Postawy wobec zła i nienawiści w literaturze

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 18.02.2025 o 16:21

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 16.02.2025 o 17:01

W literaturze polskiej i światowej możemy znaleźć wiele przykładów postaw ludzkich wobec zła i nienawiści. Te postawy były wielokrotnie analizowane przez pisarzy, którzy starali się zrozumieć, dlaczego ludzie wybierają różne drogi reakcji na złe i nienawistne czyny oraz jak te wybory wpływają na ich życie i otoczenie. W niniejszej pracy przyjrzymy się kilku dziełom literackim, które obnażają różnorodność tych postaw.

Jednym z fundamentalnych dzieł literatury światowej poruszających temat zła i nienawiści jest „Makbet” Williama Szekspira. Makbet, tytułowy bohater dramatu, początkowo jest lojalnym rycerzem i wiernym poddanym króla Dunkana. Jednak za sprawą przepowiedni trzech wiedźm i namowy swojej ambitnej żony, postanawia wkroczyć na drogę zła, dokonując mordu na królu Dunkanie. Makbet przedstawia postawę człowieka ulegającego swoim najciemniejszym żądzom, dla którego żądza władzy staje się ważniejsza od moralności. Jego wybory prowadzą do nieuchronnej destrukcji – zarówno osobistej, jak i tej obejmującej jego królestwo. Makbet pokazuje, że wybór drogi zła i nienawiści jest często podyktowany chciwością i żądzą władzy, co prowadzi do katastrofalnych konsekwencji.

Innym przykładem analizy postaw wobec zła można znaleźć w „Zbrodni i karze” Fiodora Dostojewskiego. Rodion Raskolnikow, główny bohater powieści, dokonuje morderstwa na starej lichwiarce w przekonaniu, że jego czyn jest usprawiedliwiony dla dobra większej liczby ludzi. Raskolnikow symbolizuje postawę racjonalizacji zła – jego teorie na temat "ludzi nadzwyczajnych" są próbą usprawiedliwienia zbrodni wyższymi celami. Jednak poczucie winy i ciągły konflikt wewnętrzny sprawiają, że ostatecznie staje twarzą w twarz z własnym sumieniem. Postać Raskolnikowa uzmysławia, że zło nie jest jedynie zewnętrznym aktem, lecz również toczy się w psychice człowieka, którego moralność i etyka buntują się przeciw popełnionemu czynowi.

W literaturze polskiej, znakomitym przykładem podejścia do zła jest „Dżuma” Alberta Camusa, która choć nie jest polskim dziełem, została szeroko omawiana w polskim kontekście edukacyjnym. Książka przedstawia miasto Oran w Algierii opanowane przez zarazę dżumy, będącą alegorią zła, które przychodzi nagle i dotyka wszystkich. Różni bohaterowie przyjmują odmienne postawy wobec tej sytuacji. Doktor Rieux, główny bohater, staje do walki z zarazą, traktując swoje działania jako moralny obowiązek, pomimo świadomości, że w ostatecznym rozrachunku może przegrać. Jego postawa pokazuje determinację w działaniu przeciwko złu oraz gotowość do niesienia pomocy innym w obliczu przerażającej rzeczywistości. Z kolei postać Ramberta, dziennikarza, który początkowo próbuje uciec z miasta, aby wrócić do ukochanej, zmienia swoją postawę i decyduje się zostać, by również stawić czoła dżumie. Decyzja Ramberta pokazuje przemianę wewnętrzną człowieka, który potrafi przezwyciężyć egoizm i zaangażować się w walkę z złem dla dobra wspólnego.

Należy również wspomnieć o postawie Soni w „Zbrodni i karze”. Sonia to młoda kobieta zmuszona do prostytucji z powodów finansowych, jednak zachowująca głęboką wewnętrzną dobroć i wiarę. Jej miłość i przebaczenie wobec Raskolnikowa stają się dla niego moralnym przewodnikiem w poszukiwaniu odkupienia. Sonia symbolizuje postawę empatii i miłosierdzia, które mogą być odpowiedzią na otaczające zło i nienawiść.

Podsumowując, literatura ukazuje szerokie spektrum postaw, jakie człowiek może przyjąć wobec zła i nienawiści. Od ulegania żądzom i racjonalizacji zła, przez determinację w walce z przeciwnościami, aż po empatię i przebaczenie. Każda z tych postaw niesie ze sobą konsekwencje, które wpływają na życie jednostki oraz jej otoczenie. Wybory bohaterów literackich stają się refleksją nad tym, co czyni nas ludźmi i jaką rolę odgrywają wartości moralne w konfrontacji z ciemnymi stronami ludzkiej natury. Literatura, badając te postawy, nie tylko ukazuje złożoność ludzkiego działania, ale również inspiruje do zastanowienia się nad własnym stosunkiem do zła i nienawiści we współczesnym świecie.