Decyzje o naszym życiu: Czy działamy z własnej woli, czy kieruje nami wyższa siła? Analiza na podstawie "Makbeta" oraz utworu "Z legend dawnego Egiptu"

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 27.01.2025 o 21:48

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 25.01.2025 o 12:36

Każdy z nas zastanawia się, czy nasze życie jest wynikiem naszych decyzji, czy może kieruje nami jakaś wyższa siła. To odwieczne pytanie intryguje ludzkość od wieków, a literatura dostarcza wielu przykładów, które skłaniają do refleksji nad tą kwestią. Jednym z najbardziej znanych utworów, które podejmują temat przeznaczenia i wolnej woli, jest "Makbet" Williama Szekspira. Dramat ten przedstawia historię tytułowego bohatera, który pod wpływem przepowiedni wiedźm i ambicji sięga po władzę, co prowadzi do jego upadku. Innym utworem jest "Z legend dawnego Egiptu" autorstwa Bolesława Prusa, który pokazuje, jak nieraz nieuchronne wydaje się przeznaczenie człowieka.

W "Makbecie" mamy do czynienia z bohaterem, który na początku jest lojalnym poddanym króla Dunkana. Spotkanie z wiedźmami zmienia jego życie, gdyż przepowiadają mu one, że zostanie królem Szkocji. To stawia Makbeta przed dylematem: powinien czekać, aż przepowiednia sama się spełni, czy działać, by przyspieszyć swoje przeznaczenie? Makbet wybiera drugą opcję, decydując się zabić króla Dunkana i samemu objąć tron. Ta decyzja jednak nie przynosi mu szczęścia, a wręcz przeciwnie: prowadzi do jego stopniowego popadania w obłęd i w końcu do tragicznej śmierci. Makbet jest postacią, która uosabia pytanie o to, czy człowiek ma wpływ na swoje życie, czy jest marionetką w rękach losu. Z jednej strony, to on sam decyduje się na zbrodnię; z drugiej strony, wiedźmy od początku sugerują pewien bieg wydarzeń, jakby jego los był już z góry przesądzony.

W podobnym duchu utrzymana jest opowieść Bolesława Prusa "Z legend dawnego Egiptu". Podczas czytania tej krótkiej noweli przenosimy się do starożytnego Egiptu, gdzie los człowieka zdaje się być zdeterminowany przez wierzenia i przepowiednie. Historię Asarhadona, młodego Egipcjanina, można interpretować jako przykład walki jednostki z zawczasu przypisanym losem. Asarhadon, znany ze swej pracowitości i zdolności, konfrontuje się z przepowiednią o jego przedwczesnej śmierci. Choć stara się uniknąć przeznaczonego mu losu na różne sposoby, w końcu przepowiednia wydaje się spełniać. Nawet jego osobiste wysiłki i inteligencja nie mogą zmienić tego, co zostało zapisane w gwiazdach, co pokazuje, że nad pewnymi aspektami życia może ciążyć niewidzialna siła, którą trudno jest pokonać.

Obie te historie uświadamiają nam, że w ludzkim życiu często występuje napięcie między dążeniem do samostanowienia a podległością wobec zewnętrznych, często niezrozumiałych sił. Makbet, mimo podjęcia decyzji podyktowanej własnymi pragnieniami, stale czuje presję losu. Asarhadon natomiast stara się przechytrzyć przeznaczenie, lecz w końcu ponosi klęskę. Te dwie opowieści podkreślają, jak skomplikowane jest ludzkie życie i jak trudno jest jednoznacznie stwierdzić, co nim kieruje.

Ponadto, w szerszym kontekście literackim i filozoficznym, problem ten był poruszany przez wielu myślicieli i pisarzy. Dla przykładu, w greckiej tragedii często występuje koncept fatum, czyli nieuchronnego przeznaczenia, które nieuchronnie prowadzi bohaterów do zguby, mimo ich prób zmiany swojego losu. Również współczesne interpretacje losu i wolnej woli, takie jak te przedstawiane przez autorów nurtu egzystencjalistycznego, jak Jean-Paul Sartre czy Albert Camus, skłaniają się ku tezie, że choć człowiek dąży do samostanowienia, to jednak jego natura i świat, w którym żyje, wywierają na niego ogromny wpływ.

Podsumowując, zarówno Makbet, jak i Asarhadon z utworu Prusa są przykładami bohaterów, którzy próbują przeciwstawić się swojemu przeznaczeniu, choć ostatecznie z różnymi skutkami. Literatura nie daje jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy o naszym życiu decydujemy sami, czy kieruje nami jakaś wyższa siła, ale przez refleksję nad losami tych postaci możemy lepiej zrozumieć złożoność tego problemu. Ich historie skłaniają nas do zastanowienia się nad tym, na ile nasze życie jest w naszych rękach, a na ile jest efektem działania sił, których nie jesteśmy w stanie kontrolować ani w pełni zrozumieć.