Człowiek wobec cierpienia i śmierci: Odwołanie do 'Dżumy' oraz innego utworu literackiego, np. 'Dziady', w kontekście dwóch kontekstów historycznych lub społecznych

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 16.01.2026 o 13:27

Cierpienie i śmierć są nieodłącznymi elementami ludzkiego doświadczenia, stanowiąc uniwersalne wyzwania wobec których człowiek staje od zarania dziejów. Temat ten odnajdujemy w licznych dziełach literackich, gdzie twórcy eksplorują różnorodne reakcje oraz postawy wobec tych trudnych aspektów życia. W niniejszej rozprawce przyjrzymy się, jak problematyka ta została przedstawiona w „Dżumie” Alberta Camusa oraz w „Dziadach” Adama Mickiewicza. Dodatkowo, odniesiemy się do wydarzeń historycznych, na przykład do II wojny światowej oraz wielkiej epidemii dżumy, aby zobaczyć, jak rzeczywiste sytuacje wpływały na literackie wizje losów ludzkich wobec cierpienia i śmierci.

„Dżuma” Alberta Camusa to powieść o epidemii, która nawiedza miasto Oran w Algierii. W tej alegorycznej narracji Camus bada filozoficzne pytania dotyczące egzystencji, cierpienia oraz ludzkiej solidarności. Dżuma, będąca metaforą absurdalnego zła, stawia przed mieszkańcami Oranu wybór: akceptacja, bunt lub ucieczka. Cierpienie staje się testem charakteru, a odpowiedzi na nie ujawniają postawy bohaterów wobec życia i moralności. Doktor Rieux, główny bohater powieści, przyjmuje postawę walki i oddania, choć jest świadomy, że jego wysiłki mogą być daremne. Jego humanizm wyraża się w nieustannej walce o życie innych, co czyni go symbolem ludzkiego buntu przeciwko absurdom wszechświata. Postawa Rieux jest też odpowiedzią na cierpienie zbiorowości - łączy ludzi w solidarności, przeciwstawiając się obojętności i rezygnacji.

Analogiczne podejście można dostrzec w innym kontekście literackim - w „Dziadach” Adama Mickiewicza. W tej wieloczęściowej epopei, Mickiewicz przedstawia świat pełen duchów i zjawisk nadprzyrodzonych, gdzie tematy cierpienia, zadośćuczynienia i pamięci są badane z perspektywy polskiego romantyzmu. Postać Gustawa-Konrada, który przeżywa wewnętrzne cierpienia, przemienia się z zakochanej ofiary w artystę, który stara się znaleźć sens w świecie zdominowanym przez cierpienie. Jego przemiana symbolizuje walkę z cierpieniem poprzez sztukę i twórczość, co można interpretować jako ucieczkę w duchowość i poszukiwanie sensu w wyższej sferze bytu. Moce nadprzyrodzone w „Dziadach” wskazują też na szerszy kontekst - społeczne i historyczne cierpienia narodu polskiego pod zaborami, przywołując pamięć historyczną i konieczność zadośćuczynienia za krzywdy przeszłości.

Z literackiego świata przenieśmy się teraz do konkretnych wydarzeń historycznych, aby lepiej zrozumieć, jak rzeczywistość wpływa na postawy wobec cierpienia i śmierci. II wojna światowa była jednym z najtragiczniejszych okresów w historii ludzkości, podczas której śmierć i cierpienie stały się codziennością milionów. Holocaust, będący systematycznym ludobójstwem Żydów przez nazistowskie Niemcy, jest ekstremalnym przykładem ludzkiego cierpienia na ogromną skalę. Ludzie, wobec tego bezmiaru okrucieństwa, stawali przed wyborem: przetrwać lub się poddać. Wiele osób wykazało się heroizmem i poświęceniem, jak choćby w przypadku Ireny Sendlerowej ratującej dzieci z getta warszawskiego. Jej działania dowodzą, że nawet w obliczu najgłębszych ciemności, człowiek jest zdolny do miłości i odwagi.

Innym historycznym momentem zmagania się z cierpieniem była wielka epidemia dżumy w Europie w XIV wieku. "Czarna śmierć" zabiła miliony ludzi, co wywołało chaos, strach i niepewność. Epidemia ta, podobnie jak w "Dżumie" Camusa, ujawniła różnorodne postawy wobec śmierci - od szukania ukojenia w religii po oskarżenie wyimaginowanych winowajców. Reakcje te pokazują, jak w sytuacjach ekstremalnych ludzie szukają sensu i próbują zrozumieć zło czające się wokół.

Podsumowując, człowiek wobec cierpienia i śmierci ujawnia swoje najgłębsze cechy charakteru i wartości. Zarówno literatura, jak i historia uczą nas, że w obliczu trudności możliwy jest wybór - poddanie się bądź walka, ucieczka w duchowość lub humanizm, izolacja bądź solidarność. „Dżuma” Camusa oraz „Dziady” Mickiewicza, poprzez swoje różnorodne podejście do tematu, pozwalają nam zrozumieć, że cierpienie, choć trudne i bolesne, jest także polem walki o człowieczeństwo. Wydarzenia takie jak II wojna światowa czy epidemia dżumy pokazują, że w najbardziej okrutnych wydarzeniach historii tkwi nauka o sile i kruchości ludzkiego życia.