Czy życie ludzkie jest podporządkowane losowi?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.02.2025 o 17:03

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 5.02.2025 o 17:17

Życie ludzkie od wieków było przedmiotem głębokich refleksji i pytań o to, czy jest ono podporządkowane nieuchronnemu losowi, czy też człowiek ma w nim pełnię władzy i możliwość kształtowania swojego przeznaczenia. To odwieczne zagadnienie zajmowało zarówno filozofów, jak i literatów, którzy w swoich dziełach starali się zgłębić naturę ludzkiego losu. W literaturze istnieje wiele przykładów, które mogą świadczyć zarówno o deterministycznym charakterze życia, jak i o możliwości jego indywidualizacji poprzez własne decyzje.

Pierwszym przykładem dzieła literackiego, które podejmuje temat podporządkowania losowi, jest „Król Edyp” Sofoklesa. W tym klasycznym dramacie greckim, główny bohater Edyp usiłuje uniknąć przepowiedni, według której miał zabić swojego ojca i poślubić matkę. Mimo wszelkich starań, stara się uciec przed swoim przeznaczeniem, przy czym każda decyzja, którą podejmuje, nieuchronnie prowadzi go ku jego spełnieniu. Tragiczna historia Edypa pokazuje jednocześnie siłę losu, którego nawet najbardziej brutalna i determinowana jednostka nie jest w stanie przezwyciężyć. Sofokles ilustruje tutaj koncepcję fatum, czyli nieodwracalnego przeznaczenia, które jest zapisane w gwiazdach i któremu każdy musi się poddać.

Innym utworem, który porusza temat deterministycznej wizji ludzkiego życia, jest „Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego. Główny bohater, Rodion Raskolnikow, uwierzył, że może samodzielnie kształtować swoje życie i decydować o swoim losie, ignorując moralne i społeczne normy. Pragnął również za pomocą zbrodni przekroczyć granice moralne i stać się nadczłowiekiem. Jednakże konsekwencje jego czynu były nieuniknione – Raskolnikow zostaje złapany i musi zmierzyć się z konsekwencjami swojej zbrodni. Dostojewski pokazuje tutaj, że pomimo silnych dążeń jednostki do kształtowania własnego przeznaczenia, istnieje większy porządek moralny, któremu podlega każde życie ludzkie, a zbrodnia pociąga za sobą karę niezależnie od intencji sprawcy.

Jednocześnie jednak w literaturze można spotkać dzieła, które przedstawiają życie jako przestrzeń o większej swobodzie. Weźmy na przykład „Przemijające uroki młodości" Johanna Wolfganga von Goethego. Bohaterowie tej powieści, w szczególności Wilhelm, podejmują szereg decyzji mających na celu rozwój osobisty, stawiają na swoich talentach i dążą do realizacji marzeń. Goethe ukazuje, że wybory bohaterów wpływają na ich życie w sposób równie istotny jak czynniki zewnętrzne i że silna wola oraz determinacja mogą pozwolić jednostce na kierunkowanie własnego losu.

Podobne przesłanie odnajdziemy w powieści „Nieznośna lekkość bytu” Milana Kundery. Bohaterowie książki znajdują się pod wpływem różnych wydarzeń historycznych i politycznych, jednakże przez swoje wybory pozostawiają ślady w swoich losach. Autonomiczne decyzje Tomasza i Teresy, mimo zewnętrznych okoliczności, kształtują ich życie na poziomie emocji i związków z innymi ludźmi. Można więc stwierdzić, że mimo że nie jesteśmy w stanie kontrolować wszystkiego, co dzieje się wokół nas, posiadamy jednak możliwość wyboru i w pewnym stopniu kształtowania ścieżek naszego życia.

Podsumowując, zarówno w literaturze, jak i w życiu codziennym, możemy dostrzec różne odcienie relacji między człowiekiem a jego przeznaczeniem. Główne dzieła literackie, takie jak „Król Edyp” czy „Zbrodnia i kara”, wskazują na deterministyczny pogląd na życie, sygnalizując przewagę losu nad działaniami jednostki. Z drugiej strony utwory takie jak „Przemijające uroki młodości” i „Nieznośna lekkość bytu” podkreślają rolę osobistych wyborów i ich znaczenie w kształtowaniu ludzkiego życia. Ostatecznie, odpowiedź na pytanie, czy życie ludzkie jest podporządkowane losowi, pozostaje kwestią indywidualnych poglądów, a literatura oferuje zróżnicowane perspektywy, które mogą inspirować i skłaniać do refleksji nad własnym życiem i przeznaczeniem.