Wolność: Dar i odpowiedzialność

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.11.2024 o 8:40

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 27.11.2024 o 23:39

Wolność jest jednym z tych tematów, które od wieków fascynują ludzkość: od filozofów po pisarzy, od artystów po polityków. To pojęcie, które uznawane jest za jedno z fundamentalnych praw człowieka, jednocześnie nieodłącznie wiąże się z odpowiedzialnością. Wielu autorów literatury pięknej podejmowało ten temat, ukazując złożoność relacji pomiędzy wolnością a odpowiedzialnością. W tej rozprawce rozważę to zagadnienie, posiłkując się przykładami z literatury.

Pierwszym dziełem, które doskonale ilustruje temat wolności i związanej z nią odpowiedzialności, jest „Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego. W tej powieści główny bohater, Rodion Raskolnikow, poszukuje wolności dla swojej egzystencji poprzez popełnienie zbrodni. Raskolnikow, będąc głęboko przekonany o swojej wyjątkowości i wynikającym z niej prawie do przekraczania moralnych granic, dokonuje morderstwa lichwiarki. Pragnie w ten sposób uwolnić się od biedy i zrealizować swoje ambicje. Jednakże już po dokonaniu zbrodni, odczuwa ciężar odpowiedzialności, która nieustannie go dręczy. Wolność, której pragnął, okazuje się być iluzoryczna, a prawdziwa odpowiedzialność za jego czyny staje się nieuchronna. Dostojewski ukazuje, że wolność bez odpowiedzialności prowadzi do moralnego upadku i destrukcji.

Kolejny przykład z literatury to „Lord Jim” Josepha Conrada. Głównym bohaterem jest Jim, młody pierwszy oficer, który podczas katastrofy statku opuszcza pokład, pozostawiając pasażerów. Mimo że nikt nie ginie, decyzja o opuszczeniu statku na zawsze niszczy jego dobre imię. Wolność wyboru okazuje się być brzemienna w skutki. Jim próbuje odnaleźć się w nowej rzeczywistości, zmagając się z poczuciem winy i brakiem akceptacji. Conrad pokazuje, że wolność wyboru niesie konsekwencje, które mogą stać się ciężarem, z którym należy żyć.

Przechodząc do polskiej literatury, „Zdążyć przed panem Bogiem” Hanny Krall, to przejmujące dzieło ukazujące dylematy moralne i odpowiedzialność w obliczu śmierci. Marka Edelmana, bohatera książki, wolność i odpowiedzialność polega na pamięci o powstańcach z warszawskiego getta i zachowaniu prawdy o tych strasznych wydarzeniach. Książka pokazuje, że wolność w takim kontekście to nie tylko prawo do pamiętania, ale też obowiązek mówienia o tragedii i walce z zapomnieniem.

Innym polskim dziełem jest „Ferdydurke” Witolda Gombrowicza, gdzie wolność jednostki jest stale poddawana próbie przez narzucane przez społeczeństwo formy. Bohater, Józio, stara się uwolnić od uprzedmiatawiających gier społecznych, co symbolizuje jego dążenie do autentycznej wolności. Gombrowicz ukazuje, że prawdziwe wyzwolenie wymaga odpowiedzialności za własne wybory i konfrontacji z narzuconymi normami.

„Kamienie na szaniec” Aleksandra Kamińskiego to kolejny przykład literatury, w której wolność łączy się z odpowiedzialnością. Opisuje losy młodych Polaków walczących w czasie II wojny światowej. Bohaterowie, pragnąc wolności ojczyzny, podejmują działania, które wymagają nie tylko odwagi, ale i świadomości konsekwencji. Ich wolność jest bezpośrednio związana z odpowiedzialnością za przyszłość narodu i gotowością do poświęcenia życia w imię wyższych idei.

Kolejną książką wartą omówienia w kontekście wolności i odpowiedzialności jest „Dżuma” Alberta Camusa. W tej powieści mieszkańcy Oranu zostają pozbawieni wolności z powodu epidemii. Zamknięte mury miasta stają się symbolem zniewolenia, jednak w obliczu zarazy niektórzy odnajdują głębsze znaczenie wolności – wewnętrzną wolność. Doktor Rieux staje przed wyborem, jak odpowiedzialnie wykorzystywać swoją wolność. Postanawia pozostać w mieście i walczyć z dżumą, ilustrując, że prawdziwa wolność łączy się z odpowiedzialnością wobec innych.

W podobnym duchu warto wspomnieć o „Folwarku zwierzęcym” George'a Orwella. W tej alegorii rewolucji zwierzęta przejmują władzę nad folwarkiem, pragnąc wolności od ludzkiego ucisku. Z czasem odkrywają, że ich wymarzona wolność przekształca się w nową formę tyranii. Orwell ilustruje, że odzyskana wolność wiąże się z koniecznością podejmowania odpowiedzialnych decyzji i dbania o dobro wspólne, a brak tej odpowiedzialności prowadzi do opresji.

Podsumowując, literatura dostarcza wielu przykładów na to, że wolność jest darem, który niesie z sobą ogromną odpowiedzialność. Wspólna lekcja polega na tym, że wolność wymaga dojrzałości, odwagi i świadomości konsekwencji działań. Bez odpowiedzialności wolność staje się pustym sloganem, a jej nadużycie może prowadzić do chaosu i tyranii. Wolność to nie tylko możliwość wyboru, ale zobowiązanie wobec siebie i innych.