Wielkość i małość człowieka – ludzkie postawy w sytuacji zagrożenia na podstawie „Dżumy” Alberta Camusa i innych utworów literackich

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: dzisiaj o 10:23

W literaturze niejednokrotnie spotykamy się z bohaterami, którzy postawieni w obliczu zagrożenia, ukazują zarówno wielkość, jak i małość ludzkiego charakteru. Sytuacje kryzysowe są bowiem momentami próby, ujawniającymi prawdziwą naturę człowieka. Albert Camus w swojej powieści „Dżuma” oraz innych dziełach literackich przedstawia postawy, które mogą posłużyć jako przykłady do rozważań na temat tego, jak człowiek potrafi zachować się w obliczu niebezpieczeństwa.

W „Dżumie” Camus tworzy panoramę ludzkich postaw, konfrontując swoich bohaterów z epidemią dżumy w Oranie. Doktor Bernard Rieux, jeden z głównych bohaterów, symbolizuje tu wielkość człowieka. Jego postawa niesienia pomocy chorym, mimo osobistego ryzyka, jest przykładem heroizmu i poświęcenia. Rieux nie przestaje walczyć o życie pacjentów, działając zgodnie z etosem lekarza, choć wie, że jego działania mogą być skazane na niepowodzenie. Jego determinacja i bezinteresowność są świadectwem wielkości ludzkiego ducha, który nie ulega okolicznościom, ale stawia im czoło.

Innym przykładem wielkości człowieka jest postać Jeana Tarrou. Tarrou, podobnie jak Rieux, angażuje się w walkę z chorobą, organizując grupy sanitarnych ochotników. Jego altruizm oraz filozoficzne podejście do życia pozwalają mu postawić dobro innych ponad własne bezpieczeństwo. Tarrou wierzy w wartość współczucia i działania na rzecz innych, co czyni go postacią godną podziwu. Jego działania wynikają z głębokiego przekonania o ludzkiej solidarności, co jest potwierdzeniem, że nawet w obliczu zagrożenia można odnaleźć w sobie wielkość i szlachetność.

Nie można jednak pominąć i tych postaci, które w obliczu kryzysu ukazują mniejsze strony ludzkiej natury. Joseph Grand, skromny urzędnik, początkowo wydaje się być postacią drugoplanową. Jednak jego zmagania z codziennością i uparte dążenie do napisania jednego doskonałego zdania w swojej powieści symbolizują ludzką małość wynikającą z nieodpowiedzialności i niezdecydowania. Grand nie angażuje się od razu w pomoc innym, koncentrując się na swoich drobnych ambicjach. Jego postawę można interpretować jako krytykę ludzkiej skłonności do ucieczki przed odpowiedzialnością i działania wtedy, gdy jest to naprawdę konieczne.

Porównując to do innych dzieł literatury, warto wspomnieć o „Lordzie Jimie” Josepha Conrada, gdzie tytułowy bohater również staje w obliczu zagrożenia. Jim, młody oficer, opuszcza tonący statek „Patna”, zdradzając zaufanie pasażerów. Jego czyn staje się symbolem ludzkiej słabości i tchórzostwa. Mimo że później Jim próbuje odkupić swoje winy, jego czyn na zawsze odciska piętno na jego życiu. Wspomnienie o ucieczce z „Patny” staje się dla niego nieustającą przypomnieniem jego małości, która ujawniła się w chwili próby.

Jednak warto także zauważyć, że literatura przedstawia również proces przemiany. W wielu przypadkach bohaterowie, którzy początkowo przejawiają małość, z czasem odnajdują w sobie siłę do podjęcia heroicznych działań. Dobrym przykładem jest tutaj „Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego. Rodion Raskolnikow, mimo popełnienia zbrodni, ostatecznie przechodzi metamorfozę, uznając swoje błędy i odnajdując drogę do odkupienia. Jego wewnętrzna walka i stopniowe dążenie do odnowy moralnej pokazują, że nawet po początkowym upadku człowiek jest zdolny do ukazania wielkości poprzez przemianę i pokutę.

Podsumowując, literatura dostarcza bogatego materiału do analizy ludzkich postaw w sytuacjach zagrożenia. Bohaterowie tacy jak doktor Rieux czy Jean Tarrou z „Dżumy” Camusa, a także postaci z innych dzieł, jak Jim z „Lorda Jima” czy Raskolnikow z „Zbrodni i kary”, ukazują zarówno wielkość, jak i małość człowieka. Sytuacje kryzysowe, choć trudne, stają się momentami prawdy, w których obnaża się prawdziwy charakter jednostki. Wielkość często wynika z odwagi, bezinteresowności i gotowości do działania ponad jednostkowe interesy, podczas gdy małość jest związana z egoizmem, tchórzostwem i nieodpowiedzialnością. Niemniej jednak literatura nie zamyka drogi przed odkupieniem, ukazując, że każdy człowiek, niezależnie od popełnionych błędów, ma szansę na przemianę i odnalezienie w sobie szlachetności.