Postawy człowieka wobec zła i nienawiści w 'Zbrodni i karze' Fiodora Dostojewskiego oraz 'Dżumie' Alberta Camusa

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 21.02.2025 o 10:59

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 16.02.2025 o 17:13

W literaturze często spotykamy się z pytaniami o to, jakie postawy może przyjąć człowiek wobec zła i nienawiści. Dwa wybitne dzieła podejmujące ten temat to "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego oraz "Dżuma" Alberta Camusa. Oba utwory, mimo różnicy w czasach, w których zostały napisane, oraz w ich specyfice literackiej, ukazują głębokie refleksje na temat ludzkiej natury i reakcji na wszechobecne zło oraz nienawiść.

"Zbrodnia i kara" przedstawia trudną drogę Rodiona Raskolnikowa, studenta żyjącego w Petersburgu, który popełnia morderstwo, wierząc, że jego czyn jest uzasadniony wyższą ideą. Raskolnikow przyjmuje postawę racjonalizacji i chłodnego kalkulu w obliczu zła, które sam wprowadza w życie. Jego decyzja o zabójstwie lichwiarki Aldony Iwanowny wynika z przekonania, że tego rodzaju zbrodnia jest usprawiedliwiona, gdy ma przynieść dobro społeczeństwu jako całości. Jednakże, po dokonaniu morderstwa, Raskolnikow zmaga się z wewnętrznym rozdarciem, przytłaczającym poczuciem winy oraz strachem przed własnym sumieniem.

Dostojewski pokazuje, że postawa Raskolnikowa wobec zła prowadzi do jego psychicznego upadku. To, co początkowo miało być aktem sprawiedliwości, staje się dla niego źródłem ciągłego cierpienia i udręki. Jego decyzja o morderstwie ukazuje, jak łatwo granica między dobrem a złem może zostać zniekształcona, kiedy człowiek usprawiedliwia swoje haniebne czyny wyższymi ideami. Dopiero przyjęcie odpowiedzialności za swoje działania i pokorna postawa wobec zła, symbolizowana przez jego ostateczne nawrócenie oraz miłość Soni, prowadzą go do duchowego oczyszczenia.

Z kolei "Dżuma" Camusa ukazuje zupełnie inną postawę wobec zła i nienawiści. Akcja powieści rozgrywa się w algierskim mieście Oran, które zostaje dotknięte epidemią dżumy. Bohaterowie tej książki stają w obliczu ogromnego zła reprezentowanego przez śmiertelną chorobę, ale ich reakcje różnią się znacząco od reakcji Raskolnikowa. Doktor Rieux, główny bohater powieści, prezentuje postawę solidaryzmu i nieustającej walki przeciwko złu. Rieux zdaje sobie sprawę z bezsensowności walki z nieuniknionym losem dżumy, ale mimo to nie poddaje się rezygnacji. Dla niego kwestia moralna polega na podjęciu działania i niesienia pomocy, nawet w obliczu beznadziejności sytuacji.

W "Dżumie" widzimy, jak postawa uporu i niezłomności w walce z nienawiścią i złem prowadzi do odkrycia prawdziwego sensu życia. Działania bohaterów, takie jak pomoc w izolacji chorych czy organizowanie opieki, pokazują, że nawet w najgorszych okolicznościach człowiek może przyjąć postawę walki i altruizmu. Camus pragnie przekazać, że życie jest ciągłą walką z absurdem i złem, ale wartością ostateczną jest mimo wszystko ludzka solidarność i nadzieja na zmiany.

Kontrastując te dwa dzieła, zauważamy, że postawy bohaterów wobec zła są zależne od ich wartości i sytuacji życiowych. Raskolnikow, który kieruje się egoistycznymi pobudkami i złudzeniami o własnej wyższości moralnej, staje się ofiarą własnego czynu. Jego droga wskazuje na destrukcyjny wpływ racjonalizowania zła oraz moralnej izolacji od społeczeństwa. Z kolei bohaterowie "Dżumy" reprezentują postawę czynnej i bezinteresownej walki z nienawiścią, ukazując, jak ważne jest działanie w jedności wobec trudnych wyzwań.

Obydwa dzieła literackie uczą, że każda postawa wobec zła i nienawiści ma swoje konsekwencje. Dostojewski i Camus, poprzez zarysowanie skrajnie różnych reakcji, skłaniają nas do refleksji nad własnymi decyzjami i tym, jakie wartości są dla nas najważniejsze w obliczu zła. Czy wybierzemy działanie i niesienie pomocy, jak doktor Rieux, czy też poddamy się naciskom własnych ambicji i złudzeniom, jak Raskolnikow? To pytania, które każdy musi zadać sobie sam w codziennym życiu.