Stanisław Wokulski: romantyk czy pozytywista?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 23.03.2025 o 15:42

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 16.03.2025 o 11:27

Stanisław Wokulski to jedna z najbardziej złożonych i wielowymiarowych postaci polskiej literatury, wykreowana przez Bolesława Prusa w powieści "Lalka". Jego postać jest często analizowana w kontekście dwóch wielkich nurtów ideowych: romantyzmu i pozytywizmu. W tej pracy spróbuję odpowiedzieć na pytanie, czy Wokulski był bardziej romantykiem, czy pozytywistą, odwołując się do konkretnych zdarzeń i decyzji tej postaci.

Romantyzm jako prąd literacko-kulturowy skupiał się na emocjach, indywidualizmie, metafizycznych poszukiwaniach i uwielbieniu dla bohaterów tragicznych. Wokulski, na pierwszy rzut oka, zdaje się wpisywać w ten nurt z powodu swojego nieszczęśliwego uczucia do Izabeli Łęckiej. Miłość do Izabeli jest pełna romantycznej egzaltacji, idealizacji osoby ukochanej i nieosiągalnego marzenia o szczęściu. Wokulski przenosi całe swoje siły na ten jeden cel: zdobycie serca Izabeli, nawet jeśli oznacza to ogromne osobiste poświęcenie.

Wokulski, jako romantyk, jest również postacią skłonną do refleksji i melancholii. Jego liczne rozmyślania nad sensem życia, samotność w tłumie, a także fascynacja literaturą romantyczną, jak choćby twórczość Goethego czy Schillera, potęgują jego związek z tym nurtem. Często czuje się niezrozumiany przez otoczenie i rozdarty między sprzecznymi uczuciami, co jest typowe dla bohaterów romantycznych.

Z drugiej strony, Wokulski to również wybitny przykład pozytywisty - człowieka czynu, dążącego do konkretnych celów i pragnącego poprawiać rzeczywistość za pomocą konkretnych działań. Wokulski swoją karierę rozpoczyna jako naukowiec, potem żołnierz w Powstaniu Styczniowym, a następnie przedsiębiorca, co ilustruje jego zaangażowanie w pozytywne przemiany społeczne i ekonomiczne. Po powrocie z wojny wykorzystuje swoje doświadczenia do zbudowania fortuny, co wpisuje się w postulat pracy organicznej. Jego działania na rzecz modernizacji sklepu, inwestycje w technologię i zaangażowanie w rozwój przemysłu są wybitnie pozytywistyczne.

Wokulski podejmuje także próbę pomocy innym poprzez fundacje i akty charytatywne, co wiąże się z pozytywistyczną ideą pracy u podstaw. Pomaga on naukowcom, młodym przedsiębiorcom i biednym ludziom, wierząc, że dzięki temu przyczyni się do ogólnego postępu społecznego.

Analizując postać Wokulskiego, widzimy wyraźne ścieranie się idei romantycznych i pozytywistycznych. W swojej naturze Wokulski łączy idealistyczne dążenie do miłości i szczęścia osobistego z praktycznymi działaniami na rzecz poprawy otaczającej go rzeczywistości. Jest on zarazem jednostką tragiczną, często przytłoczoną uczuciami, jak i pragmatycznym biznesmenem, który potrafi wyciągnąć korzyści z każdej sytuacji.

Jednym z najbardziej znaczących momentów powieści, który pokazuje dualność Wokulskiego, jest jego podróż do Paryża. Ta podróż ma miejsce po chwilowej rezygnacji z miłości do Izabeli i stanowi próbę odnalezienia sensu w nauce i naukowym postępie. Jednak nawet w tym naukowym otoczeniu Wokulski nie potrafi całkowicie oderwać się od swoich romantycznych inklinacji. Ostatecznie jego plan wejścia do światowej elity naukowej zostaje zastąpiony powrotem do Warszawy z nadzieją na zdobycie Izabeli.

Kulminacyjnym momentem wewnętrznego konfliktu Wokulskiego jest jego decyzja o wyjeździe z kraju. Akt ten jest zarówno ucieczką romantyka, nie mogącego znieść bólu niespełnionej miłości, jak i pragmatycznym działaniem człowieka, który widzi brak możliwości dalszego rozwoju w kraju ograniczonym przez zabory i konserwatywne struktury społeczne.

Podsumowując, Wokulski jest postacią, która harmonijnie łączy w sobie cechy romantyka i pozytywisty. Jego życie to ciągły taniec na granicy dwóch epok, które kształtowały światopogląd Polaków w XIX wieku. Jego romantyczna dusza pcha go ku idealizmowi i jednostkowym dążeniom, podczas gdy jego pozytywistyczne podejście zmusza go do konkretnych działań i poszukiwania sensu w nauce oraz pracy. Wokulski nie należy jednoznacznie do żadnego z tych nurtów, co czyni go postacią jeszcze bardziej intrygującą i uniwersalną.