokulskiego to jego skłonność do tajemnicy i zagadkowości. Bohater zdecydował się na udział w zesłaniu na Sybir, walcząc w Powstaniu Styczniowym – jednym z najważniejszych wydarzeń romantycznych w polskiej historii. Po powrocie do kraju jest postrzegany jako ktoś tajemniczy i nie do końca zrozumiały dla otoczenia, co tylko podkreśla jego romantyczny charakter.

Jego działania życiowe są często podyktowane uczuciami i irracjonalnymi impulsami. Przykładem tego może być zakup ruin zamku w Zasławiu tylko dlatego, że Izabela wydawała się nimi zainteresowana. Takie działania podkreślają jego nielogiczny romantyzm, który często prowadzi go na manowce.

Jednakże Wokulski jest również postacią pozytywistyczną. Pozytywizm to epoka, która koncentrowała się na pracy, nauce, racjonalizmie i społecznym zaangażowaniu.

Pierwszą i najważniejszą cechą pozytywistyczną Wokulskiego jest jego przedsiębiorczość. Wokulski w sposób praktyczny wykorzystuje zdolności handlowe, aby osiągnąć sukces finansowy. Prowadzi dobrze prosperujący sklep, inwestuje w nowe technologie jak metalurgia czy kolejnictwo. Jego podejście do biznesu i gospodarki wpisuje się doskonale w pozytywistyczny kult pracy i nauki.

Drugim aspektem, w którym Wokulski przejawia cechy pozytywistyczne, jest jego zaangażowanie społeczne. Bohater nie ogranicza się jedynie do pomnażania majątku, ale również angażuje się w pomoc innym. Przykładem może być wspieranie studenta Ochockiego czy finansowanie budowy nowych wynalazków. Wszelka działalność filantropijna Wokulskiego wskazuje na jego zrozumienie konieczności wspierania rozwoju społecznego, co jest kluczową ideą pozytywizmu.

Nie można również zapomnieć o naukowym zacięciu Wokulskiego, które ujawnia się w jego dążeniu do poszerzania wiedzy. Wokulski wyjeżdża do Paryża, miasta będącego wówczas centrum nauki i kultury, by zgłębiać tajniki nowoczesnych technologii. Fascynacja naukami ścisłymi oraz chęć wprowadzenia innowacyjnych rozwiązań technologicznych w jego firmie to konkretne przejawy pozytywistycznego ducha.

Wokulski jest zatem postacią pełną wewnętrznych sprzeczności, które odzwierciedlają zderzenie romantyzmu z pozytywizmem. Jego romantyczne uczucia i impulsy łączą się z pozytywistycznym racjonalizmem i pragmatyzmem. To zderzenie powoduje, że jest on postacią pełną głębi i niesamowicie interesującą, co czyni go jednym z najbardziej złożonych bohaterów polskiej literatury.

Podsumowując, Stanisław Wokulski jest doskonałym przykładem postaci będącej na granicy dwóch epok literackich. Zarówno jego romantyczna miłość do Izabeli, jak i pozytywistyczna przedsiębiorczość i altruizm, tworzą fascynujący portret człowieka, którego życiowa droga ilustruje napięcia między emocjami a rozumem, indywidualizmem a społecznym zaangażowaniem. Jego historia jest nie tylko opowieścią o miłości i ambicji, ale także głęboką refleksją nad dylematami moralnymi i intelektualnymi, które były istotne zarówno w romantyzmie, jak i pozytywizmie.