Jak władza i pieniądze wpływają na człowieka? Analiza na podstawie Makbeta, Skąpca i wybranych kontekstów

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 24.01.2026 o 9:45

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 22.01.2026 o 11:08

Władza i pieniądze to dwa czynniki, które od wieków wywierają ogromny wpływ na człowieka, jego decyzje i zachowania. Literackie dzieła na przestrzeni wieków ukazują, w jaki sposób ludzie zmieniają się pod wpływem władzy i bogactwa. W tym eseju zestawię dwa klasyczne utwory, "Makbeta" Williama Szekspira i "Skąpca" Moliera, aby przyjrzeć się, jak te dwie siły oddziałują na bohaterów oraz jakie skutki mogą przynieść ich pragnienia i dążenia.

Zacznijmy od dramatu "Makbet" Williama Szekspira, który doskonale ilustruje, jak władza potrafi zniszczyć człowieka. Tytułowy bohater, Makbet, na początku utworu jest szanowanym i odważnym rycerzem. Jednak po spotkaniu z wiedźmami, które przepowiadają mu objęcie tronu Szkocji, w jego sercu rodzi się ambicja zdobycia władzy za wszelką cenę. Skuszony wizją królewskiej korony, Makbet wraz z żoną, Lady Makbet, popełnia największą zbrodnię – morduje króla Duncana. Dążenie do władzy prowadzi go do serii kolejnych zbrodni, a każda z nich to kolejny krok w jego moralnym upadku.

Makbet jest przykładem, jak pragnienie władzy może zaćmić rozsądek i doprowadzić do destrukcji jednostki. Pod wpływem władzy staje się podejrzliwy, okrutny i nieobliczalny. Jego psychiczny stan ulega coraz większej degradacji, aż w końcu Makbet niemal całkowicie traci kontakt z rzeczywistością. Jego los pokazuje, że władza, zdobyta dzięki niegodziwym czynem, przynosi więcej cierpienia niż spełnienia.

Przejdźmy teraz do utworu "Skąpiec" Moliera, gdzie pieniądze stają się kluczowym motywem wpływającym na życie bohatera, Harpagona. Harpagon to skąpiec, którego jedynym celem w życiu jest gromadzenie majątku. Pieniądze stają się dla niego ważniejsze niż miłość i dobro rodziny. W swoim dążeniu do bogactwa zaniedbuje relacje z dziećmi, traktując ich bardziej jako potencjalne źródło wydatków niż jako bliskie osoby.

Harpagon jest obsesyjnie przywiązany do swoich pieniędzy, co prowadzi do licznych absurdalnych sytuacji, które Molier ukazuje w formie komedii. Jednak za humorystyczną fasadą kryje się poważna refleksja o tym, jak pieniądze mogą zdeformować ludzkie wartości i relacje. Skąpiec staje się niewolnikiem swojego majątku, tracąc zdolność do normalnego funkcjonowania i szczerego okazywania uczuć. Jego tragikomiczny los pokazuje, jak bogactwo, kiedy staje się celem samym w sobie, może zdominować życie jednostki i zniszczyć jej człowieczeństwo.

Oba te dzieła literackie pokazują, że zarówno władza, jak i pieniądze mogą mieć destrukcyjny wpływ na człowieka. W "Makbecie" władza prowadzi do moralnego upadku poprzez przemoc i zdradę, podczas gdy w "Skąpcu" pieniądze oślepiają głównego bohatera do tego stopnia, że nie jest w stanie docenić tego, co naprawdę w życiu ważne.

Warto również zwrócić uwagę na kontekst społeczny tych dzieł. "Makbeta" napisano w okresie, gdy Anglia zmagała się z problemami politycznymi, co wpłynęło na zainteresowanie tematem władzy i jej zagrożeń. Z kolei "Skąpiec" powstał w czasach, gdy francuskie społeczeństwo było pod wpływem zmieniających się wartości ekonomicznych i społecznych, co przełożyło się na sceptyczne postrzeganie pieniądza.

Podsumowując, zarówno "Makbet", jak i "Skąpiec" dostarczają niezmiernie ważnych lekcji o ludzkiej naturze i o tym, jak władza oraz pieniądze mogą wywrzeć na nią wpływ. Władza, jak pokazał Szekspir, może skusić do popełniania czynów, które prowadzą do zatracenia moralności. Z kolei Molier przestrzega przed nadmiernym przywiązaniem do bogactwa, które może zaszkodzić relacjom międzyludzkim i wartościom. Oba utwory skłaniają do refleksji nad tym, co jest w życiu naprawdę ważne i jak nie zatracić swojej tożsamości w pogoni za materialnymi czy władzowymi celami.